Giá trị lớn nhất của ASEAN trong gần 60 năm qua là đã chứng minh cho thế giới rằng khác biệt không dẫn đến chia rẽ, thống nhất không triệt tiêu đa dạng, hội nhập không mất đi bản sắc.
Sáng 9/6, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (AFF) khai mạc với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, Thịnh vượng và Phát triển lấy người dân làm trung tâm”.
Thủ tướng Lê Minh Hưng, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone, Thủ tướng Campuchia Hun Manet, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Timor-Leste Xanana Gusmão, Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn tham dự diễn đàn. Diễn đàn còn có sự tham gia của các đối tác, đại diện các tổ chức quốc tế và học giả khu vực và thế giới.
ĐIỂM ĐẶC BIỆT CỦA DIỄN ĐÀN TƯƠNG LAI ASEAN
Phát biểu chào mừng, Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho biết sự hiện diện của lãnh đạo cấp cao các nước ASEAN, Tổng Thư ký ASEAN, đại diện các tổ chức quốc tế, giới học giả, doanh nghiệp và địa phương đã phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn đối với tương lai của ASEAN, đồng thời thể hiện tinh thần đồng hành và trách nhiệm chung trong việc định hình hướng phát triển của khu vực trong giai đoạn mới.

AFF được Việt Nam khởi xướng với mong muốn tạo dựng “một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai”, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp cùng các đối tác trong và ngoài khu vực để trao đổi ý tưởng, chia sẻ sáng kiến và đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Sự hưởng ứng tích cực từ các nước thành viên và các đối tác quốc tế ngay từ những kỳ đầu tiên cho thấy nhu cầu ngày càng rõ nét về một diễn đàn đa chiều, có khả năng kết nối các ý tưởng chiến lược với quá trình hoạch định chính sách của ASEAN.
Đề cập bối cảnh khu vực và thế giới, Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhận định thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc khi cạnh tranh chiến lược gia tăng, tình trạng phân cực, nghi kỵ và bất ổn diễn biến phức tạp hơn, kéo theo nhiều thách thức xuyên quốc gia mới nổi.

Bộ trưởng kỳ vọng AFF sẽ “tạo thêm cơ hội cho ngoại giao, cho đối thoại, cho hiểu biết lẫn nhau và hợp tác”, qua đó trở thành một kênh hỗ trợ thiết thực cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Theo Bộ trưởng, điểm đặc biệt của AFF nằm ở tính mở và tính bao trùm, khi khuôn khổ này không giới hạn trong trao đổi giữa các nhà lãnh đạo chính phủ mà còn thu hút sự tham gia của các chính đảng, địa phương, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.

Khẳng định mục tiêu hướng tới một ASEAN “đoàn kết, tự cường, năng động, sáng tạo và lấy người dân làm trung tâm”, Bộ trưởng Lê Hoài Trung cho rằng, sức mạnh của hiệp hội sẽ được bồi đắp từ nỗ lực chung của từng quốc gia thành viên, qua đó tiếp tục khẳng định vai trò trung tâm và vị thế của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình.
AFF 2026 hướng tới thúc đẩy xây dựng một cộng đồng ASEAN tự cường, bền vững hơn, đồng thời đóng góp ý tưởng cho tương lai của ASEAN.
BA TẦM VÓC CHIẾN LƯỢC
Phát biểu dẫn đề, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh AFF mang ý nghĩa đặc biệt quan trọng với chủ đề phản ánh những giá trị cốt lõi mà ASEAN đang theo đuổi và định hướng cho tương lai của hiệp hội trong giai đoạn tới.
"Tôi muốn bắt đầu bằng một câu hỏi không mới về tương lai. Trong một thế giới đang thay đổi sâu sắc, vấn đề đặt ra cho chúng ta ngày hôm nay không chỉ là ASEAN sẽ thích ứng ra sao, mà là ASEAN sẽ định hình như thế nào cho tương lai của chính mình trong thế kỷ 21?", Thủ tướng đặt vấn đề.

