Giữa cuộc đua vũ trang không gian và chiến tranh điện tử ngày càng khốc liệt, một hệ thống ít được nhắc đến nhưng cực kỳ nguy hiểm mang tên Tirada-S đang trở thành vũ khí chiến lược giúp Nga đối đầu trực tiếp với ưu thế liên lạc vệ tinh của đối phương.
Không cần phóng tên lửa đắt đỏ lên quỹ đạo, chỉ cần triển khai trên mặt đất, Tirada-S có thể khiến cả mạng lưới Starlink hay các kênh chỉ huy vệ tinh quân sự bị cắt đứt đột ngột, khiến đơn vị đối phương mất liên lạc và mất kiểm soát.
Tirada-S là tổ hợp tác chiến điện tử (EW) di động chuyên dụng do Nga phát triển nhằm phát hiện và chế áp các kênh thông tin vệ tinh.
Theo mô tả chính thức từ Bộ Quốc phòng Nga, nhiệm vụ cốt lõi của hệ thống là tìm kiếm, nhận dạng các kênh liên lạc vệ tinh đang phục vụ chu trình chỉ huy tác chiến và truyền dữ liệu, sau đó tiến hành chế áp bằng cách đặt nhiễu có điều khiển. Tín hiệu hợp lệ không thể truyền tới điểm nhận, khiến đường truyền bị tê liệt hoàn toàn.
Chuyên gia quân sự Alexey Leonkov, Tổng Biên tập Tạp chí Arsenal of the Fatherland, nhấn mạnh rằng Tirada-S không chỉ dừng lại ở việc gây nhiễu đường truyền giữa UAV và Starlink.
Hệ thống Tirada-S chủ động tạo ra các tín hiệu gây nhiễu có chủ đích, nhắm vào toàn bộ kênh liên lạc vệ tinh để làm gián đoạn luồng dữ liệu ở quy mô rộng hơn.
Quá trình phát triển của Tirada-S kéo dài nhiều năm. Công việc nghiên cứu bắt đầu từ khoảng năm 2001. Đến năm 2017, lần đầu tiên các quan chức Bộ Quốc phòng Nga công khai đề cập đến tổ hợp di động chế áp vệ tinh liên lạc này trong khuôn khổ chương trình hiện đại hóa vũ khí giai đoạn 2018-2027.
Năm 2018, tại diễn đàn quân sự quốc tế Army, Nga đã ký hợp đồng cung cấp trạm gây nhiễu tự động dành cho liên lạc vệ tinh thuộc dòng Tirada.
Khoảng năm 2019-2020, hệ thống chính thức được đưa vào biên chế và xuất hiện trong các cuộc diễn tập của lực lượng tác chiến điện tử Quân khu Trung tâm.
Trong một buổi diễn tập tại vùng Sverdlovsk, các kíp chiến đấu đã thực hiện trọn vẹn quy trình từ phát hiện kênh vệ tinh của đối phương giả định, xác định thuộc tính vệ tinh, cho đến việc chế áp và duy trì nhiễu có điều khiển nhằm ngăn tín hiệu truyền đi.
Về mặt kỹ thuật, thông tin công khai vẫn còn hạn chế do tính chất bí mật cao của hệ thống. Tuy nhiên, các nguồn mở cho thấy Tirada-S được thiết kế dưới dạng tổ hợp di động, thường đặt trên khung gầm xe tải hoặc rơ-moóc để bảo đảm khả năng cơ động nhanh trên chiến trường.
Phiên bản Tirada-2S được đánh giá hoạt động trong dải sóng centimet, phù hợp với tần số liên lạc của nhiều hệ thống vệ tinh thương mại và quân sự hiện đại.
Điểm nổi bật của hệ thống nằm ở khả năng “khóa mục tiêu chính xác” thay vì phát nhiễu ồ ạt tiêu tốn năng lượng.
Khi đã xác định được kênh và vệ tinh cụ thể, Tirada-S tạo ra nhiễu định hướng nhằm can thiệp vào quá trình thu nhận tín hiệu, tạo hiệu ứng từ chối dịch vụ đối với toàn bộ người dùng nằm trong vùng phủ sóng của vệ tinh đó.
Khác với các hệ thống như Krasukha chuyên chế áp radar và vệ tinh trinh sát, hoặc các tổ hợp gây nhiễu Starlink mới xuất hiện gần đây, Tirada-S giữ vai trò chuyên biệt hơn ở phân khúc cắt đứt kênh chỉ huy và truyền dữ liệu vệ tinh.
Cách tiếp cận này giúp Nga không cần phải tiêu diệt vệ tinh bằng vũ khí động năng mà chỉ cần làm “câm” khả năng trao đổi thông tin của chúng từ mặt đất.
Hiệu quả thực tế phụ thuộc nhiều vào vị trí triển khai, điều kiện địa hình và khả năng duy trì đường ngắm trực tiếp, bởi sóng ở tần số cao rất khó vượt qua đường chân trời.
Trong bối cảnh xung đột Nga-Ukraine hiện nay, sự xuất hiện và sử dụng của Tirada-S cho thấy Nga đang đẩy mạnh chiến tranh điện tử như một biện pháp đối trọng hiệu quả với ưu thế liên lạc vệ tinh của đối phương.
Việc hệ thống có thể gây gián đoạn không chỉ đường điều khiển phương tiện không người lái mà còn cả mạng lưới chỉ huy đã buộc các nhà phân tích phải đánh giá lại mức độ phụ thuộc vào Starlink và các hệ thống vệ tinh thương mại hóa.
Dù vậy, cần lưu ý rằng hầu hết thông số kỹ thuật chi tiết như công suất phát, tầm hoạt động chính xác hay cấu hình anten vẫn chưa được Nga công bố đầy đủ.
Các thông tin hiện có chủ yếu đến từ tuyên bố chính thức, báo cáo diễn tập và phân tích của các chuyên gia quân sự.
Tirada-S là minh chứng rõ nét cho xu hướng chiến tranh hiện đại, nơi ưu thế không chỉ đến từ hỏa lực mạnh mà còn từ khả năng kiểm soát không gian thông tin và điện từ.
(Theo sputnikglobe.com, rg.ru, topnews.ru, mk.ru, globalsecurity.org)
.svg){kind=icon}
