Tiêu chuẩn bắt buộc tại nhiều nước
Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2019/BXD về Quy hoạch xây dựng, QCVN 04:2019/BXD về Nhà chung cư và QCVN 06:2020/BXD về An toàn cháy cho nhà ở và công trình cao tầng, tầng lánh nạn hay gian lánh nạn nhà chung cư và nhà cao tầng được hiểu là tầng dùng để sơ tán tạm thời, được bố trí trong tòa nhà có chiều cao lớn hơn 100 m. Tầng lánh nạn có bố trí một hoặc nhiều gian lánh nạn, trong đó gian lánh nạn là khu vực bố trí trong tầng lánh nạn dùng để sơ tán tạm thời khi xảy ra sự cố cháy.
Các tiêu chuẩn về tầng lánh nạn hay gian lánh nạn đều được ghi chi tiết và cụ thể trong cả 3 quy chuẩn 01, 04 và 06 của Bộ Xây dựng nêu trên, tuy nhiên việc tuân thủ khi xây dựng nhà cao tầng và nhà chung cư có bố trí tầng lánh nạn và gian lánh nạn lại được thực hiện rất khác nhau ở mỗi công trình, thậm chí theo ý chí chủ quan của chủ đầu tư hoặc đơn vị quản lý, vận hành các tòa nhà cao tầng. Trong khi đó, hiệu quả thực tiễn của tầng lánh nạn đã được chứng minh qua các vụ cháy lớn trên thế giới.
Ví dụ, nhờ vào việc tuân thủ bố trí tầng lánh nạn, nên hơn 100 người trong tòa nhà Samwhan Art-Nouveau 33 tầng tại Hàn Quốc đã thoát khỏi vụ cháy lớn kéo dài gần 16 giờ, xảy ra vào tháng 10/2020 mà không ai bị thương nặng. Cũng từ vụ cháy này, Hàn Quốc đã tổng rà soát toàn bộ các nhà cao tầng (văn phòng, chung cư) và yêu cầu phải bố trí tầng lánh nạn khẩn cấp ở tất cả các tòa nhà theo quy định bất chấp việc sửa chữa, cải tạo tăng chi phí và một bộ phận người dân bị ảnh hưởng khi phải nhường nhà đang ở để bố trí tầng lánh nạn.
Thực tế, các nước phát triển nói chung và những thành phố có nhiều nhà chọc trời nói riêng, việc xây dựng hoặc bố trí tầng lánh nạn đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc. Ví dụ các thành phố như Chicago, New York (Mỹ); Tokyo (Nhật Bản); Seoul, Busan (Hàn Quốc); Trùng Khánh, Bắc Kinh, Thượng Hải, Thâm Quyến hay Hongkong, Đài Bắc (của Trung Quốc)… đều có quy chuẩn cụ thể cho vấn đề này.
Vẫn còn nhiều… rào cản khi thực thi
Theo Đại tá Phạm Trung Hiếu, Trưởng phòng Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ (PCCC & CNCH) Công an TP Hà Nội chia sẻ tại buổi diễn tập phòng PCCC & CNCH ngày 27/12/2025 tại tòa nhà Technopark Tower (tòa nhà cao thứ 3 tại Hà Nội) và Chung cư S2.18 (đều thuộc Khu đô thị Vinhomes Ocean Park Gia Lâm), cứu hộ cứu nạn tại các tòa nhà cao tầng có những điểm dễ và khó hơn so với cháy nhà riêng lẻ ở mặt đất. Nếu nhà mặt đất, nhất là nhà dân ở sâu trong các ngõ ngách khiến các phương tiện PCCC khó tiếp cận, thời gian chữa cháy kéo dài thì chữa cháy ở các tòa nhà cao tầng lại có những khó khăn khác rất đặc trưng như không gian hẹp, không có tầng lánh nạn.
Quy chuẩn QCVN 04:2019/BXD tại Điều 2.9.4 chỉ rõ, đối với nhà có chiều cao từ 100 m đến 150 m, ngoài việc tuân thủ các quy định về PCCC & CNCH, còn cần phải bố trí tầng lánh nạn, gian lánh nạn, đáp ứng các yêu cầu sau: Tầng lánh nạn cách nhau không quá 20 tầng, không cho phép bố trí các hoạt động thương mại trên tầng lánh nạn. Các gian lánh nạn bố trí ở tầng lánh nạn phải được bảo vệ bằng bộ phận ngăn cháy có giới hạn chịu lửa, có diện tích với định mức 0,3 m2/người… Tuy nhiên, quy chuẩn đã có, nhưng vẫn còn nhiều… rào cản khi thực thi, trong đó vấn đề chi phí xây dựng và giá trị kinh tế chính là điểm nghẽn lớn nhất khi xây dựng tầng lánh nạn, nhất là tại các dự án nhà ở chung cư.
“Vẫn biết vai trò to lớn của tầng lánh nạn, tuy nhiên việc bớt hẳn 1 tầng chung cư dành cho PCCC & CNCH thay vì bán cho cư dân sẽ là bài toán của chủ đầu tư các dự án nhà ở thương mại. Hơn nữa, việc xây dựng, duy tu và kiểm tra định kỳ với tầng lánh nạn cũng đòi hỏi các tiêu chuẩn khắt khe khiến các dự án nhà chung cư thường bỏ qua hạng mục PCCC có yếu tố sống còn này”, Đại tá Phạm Trung Hiếu thẳng thắn.
.svg){kind=icon}
