Hệ thống tác chiến điện tử (EW) Murmansk-BN không chỉ là một tổ hợp gây nhiễu thông thường. Với khả năng “bóp nghẹt” liên lạc sóng ngắn trên khoảng cách hàng nghìn kilomet, nó được coi là một trong những vũ khí chiến lược ít được biết đến nhưng tiềm năng phá vỡ toàn bộ hệ thống chỉ huy của đối phương từ xa.

Murmansk BN Nga 1.jpg
Hệ thống tác chiến điện tử (EW) Murmansk-BN. Ảnh: vesti-ural.ru

Hệ thống tác chiến điện tử (EW) Murmansk-BN do Tập đoàn Công nghệ Vô tuyến Điện tử KRET của Nga phát triển và bắt đầu đưa vào biên chế khoảng năm 2014-2016. 

Đây là hệ thống/tổ hợp tác chiến điện tử cấp chiến lược, di động, chuyên hoạt động ở dải tần số cao HF (sóng ngắn) từ 3 đến 30 MHz - dải tần mà quân đội các nước vẫn sử dụng cho liên lạc tầm xa khi vệ tinh hoặc mạng lưới hiện đại bị gián đoạn. 

Mục tiêu chính của Murmansk-BN bao gồm các hệ thống liên lạc quan trọng như High Frequency Global Communications System (HFGCS) của Mỹ, dùng để truyền thông điệp hành động khẩn cấp và chỉ huy lực lượng hải quân, không quân trên khoảng cách lớn.

Về cấu trúc kỹ thuật, toàn bộ tổ hợp được bố trí trên khoảng 6-7 xe tải hạng nặng kiểu KAMAZ. Phần quan trọng nhất là bốn cột anten dạng gấp hoặc kính thiên văn cao tới 32 mét, được bố trí theo hình cung khoảng 90 độ với khoảng cách giữa các anten khoảng 35 mét. 

Ngoài ra còn có xe chỉ huy và xe máy phát điện công suất lên đến 400 kilowatt, đủ để duy trì hoạt động gây nhiễu mạnh trên diện rộng. 

Murmansk BN Nga 3.jpg

‘Lá chắn vô hình’ Murmansk-BN của Nga đang khiến NATO 'mất ngủ'. Ảnh: armyrecognition.com

Thời gian triển khai từ trạng thái hành quân đến sẵn sàng chiến đấu được ước tính khoảng 72 giờ, bao gồm việc dựng cột anten, căng mạng cáp mỏng giữa chúng để tạo thành mảng anten và hiệu chỉnh hệ thống. 

Khi hoạt động đầy đủ, tổ hợp Murmansk-BN có thể bao phủ vùng nhiễu rộng tới khoảng 640.000 km².

Khả năng cốt lõi của Murmansk-BN nằm ở việc thực hiện đồng thời trinh sát điện tử, bắt tín hiệu và gây nhiễu chủ động. 

Hệ thống Murmansk-BN phát hiện, xác định hướng và làm gián đoạn các đường truyền sóng ngắn ở cấp độ chiến dịch-chiến lược cũng như chiến thuật, ảnh hưởng đến liên lạc giữa sở chỉ huy, tàu chiến, máy bay và thậm chí một số hệ thống thông tin vệ tinh hỗ trợ. 

Tầm hoạt động của Murmansk-BN được các nguồn Nga và phương Tây ghi nhận ở mức 5.000km trong điều kiện bình thường, có thể kéo dài tới 8.000km khi điều kiện truyền sóng lý tưởng. 

Murmansk BN Nga 2.jpg

Tác chiến điện tử cấp chiến lược Murmansk-BN của Nga đang khiến NATO ‘mất ngủ’. Ảnh: ru.wikipedia.org

Một số phân tích cho rằng hệ thống còn có khả năng gây nhiễu nhất định đối với tín hiệu định vị vệ tinh, dù chức năng chính vẫn tập trung vào dải HF.

Trong thực tế vận hành, Murmansk-BN đã được triển khai tại nhiều khu vực chiến lược. Năm 2014, Murmansk-BN xuất hiện ở bán đảo Crưm, sau đó được trang bị cho Trung tâm Tác chiến Điện tử Hạm đội Bắc và Hạm đội Baltic tại Kaliningrad từ khoảng 2018. 

Từ vị trí Kaliningrad, tổ hợp Murmansk-BN có thể tạo vùng ảnh hưởng bao phủ phần lớn Bắc Âu và xa hơn. 

Đáng chú ý, vào cuối tháng 7/2026, lực lượng tình báo Ukraine tuyên bố đã tấn công và phá hủy một trạm của tổ hợp Murmansk-BN gần mũi Fiolent ở Crưm bằng UAV, cho thấy dù có tầm xa ấn tượng, hệ thống vẫn dễ bị tổn thương khi bị phát hiện ở trạng thái triển khai cố định.

Về mặt công nghệ, Murmansk-BN đại diện cho cách tiếp cận bất đối xứng của Nga trong tác chiến điện tử. Thay vì chỉ tập trung vào nhiễu chiến thuật gần, Murmansk-BN tạo ra lớp phủ chiến lược nhằm làm tê liệt khả năng chỉ huy và kiểm soát của đối phương trên quy mô nhà hát chiến tranh. 

Việc phụ thuộc vào điều kiện khí quyển và thời tiết để đạt hiệu quả tối đa, cùng với thời gian triển khai dài và kích thước lớn, là những hạn chế rõ ràng của tổ hợp này. 

Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột hiện đại nơi liên lạc và nhận thức tình huống trở thành yếu tố quyết định, một hệ thống có khả năng “tắt tiếng” đối phương từ hàng nghìn kilomet vẫn mang lại giá trị chiến lược khó phủ nhận.

(Theo Armada International, Defense Express, Army Recognition và REN TV)