Sau vụ cháy xe khách làm 7 người tử vong ở Đồng Nai, Bộ Xây dựng yêu cầu tăng cường quản lý vận tải, đặc biệt với xe khách, phương tiện chở hàng khối lượng lớn hoạt động ban đêm.
Những sự cố cháy xe khách giường nằm không chỉ để lại hậu quả đau thương về người và tài sản, mà còn dấy lên nỗi lo ngại về độ an toàn của dòng phương tiện này.
Mới đây nhất, rạng sáng 21/7, chiếc xe khách giường nằm chạy tuyến Khánh Hòa - TPHCM khi qua địa bàn TP Đồng Nai đã xảy ra sự cố dẫn đến hỏa hoạn. Dù tài xế và phụ xe nỗ lực phá cửa chính nhưng ngọn lửa lan quá nhanh đã cướp đi sinh mạng của 7 hành khách và khiến nhiều người khác bị thương.
Từ tai nạn đau lòng ấy, một câu hỏi lớn được đặt ra: Tại sao một phương tiện chở hàng chục con người lại không có cửa thoát hiểm cơ học ở phía đuôi, khiến hành khách không còn đường lui khi hỏa hoạn xảy ra?
Giải đáp vấn đề trên, ông Nguyễn Tô An - Phó Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam khẳng định, hệ thống quy chuẩn kỹ thuật quốc gia hiện hành đối với xe ô tô chở người (bao gồm xe khách giường nằm) đã quy định rất chi tiết về an toàn thoát hiểm.
Các quy định này bao quát từ vị trí, kích thước lối dẫn thoát hiểm, kết cấu các loại cửa thoát (cửa sổ, cửa mở, cửa nóc, cửa dưới sàn) cho đến hệ thống biển chỉ dẫn trực quan trong khoang xe. Mọi phương tiện trước khi đưa vào lưu thông đều phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt này.
Về lý do hầu hết xe khách không được thiết kế cửa đóng/mở ở đuôi xe khiến việc thoát hiểm phụ thuộc chính vào cửa sổ kèm búa phá kính, ông An cho biết đây là giải pháp tối ưu theo thông lệ quốc tế, xuất phát từ ba ưu điểm kỹ thuật cốt lõi:
Thứ nhất là đặc tính vật liệu an toàn: Kính cửa sổ bên là loại kính an toàn chuyên dụng. Dù chịu lực bề mặt tốt, kính lại rất dễ vỡ vụn khi chịu tác động từ một lực nhỏ nhưng tập trung (như đầu nhọn của búa phá kính). Khi vỡ, kính tạo thành các mảnh nhỏ không sắc nhọn, hạn chế tối đa nguy cơ gây sát thương cho hành khách.
Thứ hai là khả năng tiếp cận và phân tán nhanh: Kính bố trí trải dài hai bên hông xe giúp hành khách ở mọi vị trí đều dễ dàng tiếp cận. Trường hợp một bên xe bị vướng chướng ngại vật, hành khách vẫn có thể nhanh chóng thoát ra từ phía đối diện.
Thứ ba là không bị kẹt do biến dạng: Khác với các loại cửa đóng/mở cơ khí vốn dễ bị kẹt cứng khi khung vỏ xe bị móp méo sau va chạm, phương án phá kính hoàn toàn loại bỏ được rủi ro này.
Đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam lưu ý: Cửa lên xuống phía trước thông thường không phải là cửa thoát hiểm theo thiết kế chuẩn của nhà sản xuất, do có thể không bảo đảm các tiêu chí về kích thước và lối tiếp cận.
Có nên bắt buộc làm cửa ở đuôi xe?
Trước đề xuất bắt buộc lắp thêm cửa thoát hiểm hoặc cửa sổ mở nhanh bằng cơ khí ở phía đuôi xe, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam đánh giá phương án này hoàn toàn khả thi về mặt thiết kế. Tuy nhiên, đây chỉ nên là giải pháp bổ sung chứ không thể thay thế hoàn toàn cho hệ thống cửa sổ thoát hiểm, bởi những hạn chế sau:
Rủi ro bị vô hiệu hóa: Cửa đóng/mở chỉ bố trí ở một bên hoặc phía đuôi xe sẽ không phát huy tác dụng nếu vị trí đó bị vướng chướng ngại vật hoặc chịu va chạm trực tiếp gây biến dạng, kẹt cửa.
Bất lợi khi rơi xuống nước: Nếu xe rơi xuống sông, hồ, áp lực nước rất lớn từ bên ngoài sẽ ép chặt cánh cửa vào thân xe, khiến hành khách gần như không thể đẩy cửa ra để thoát hiểm.
Nêu quan điểm về việc cửa chính bằng điện hoặc khí nén thường bị kẹt cứng khi xảy ra tai nạn, ông Nguyễn Tô An cho rằng, về nguyên tắc an toàn, tất cả các hệ thống cửa này bắt buộc phải tích hợp cơ cấu mở thủ công bằng tay (cả bên trong lẫn bên ngoài) để can thiệp khi mất điện hay mất áp lực khí nén. Tuy nhiên, nếu lực va chạm quá mạnh làm biến dạng khung vỏ hoặc cánh cửa, cơ cấu cơ học này vẫn có thể bị kẹt và khiến cửa chính không thể mở.
Từ thực tế kỹ thuật trên, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam khuyến cáo, trong các tình huống sự cố khẩn cấp, việc chủ động quan sát và kỹ năng sử dụng búa phá kính hai bên thân xe vẫn là phương án thoát hiểm nhanh chóng, an toàn và hiệu quả nhất cho hành khách.
Những ngày qua, nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng liên tiếp xảy ra, làm nhiều người thương vong. Đáng nói, các vụ việc đều xảy ra trong khung giờ từ đêm đến rạng sáng và liên quan đến xe khách.
Trước diễn biến phức tạp của các vụ tai nạn liên quan đến xe khách, đặc biệt là vụ cháy xe giường nằm khiến 7 người tử vong tại Đồng Nai, Cục CSGT sẽ tiến hành xác minh, đánh giá toàn diện các điều kiện kinh doanh vận tải hành khách.
.svg){kind=icon}
