Trong khi theo dõi sự phát triển vũ khí của Liên Xô, phi công lái máy bay do thám của Mỹ thời Chiến tranh Lạnh đã phát hiện một điều hoàn toàn không thể giải thích được.
Theo trang Popular Mechanics, vào năm 1968, nước Mỹ cũng như phần lớn thế giới đã trải qua nhiều biến động. Hai nhân vật có ảnh hưởng lớn là nhà hoạt động nhân quyền Martin Luther King Jr. và cựu Bộ trưởng Tư pháp Robert Kennedy bị ám sát ngay trên đất Mỹ, làm bùng phát các bất ổn xã hội quy mô lớn. Trong khi đó, Chiến tranh Lạnh giữa Mỹ và Liên Xô vẫn tiếp diễn quyết liệt khi cuộc đua không gian giữa hai cường quốc tiến gần đến giai đoạn đỉnh điểm.
Trong khi thế giới đối mặt với những căng thẳng trên, một chuỗi sự kiện kỳ lạ cũng diễn ra dưới lòng đại dương. Đến cuối năm 1968, 4 quốc gia gồm Mỹ, Pháp, Israel và Liên Xô đều bị mất tàu ngầm trong những hoàn cảnh bí ẩn.
Mặc dù con số này không nhiều trong thời chiến vì Mỹ từng mất hơn 50 tàu ngầm trong Thế chiến II nhưng việc 4 tàu ngầm của 4 quốc gia khác nhau cùng gặp nạn trong thời kỳ tương đối hòa bình được xem là một điều bất thường.
Vụ mất tích bí ẩn dưới đáy biển bắt đầu vào tháng 1/1968 khi tàu ngầm INS Dakar của Israel và tàu ngầm Minerve của Pháp cùng biến mất tại Địa Trung Hải.
Cụ thể, lúc 18h10 ngày 24/1/1968, tàu INS Dakar gửi đi tín hiệu cuối cùng, thông báo vị trí của tàu ở phía bắc đảo Crete, Hy Lạp rồi hoàn toàn mất liên lạc. Bí ẩn về sự mất tích của tàu mãi hơn 30 năm sau mới được giải đáp, khi một chiến dịch phối hợp giữa Mỹ và Israel xác định được vị trí xác tàu. Kết quả điều tra cho thấy INS Dakar đã lặn vượt quá độ sâu chịu đựng của thân tàu, khiến toàn bộ 69 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.
Trong khi đó, việc tìm kiếm tàu ngầm chạy bằng động cơ diesel - điện Minerve của Pháp, bị mất tích trong một cuộc huấn luyện thường lệ ngày 27/1/1968 còn khó khăn hơn và phải chờ đến công nghệ của thế kỷ 21 mới có lời giải. Sau hơn 50 năm, tới năm 2019, các thiết bị không người lái dưới nước cùng hệ thống định vị bằng sóng âm (sonar) hiện đại đã phát hiện xác tàu nằm ở độ sâu khoảng 2.100m, cách thành phố Toulon của Pháp khoảng 45km về phía nam.
Theo Viện Hải quân Mỹ, vụ tàu Minerve và tàu ngầm cùng lớp Eurydice bị chìm sau đó đã buộc Hải quân Pháp phải xem xét lại toàn bộ các quy trình an toàn đối với tàu ngầm cũng như năng lực tìm kiếm, cứu nạn.
Đáng chú ý, các thảm kịch tàu ngầm năm 1968 không chỉ diễn ra ở Địa Trung Hải. Ngày 21/5/1968, Hải quân Mỹ nhận được tín hiệu liên lạc cuối cùng từ tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân USS Scorpion sau khi con tàu nổi lên ở độ sâu kính tiềm vọng để liên lạc, cách quần đảo Azores, Bồ Đào Nha khoảng 400km về phía nam trên Đại Tây Dương.
Đến tháng 10 cùng năm, Hải quân Mỹ đã xác định được vị trí xác tàu. Cuộc điều tra được tiến hành sau đó đã đưa ra kết luận tàu USS Scorpion, một trong hai tàu ngầm hạt nhân mà Mỹ từng bị mất (tàu còn lại là USS Thresher) đã lặn xuống quá độ sâu giới hạn chịu áp lực của thân tàu, tương tự trường hợp của INS Dakar. Cho đến nay, xác tàu cùng lò phản ứng hạt nhân của nó vẫn nằm dưới đáy đại dương.
Tuy nhiên, nổi tiếng nhất trong số những vụ tàu ngầm gặp nạn năm 1968 có lẽ là tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo K-129 của Liên Xô. Con tàu này ghi dấu ấn trong lịch sử không chỉ vì vụ chìm bí ẩn xảy ra vào cuối tháng 2/1968, mà còn bởi chiến dịch trục vớt tuyệt mật và phức tạp của Cục Tình báo trung ương Mỹ (CIA), mang mật danh Dự án Azorian.
Dưới sự chỉ đạo của tỷ phú kiêm kỹ sư hàng không huyền thoại Howard Hughes, Mỹ đã chế tạo tàu Hughes Glomar Explorer, được ngụy trang thành tàu khai thác khoáng sản biển sâu nhưng thực chất được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ trục vớt xác tàu ngầm Liên Xô. 6 năm sau khi tàu ngầm USS Halibut phát hiện xác chiếc K-129, Hughes Glomar Explorer đã đã trục vớt được xác tàu.
Đại dương sâu thẳm luôn là môi trường khắc nghiệt và việc vận hành tàu ngầm từ trước đến nay luôn tiềm ẩn vô số rủi ro. Tuy nhiên, những thảm kịch xảy ra trong năm 1968 đã buộc hải quân trên thế giới phải cải thiện quy trình an toàn, qua đó cứu sống vô số thủy thủ trong nhiều thập niên sau đó.
Hầm trú ẩn dưới lòng đất ở Tehran của cố lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei đã trở thành mục tiêu của Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) trong các cuộc tấn công Iran hồi tháng 3.
Một đợt nóng gay gắt đã cướp đi sinh mạng của hơn 270 người trên khắp châu Âu trong tuần này. Đối với nhiều người, tử vong do nhiệt độ cao vẫn là điều khó hiểu.
.svg){kind=icon}
