Quy mô một ngôi trường có thể lớn hơn sau sắp xếp, sáp nhập, vì vậy, chỉ khi năng lực quản trị của hiệu trưởng lớn cùng quy mô trường học thì việc vận hành mới hiệu quả, thông suốt.
Theo thống kê từ Bộ GD-ĐT, đến ngày 31/12/2025, tất cả 34/34 tỉnh, thành phố đã phê duyệt phương án sắp xếp, theo đó giảm 457 cơ sở mầm non, 914 cơ sở phổ thông và 709 vị trí lãnh đạo quản lý trên toàn quốc.
Mới đây, Bộ GD-ĐT đã hướng dẫn các địa phương tiếp tục sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục, giảm tối thiểu 30% đầu mối, nơi có điều kiện thuận lợi giảm khoảng 50% đầu mối cơ sở giáo dục công lập so với thời điểm 1/7/2025. Điều này tương đương với việc giảm trên 11.000 trường, hoàn thành trước ngày 30/8/2026.
VietNamNet đã có cuộc trao đổi với TS Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và Cán bộ quản lý giáo dục (Bộ GD-ĐT) về quá trình triển khai chủ trương này.
- Việc sắp xếp mạng lưới trường học trên cả nước và sắp xếp lại hơn 20.000 cán bộ quản lý, trong đó có khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp sẽ mang đến những lợi ích như thế nào, thưa ông?
Để phù hợp với yêu cầu điều hành mô hình mới, hệ thống các trường mầm non, phổ thông tại các phường/xã mới cũng cần được tổ chức lại nhằm tối ưu hóa nguồn lực. Qua đó sắp xếp, bố trí lại lực lượng nhà giáo một cách hợp lý, đổi mới mô hình quản trị nhà trường nhằm nâng cao chất lượng, đáp ứng điều kiện tốt hơn đối với học sinh.
Cuộc sắp xếp lần này không đơn thuần là sáp nhập cơ học để giảm đầu mối. Điều quan trọng nhất là thay đổi mô hình giáo dục cũng như cách quản trị trường học để nâng cao chất lượng giáo dục. Việc sắp xếp lần này hướng tới nhiều mục tiêu và mang lại nhiều lợi ích.
Thứ nhất, làm tinh gọn bộ máy, qua đó lựa chọn được những cán bộ quản lý xuất sắc để lãnh đạo và điều hành hoạt động mô hình trường học mới.
Thứ hai, quyền tự chủ và giải trình của nhà trường được tăng cường; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý nhằm giảm bớt các thủ tục hành chính trong quá trình điều hành hoạt động nhà trường, để tập trung cho hoạt động dạy và học.
Thứ ba, tối ưu hóa nhân sự và bổ sung lực lượng giáo viên từ số cán bộ quản lý - vốn đều là những giáo viên rất giỏi, trưởng thành từ quá trình điều hành các nhà trường trước đây; từ đó có thể giúp giảm tình trạng thừa thiếu giáo viên hiện nay, cũng như tiết kiệm các chi phí không cần thiết.
- Trước công cuộc sắp xếp, Bộ GD-ĐT đã nắm bắt tâm tư của đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên trường học ra sao, đã đề xuất những chính sách nào?
Việc sắp xếp mạng lưới giáo dục mầm non, phổ thông, giáo dục nghề nghiệp lần này thực sự là một cuộc cách mạng. Điều này tất yếu ảnh hưởng đến một bộ phận cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên ở các trường học. Bộ GD-ĐT đang tham mưu với các cấp có thẩm quyền để ban hành những chính sách phù hợp với quá trình sắp xếp, cũng như hạn chế tối đa ảnh hưởng đến đời sống của các cán bộ quản lý và giáo viên tại các nhà trường.
Tuy nhiên, với một cuộc cách mạng như thế, đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên trong trường học có thể phải chấp nhận một chút thiệt thòi quyền lợi cá nhân. Bởi mục tiêu chung là làm cho hệ thống giáo dục ngày một tốt hơn, vận hành mượt mà hơn và mang lại chất lượng tốt hơn nhằm đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước. Tôi nghĩ rằng các nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục và nhân viên trong các trường học đều thấu hiểu và sẵn sàng cùng nhau thực hiện công cuộc này thành công.
Tinh thần là các trường hiện nay sẽ trở thành các phân hiệu của điểm trường chính. Như vậy, số lượng trường học không giảm, địa điểm học tập không thay đổi, học sinh vẫn học tại địa điểm trường cũ. Vì vậy, phụ huynh hoàn toàn yên tâm về việc học tập của con em mình, kể cả điều kiện đi lại và chất lượng giáo dục sẽ không bị ảnh hưởng.