Sau 59 năm hình thành và phát triển, dấu ấn lớn nhất của ASEAN không chỉ nằm ở quy mô dân số gần 700 triệu người dân hay ở vị thế của một trong những trung tâm tăng trưởng năng động nhất thế giới mà là ở chính những nỗ lực vượt lên trên khác biệt, vun đắp lòng tin và mở rộng hợp tác.
Thủ tướng chia sẻ, nếu gần sáu thập kỷ đã qua là hành trình xây dựng bản sắc của ASEAN thì những thập kỷ tới đây sẽ là hành trình định hình tương lai của ASEAN trong một thế giới mà những quy tắc nền tảng của kinh tế, công nghệ và quyền lực toàn cầu đang được viết lại.
Công nghệ đang tái định nghĩa năng lực cạnh tranh. Trí tuệ nhân tạo đang tái định nghĩa năng suất. Dữ liệu đang tái định nghĩa quyền lực. Và chuyển đổi xanh đang tái định nghĩa mô hình phát triển.

Theo Thủ tướng, trong thời khắc mang tính bước ngoặt, lợi thế không chỉ thuộc về các quốc gia có nguồn lực lớn mà còn thuộc về các quốc gia và khu vực có khả năng tham gia định hình các quy tắc và chuẩn mực mới của thời đại. Việt Nam tin rằng ASEAN cần và phải trở thành một chủ thể tích cực trong tiến trình đó.
Thủ tướng cho biết để hiện thực hóa khát vọng đó, ASEAN cần tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, tự cường, thống nhất trong đa dạng - những giá trị làm nên thành công của mình - nhưng với cách tiếp cận sáng tạo hơn: Đồng thuận về giá trị nhưng năng động trong hành động, kiên định về nguyên tắc nhưng đổi mới về phương thức, giữ vững về bản sắc nhưng chủ động tạo thời cơ trước những thay đổi của thời đại mới.
Trên hành trình thực hiện tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Thủ tướng cho rằng ASEAN cần hướng tới ba tầm vóc chiến lược.
Thứ nhất, không chỉ tham gia các xu thế toàn cầu mà còn góp phần định hình các xu thế đó. ASEAN cần trở thành một trung tâm của đối thoại, tâm điểm của hợp tác và điểm tựa của lòng tin. Đó chính là đóng góp đặc biệt của ASEAN đối với hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.

Thứ hai, không chỉ là một trung tâm sản xuất mà còn là một trung tâm đổi mới sáng tạo. Lợi thế lao động và vị trí địa lý đã đưa ASEAN trở thành một mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng toàn cầu. Nhưng trong kỷ nguyên số, tương lai không thuộc về những nền kinh tế chỉ biết sản xuất mà còn thuộc về những nền kinh tế biết sáng tạo. ASEAN không chỉ là nơi công nghệ được tiêu thụ mà phải trở thành nơi công nghệ được tạo ra, không chỉ là nơi các chuỗi cung ứng đi qua mà phải trở thành nơi các chuỗi giá trị được định hình.
Điều đó đòi hỏi ASEAN phải đầu tư mạnh mẽ hơn cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, kinh tế số và nguồn nhân lực chất lượng cao, tiến tới hình thành một hệ sinh thái công nghệ và số hóa mang bản sắc ASEAN, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình hình thành các chuẩn mực chung của thế giới.
Thứ ba, không chỉ là một cộng đồng các quốc gia mà còn là một cộng đồng thực sự của người dân.
Mục tiêu cuối cùng của mọi chiến lược phát triển không phải là những con số tăng trưởng mà là chất lượng cuộc sống của người dân.
"Chúng ta tin rằng đổi mới mà làm gia tăng khoảng cách thì không phải là tiến bộ. Và tăng trưởng mà thiếu bao trùm thì không thể bền vững. Vì thế, một ASEAN thành công không chỉ được đo bằng GDP mà bằng cơ hội tạo ra cho thế hệ trẻ, vai trò trao cho phụ nữ, sự bảo vệ dành cho những nhóm dễ bị tổn thương, và mức độ để mỗi người dân đều cảm nhận đây chính là cộng đồng mình thực sự thuộc về", Thủ tướng khẳng định.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, Việt Nam cam kết mạnh mẽ tiếp tục đồng hành cùng ASEAN bằng khát vọng kiến tạo tương lai, với tất cả con tim và khối óc, bởi tương lai của Việt Nam gắn liền với tương lai của ASEAN cũng như gắn liền với hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung của cả khu vực.


