Ngày nay, khi giao thương phát triển, đặc biệt là trên biển, sự phụ thuộc của các quốc gia vào các tuyến đường biển đi qua Biển Đông ngày một lớn hơn. Chính vì vậy, vấn đề Biển Đông đã trở thành một nội dung quan trọng trong chương trình nghị sự của ASEAN trong những năm gần đây.
ASEAN khẳng định cam kết duy trì và thúc đẩy hòa bình, an ninh, ổn định trong khu vực, cũng như giải quyết hòa bình các tranh chấp, bao gồm tôn trọng đầy đủ các tiến trình pháp lý và ngoại giao, không đe dọa hay sử dụng vũ lực, phù hợp với các nguyên tắc được công nhận rộng rãi của luật pháp quốc tế.
Đồng thời, ASEAN cũng thúc đẩy đối thoại với Trung Quốc nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định và kiềm chế các hành động gia tăng căng thẳng ở Biển Đông, thực hiện các cam kết đã ký kết giữa hai bên. Năm 2017, hai bên công bố Khung đàm phán COC, sau đó là Văn bản đàm phán duy nhất hơn 19 trang vào năm 2018, cùng dự thảo đầu tiên dài 20 trang trong năm 2019. Tuy nhiên, tất cả những thành quả này đều chưa đủ để hóa giải những bất đồng giữa hai bên.
Bên cạnh đó, ASEAN không ngừng thúc đẩy vai trò trung tâm trong giải quyết vấn đề Biển Đông. Nhận thức rõ Biển Đông là một trong những thách thức chính đối với Cộng đồng ASEAN đến năm 2025, ASEAN đã và đang có những bước đi, quan điểm rõ ràng hơn về những dự kiến, kế hoạch trong vấn đề này, dự báo những tác động đối với ASEAN và các quốc gia thành viên cũng như nhấn mạnh vai trò trung tâm ASEAN để xử lý vấn đề.
Trong những năm gần đây, ASEAN ngày càng phát huy vai trò tích cực hơn trong việc giải quyết các tranh chấp ở Biển Đông, nhất là việc ASEAN đẩy mạnh việc đàm phán COC với Trung Quốc cũng như thúc đẩy vấn đề Biển Đông trong các chương trình nghị sự với các đối tác.
Thời gian qua, cả phía ASEAN và Trung Quốc đều đã có những động thái tích cực để đẩy nhanh tiến độ xây dựng COC.
Điều này được thể hiện qua phát biểu của Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị tại cuộc họp báo bên lề kỳ họp “Lưỡng hội” diễn ra hồi tháng 3 năm nay. Ông Vương Nghị khẳng định, Trung Quốc sẵn sàng cùng các nước ASEAN tăng cường đối thoại, hóa giải khác biệt và đạt được tiếng nói chung, sớm đạt được Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) để thực sự đưa Biển Đông thành vùng biển hòa bình, hữu nghị và hợp tác.
Theo nhà ngoại giao hàng đầu Trung Quốc, để thực hiện mối quan hệ láng giềng hữu nghị và hòa bình ổn định lâu dài ở Biển Đông, cần có sự tin tưởng và dựa trên luật lệ; điều quan trọng là thực hiện Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) và xây dựng COC.
Bộ trưởng Vương Nghị nhấn mạnh quá trình tham vấn về COC đang được đẩy nhanh, và vòng đọc văn kiện COC thứ ba đã hoàn tất.
Việc tham gia tích cực trong giải quyết vấn đề Biển Đông cũng góp phần thể hiện khả năng quản lý xung đột nói chung ở khu vực, gia tăng nguồn “tài nguyên địa - chính trị” và vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực.
.svg){kind=icon}