Theo định hướng, việc sắp xếp các cơ sở giáo dục để hình thành các trường quy mô lớn sẽ được thực hiện theo 2 mô hình. Đó là trường một cấp quy mô lớn có nhiều điểm trường, phân hiệu; hoặc trường liên cấp quy mô lớn. Bộ GD-ĐT tôn trọng sự lựa chọn của các địa phương tùy điều kiện cụ thể.
- Sau sắp xếp, dự kiến sẽ điều chuyển và sắp xếp lại trên 20.000 cán bộ quản lý, trong đó khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp. Theo ông, tiêu chí nào để chọn lựa người đứng đầu sau sắp xếp?
Đúng là việc bố trí nhân sự trong quá trình sắp xếp hệ thống là một bài toán rất khó, đòi hỏi cách nhìn, đánh giá năng lực của đội ngũ cán bộ quản lý cơ sở giáo dục phải rất chính xác, khách quan, công khai, công bằng.
Theo quan điểm của Bộ GD-ĐT, người lãnh đạo mới của cơ sở giáo dục, bao gồm cả hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, phải là người có phẩm chất đạo đức tốt và uy tín cao. Bên cạnh đó, phải có tư duy chiến lược và tầm nhìn để phát triển nhà trường; dám đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Đồng thời, họ cũng phải có kiến thức và kỹ năng về quản trị chuyên môn, quản trị tài chính, quản trị nhân sự và phải có năng lực chuyển đổi số để quản lý, điều hành hoạt động của nhà trường trên cơ sở quản trị dữ liệu một cách hợp lý, hiệu quả.
Qua đánh giá thành tích, cống hiến của hiệu trưởng trong những năm vừa qua, địa phương hoàn toàn có cơ sở để lựa chọn người đứng đầu cơ sở giáo dục mới mà chưa cần phải qua thi tuyển. Tuy nhiên, khi vận hành mô hình mới ổn định, nhiệm kỳ mới của nhà trường cũng có thể nghiên cứu việc thi tuyển hiệu trưởng.
- Việc hình thành các trường học quy mô lớn đòi hỏi vai trò quản trị của người hiệu trưởng cao hơn. Bộ GD-ĐT có kế hoạch gì để nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ quản lý sau sáp nhập các trường?
Điều hành mô hình hoạt động mới đòi hỏi người hiệu trưởng phải có nhiều năng lực mới, tức là chuyển từ tư duy quản lý hành chính thông thường sang tư duy quản trị trường học. Bộ GD-ĐT sẽ sớm triển khai kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao năng lực cho hiệu trưởng các nhà trường và tập trung cho 6 năng lực cơ bản.
Thứ nhất là chuyển đổi nhận thức, từ tư duy quản lý sang quản trị.
Thứ hai là xây dựng chiến lược và phát triển nhà trường, gồm: lập kế hoạch, tổ chức triển khai kế hoạch, xây dựng thương hiệu, quản trị rủi ro...
Thứ ba là quản trị và phát triển đội ngũ, từ việc tạo động lực cũng như giao quyền cho giáo viên, phát triển nghề nghiệp liên tục, đánh giá kết quả của giáo viên theo kết quả đầu ra về sự tiến bộ của học sinh.
Thứ tư là quản trị tài chính, tài sản đối với mô hình trường học lớn, nhân sự đông.
Thứ năm là quản trị chất lượng để đánh giá sự tiến bộ của chất lượng giáo dục nhà trường.
Thứ sáu là truyền thông và phát triển đối tác, trong đó có quan hệ đối với phụ huynh, học sinh và huy động nguồn lực để xây dựng môi trường giáo dục.
- Xin cảm ơn ông!
Đồng thuận với chủ trương sắp xếp mạng lưới trường học, một số ý kiến cho rằng việc bố trí hiệu trưởng làm hiệu phó, hiệu phó trở về làm giáo viên trực tiếp giảng dạy là chuyện rất bình thường.
Việc sắp xếp mạng lưới trường học và điều chuyển và sắp xếp lại hơn 20.000 cán bộ quản lý, trong đó có khoảng 11.000 người được bố trí làm giáo viên trực tiếp đứng lớp, sẽ góp phần giảm tình trạng thừa - thiếu giáo viên cục bộ.
.svg){kind=icon}
