Tập huấn, hướng dẫn người dân vùng khó khăn biết tự bảo vệ hệ thống nước sạch

Người dân ở Cupua không còn phải “canh từng giờ” chờ nước

Trước đây, bà Ngô Thị Bích sống ở cụm dân cư Cupua, thôn Vùng Kho, xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị thường dậy từ rất sớm để đi lấy nước từ sông mang về nhà. “Chồng đi làm xa nên trước đây tôi là người đi lấy nước. Đây là công việc thường ngày ở đây, nấu nướng hay đi lấy nước là việc của phụ nữ. Lấy nước ở gần nhưng can nước rất nặng, cùng với đi bộ nắng nóng vất vả nên mỗi lần lấy được ít lắm”, bà Bích kể.

Những năm gần đây, tác động của biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng khắc nghiệt hơn. Mùa khô kéo dài, nắng nóng gay gắt khiến nguồn nước sinh hoạt vốn đã không đảm bảo vệ sinh nay càng trở nên bấp bênh. Có thời điểm vào giữa mùa khô, dòng sông dưới chân bản gần như cạn trơ đá. Với 11 hộ dân trong cụm dân cư vùng cao này, điều đó đồng nghĩa với việc họ phải dè sẻn từng can nước cho sinh hoạt hằng ngày.

Từ chính những khó khăn trên, người dân ở Cupua đã cùng nhau bàn bạc để đề xuất phương án dẫn nước tự chảy từ đầu nguồn trên núi về khu dân cư.

Được sự hỗ trợ kỹ thuật và vật tư từ Plan International Việt Nam trong khuôn khổ chương trình “Tiến về phía trước” do Chính phủ Ireland tài trợ thông qua Đại sứ quán Ireland tại Việt Nam, hệ thống nước tự chảy dần được hình thành với gần 3.000 mét đường ống HDPE, đập và hố thu nước đầu nguồn, điểm lấy nước cùng bồn chứa dung tích 1.500 lít.

Phần kinh phí còn lại, từ giải phóng mặt bằng, kéo ống, nạo vét đập đến làm nhà tắm, đều do chính những người dân ở điểm dân cư vùng cao này đóng góp ngày công thực hiện.

Công trình hoàn thành vào tháng 5/2025, mang nguồn nước sạch ổn định đến cho 52 nhân khẩu trong cụm dân cư Cupua cùng nhiều địa phương lân cận, trong đó có cả người khuyết tật - những người trước đây gặp rất nhiều khó khăn khi tiếp cận nguồn nước.

Từ ngày có hệ thống nước tự chảy, cuộc sống của các hộ dân dần ổn định hơn. Người dân không còn phải thấp thỏm lo thiếu nước vào mùa khô; trẻ em và người già có thể sử dụng nước sạch ngay tại khu dân cư.

Hình thành ý thức giữ gìn hệ thống nước sạch phục vụ cộng đồng

Chuyện đáng chia sẻ là, sau khi công trình hoàn thành, cộng đồng dân cư ở Cupua đã tiếp tục thành lập nhóm quản lý và duy tu hệ thống nước gồm 4 thành viên. Bà Ngô Thị Bích là người trực tiếp phụ trách thu và giữ quỹ bảo dưỡng công trình, theo dõi chi tiêu sửa chữa nhỏ và thông báo cho cộng đồng khi hệ thống gặp sự cố.

Mỗi tháng, các hộ dân cùng đóng góp 10.000 đồng vào quỹ bảo dưỡng. “Các hộ gia đình không chỉ đóng quỹ mà còn rất có ý thức giữ gìn hệ thống nước. Chúng tôi đã được hỗ trợ bước đầu, thì việc duy trì và giữ gìn nó là của cả cộng đồng”, bà Bích cho biết.

Hằng tháng, các thành viên trong nhóm quản lý và duy tu hệ thống nước ở Cupua còn kiểm tra đường ống, vệ sinh khu vực đầu nguồn và gia cố những đoạn ống dễ bị ảnh hưởng khi mùa mưa lũ đến. Sự tham gia của phụ nữ trong nhóm quản lý không chỉ mang ý nghĩa đại diện giới, mà còn góp phần giúp việc quản lý công trình trở nên cẩn trọng và gắn kết hơn.

Điều khiến bà Bích tự hào hơn cả là sự tin tưởng của mọi người khi giao cho bà trách nhiệm quản lý quỹ chung. “Công trình này không phải của riêng ai. Nếu mình không giữ gìn, thì con cháu mình sau này lại phải quay về cảnh cũ", bà Bích bộc bạch.

Theo anh Hồ Ê Nót, một trong những người dân được hưởng lợi từ công trình nước sạch tự chảy ở Cupua, điều quan trọng hơn cả là người dân cùng tham gia ngay từ đầu để công trình có thể duy trì lâu dài. “Các anh chị dự án cứ yên tâm là cả thôn ở đây cùng làm, cùng đóng góp. Phải bỏ công bỏ sức, phải là của mình thì mới bền vững”, anh Hồ Ê Nót nói.

Thông tin với phóng viên VietNamNet, nhóm triển khai chương trình “Tiến về phía trước” ở Quảng Trị cho biết, để thúc đẩy năng lực tự lực của các hộ gia đình và cộng đồng dân cư sống tại vùng khó khăn, ngoài việc họp dân để lựa chọn công trình, nhiều hoạt động tập huấn, hướng dẫn cũng đã được thực hiện như: Tập huấn khảo sát địa bàn, lập dự toán, lập kế hoạch triển khai công trình, xây dựng bản vẽ công trình giản đơn; hướng dẫn thảo luận với địa phương để hoàn chỉnh dự toán và kế hoạch thực hiện công trình, bản vẽ kỹ thuật cho công trình; hướng dẫn kỹ thuật để cộng đồng tự thực hiện công trình; hướng dẫn nghiệm thu công trình và xây dựng quy chế quản lý, sử dụng sau khi công trình hoàn thành...