Người bị mỡ máu cao cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý để giảm cholesterol xấu, bảo vệ tim mạch và kiểm soát cân nặng hiệu quả.
Gần đây, trên các nền tảng TikTok, Facebook rộ lên trào lưu “ăn thô 100%” (raw vegan): Chỉ dùng rau củ, trái cây, các loại hạt tươi sống không qua nấu nướng cùng lời quảng cáo “thải độc”, “làm sạch cơ thể”. Tuy nhiên, dưới góc nhìn y khoa, chế độ ăn này tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe nghiêm trọng.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng Khoa Tiết chế dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết nhìn đĩa thức ăn rất xanh, rất đẹp nhưng “tự nhiên” không đồng nghĩa với “đủ dinh dưỡng”.
Người dân ăn càng khắt khe, nguy cơ thiếu chất càng tăng, bởi chế độ ăn thô kéo dài khó bảo đảm đủ năng lượng và một số dưỡng chất như vitamin B12, vitamin D, canxi, sắt, kẽm, i-ốt, omega-3 và protein nếu không được xây dựng rất cẩn thận.
“Riêng B12 gần như không có nguồn thực vật tự nhiên đáng tin cậy, người ăn thuần chay cần thực phẩm tăng cường hoặc bổ sung phù hợp. Một nghiên cứu trên hơn 500 người ăn thực phẩm sống kéo dài ghi nhận 14,7% số nam và 25% số nữ bị thiếu cân, khoảng 30% phụ nữ dưới 45 tuổi rối loạn hoặc mất kinh, nguy cơ cao hơn ở nhóm ăn thô nghiêm ngặt”, Tiến sĩ Giang dẫn chứng.
Trên thực tế, năm 2023, Zhanna Samsonova, nữ KOL nổi tiếng người Nga, qua đời sau khi áp dụng chế độ ăn thô khắc nghiệt.
Suốt nhiều năm, Zhanna duy trì chế độ ăn chỉ gồm trái cây, hạt hướng dương nảy mầm và uống nước ép mà không bổ sung dinh dưỡng hay tiêu thụ đồ nấu chín. Ở tuổi 39, cô mất do suy dinh dưỡng nặng, kiệt sức và nhiễm trùng.
Nấu chín có 'giết chết' dinh dưỡng?
Nhiều người lựa chọn chế độ ăn thô vì cho rằng nấu chín “giết chết dinh dưỡng”. Tiến sĩ Giang cho biết, một số vitamin nhạy với nhiệt có thể giảm khi nấu quá lâu nhưng ngược lại, chế biến nhiệt làm mềm cấu trúc thực vật và tăng khả năng hấp thu một số carotenoid.
“Ví dụ, lycopene trong cà chua được hấp thu tốt hơn khi loại quả này được chế biến cùng một chút dầu; beta-carotene từ cà rốt nấu chín cũng có thể khả dụng hơn so với cà rốt sống. Vì vậy, ăn sống và ăn chín không phải hai phe đối đầu, mỗi cách có một lợi thế”, Tiến sĩ Giang nói.
Mặt khác, rau quả sống cũng đồng nghĩa với không có bước gia nhiệt để tiêu diệt mầm bệnh. Rau quả tươi có thể mang vi khuẩn, virus hoặc ký sinh trùng nếu nguồn thực phẩm và khâu sơ chế không an toàn. Rửa kỹ dưới vòi nước sạch giảm nguy cơ nhưng không thể bảo đảm loại bỏ hoàn toàn mầm bệnh.
Tiến sĩ Giang đưa ra lời khuyên, người dân hãy ăn đa dạng, đủ nhóm thực phẩm, kết hợp sống - chín hợp lý, không cần biến 100% khẩu phần thành đồ sống để “thải độc”.
“Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch, người bệnh ung thư hoặc đang có bệnh lý cần chế độ ăn đặc biệt không nên tự áp dụng một chế độ ăn thô nghiêm ngặt nếu chưa được đánh giá và hướng dẫn chuyên môn”, Tiến sĩ Giang nhấn mạnh.
Đối với người khỏe mạnh, việc ăn khoảng 3-7 quả trứng mỗi tuần hoặc trung bình một quả mỗi ngày trong chế độ ăn cân bằng thường là phù hợp.
Với những người ít vận động, người thừa cân, béo phì, người bị rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp hoặc có bệnh lý tim mạch, việc lạm dụng mỡ lợn làm tăng cao nguy cơ xơ vữa động mạch và các bệnh chuyển hóa nguy hiểm khác.
.svg){kind=icon}
