“Cánh tay nối dài” đưa tri thức về cơ sở
Tám mươi năm sau cuộc vận động diệt “giặc dốt” năm 1945, Thanh Hóa đang triển khai một “cuộc tổng động viên” mới: "xóa mù số", giảm nghèo thông tin để thu hẹp khoảng cách phát triển trong kỷ nguyên số. Phong trào “Bình dân học vụ số” không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành giáo dục mà đã trở thành giải pháp căn cơ giúp người dân tiếp cận tri thức, dịch vụ và cơ hội phát triển.
Từ thực tế nhiều người dân, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, còn hạn chế về kỹ năng số, khó tiếp cận thông tin chính thống, Thanh Hóa xác định “giảm nghèo thông tin” là khâu đột phá. Thay vì chỉ hỗ trợ vật chất, tỉnh tập trung trang bị tri thức và kỹ năng số để người dân chủ động tiếp cận cơ hội.
Điểm nhấn là lễ phát động phong trào “Bình dân học vụ số” được tổ chức quy mô toàn tỉnh với hơn 52.000 người tham gia tại 1.018 điểm cầu. Sau gần 1 năm triển khai, phong trào đã lan tỏa sâu rộng với nhiều cách làm linh hoạt, phù hợp từng địa bàn.
Công tác truyền thông, tuyên truyền được tổ chức bài bản, sáng tạo, đa dạng về hình thức, phong phú về nội dung, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn dân cư. Báo và Đài Phát thanh - Truyền hình Thanh Hóa mở chuyên mục “Bình dân học vụ số”, lồng ghép tuyên truyền trong các chương trình “Bản tin số và công nghệ”, “Thanh Hóa ngày mới”, “Đời sống - Xã hội”, “Đồng hành cùng chuyển đổi số”.... Nhiều tuyến bài trên Báo Thanh Hóa điện tử dạng multimedia (video clip, infographic, eMagazine) đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ, giúp người dân dễ hiểu, dễ tiếp cận, dễ chia sẻ. Các địa phương, cơ quan, đơn vị chú trọng tuyên truyền trên cổng/trang thông tin điện tử, đài truyền thanh, các nền tảng mạng xã hội về chuyển đổi số và phong trào “Bình dân học vụ số”. Hệ thống báo cáo viên, tuyên truyền viên, người có ảnh hưởng trong cộng đồng tích cực tuyên truyền, phổ biến đến từng hộ dân về mục tiêu, ý nghĩa của phong trào…
Toàn tỉnh hiện có 4.351 tổ công nghệ số cộng đồng với gần 16.000 thành viên, đóng vai trò nòng cốt trong việc “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn người dân sử dụng điện thoại thông minh, dịch vụ công trực tuyến, các nền tảng học tập và sản xuất số. Hàng chục nghìn lượt cán bộ, đoàn viên, người dân đã được tập huấn kỹ năng số, từng bước thu hẹp khoảng cách thông tin giữa các vùng.
Song song đó, hạ tầng số được đầu tư đồng bộ với gần 9.800 trạm BTS, phủ sóng tới 99,7% thôn, bản; hơn 2,7 triệu thuê bao Internet. Wifi công cộng được mở rộng tại nhà văn hóa, khu dân cư, tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin mọi lúc, mọi nơi.
Nhiều mô hình sáng tạo góp phần giảm nghèo thông tin đã được triển khai hiệu quả như: “Tổ công nghệ số cộng đồng”, “Chợ số – Doanh nghiệp số”, “Câu lạc bộ học tập số”, “Ngày thứ bảy hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến”… Qua đó, người dân không chỉ tiếp cận thông tin mà còn biết cách khai thác, ứng dụng vào sản xuất, kinh doanh và học tập.
Thu hẹp khoảng cách, mở rộng cơ hội
Hiệu quả của quá trình này thể hiện rõ qua các chỉ số phát triển. Thanh Hóa vươn lên xếp thứ 5 cả nước về chỉ số chuyển đổi số (DTI) năm 2024. Trong lĩnh vực giáo dục, kết quả thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đứng thứ 7 toàn quốc, tăng 7 bậc so với năm trước, với tỷ lệ đỗ 99,49%.
Đáng chú ý, khoảng cách về cơ hội tiếp cận tri thức giữa miền núi và miền xuôi đang dần được thu hẹp. Nhờ nền tảng học liệu số và kết nối trực tuyến, học sinh ở các huyện vùng cao như Mường Lát, Quan Sơn có thể tiếp cận bài giảng chất lượng, nâng cao năng lực học tập.
Không chỉ dừng lại ở phổ cập kỹ năng, chuyển đổi số trong giáo dục Thanh Hóa còn hướng tới giá trị nhân văn. Công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), được ứng dụng để giảm tải công việc hành chính cho giáo viên, từ đó dành nhiều thời gian hơn cho học sinh. Mô hình “Trường học hạnh phúc” được triển khai trên nền tảng số, tạo môi trường học tập an toàn, thân thiện.
Cơ hội học tập cũng trở nên công bằng hơn. Nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn đã tận dụng tốt học liệu số để vươn lên đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc gia. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc giảm nghèo thông tin.
Từ truyền thống hiếu học lâu đời, Thanh Hóa đang chuyển mình mạnh mẽ bằng tư duy số. Hành trình từ “xóa mù chữ” đến “xóa mù số” không chỉ là sự tiếp nối lịch sử mà còn là bước chuyển tất yếu để thích ứng với thời đại.
Với mục tiêu đến năm 2030 nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước về ứng dụng công nghệ trong giáo dục, Thanh Hóa tiếp tục đầu tư hạ tầng, hoàn thiện hệ sinh thái số và nâng cao kỹ năng cho người dân. Trọng tâm là giúp mỗi người dân trở thành “công dân số”, biết khai thác thông tin, làm chủ công nghệ và chủ động phát triển kinh tế.
.svg){kind=icon}
