Khi thị trường rung lắc, chip vẫn “bất bại”

Phiên giao dịch ngày 29/4 chứng kiến một nghịch lý hiếm có trên Phố Wall: trong khi chỉ số Dow Jones giảm phiên thứ 5 liên tiếp do áp lực từ giá dầu và căng thẳng địa chính trị, Nasdaq Composite vẫn tăng nhẹ và duy trì vùng đỉnh lịch sử. Diễn biến này cho thấy sự dịch chuyển mang tính cấu trúc của nền kinh tế toàn cầu.

Động lực chính nằm ở nhóm công nghệ, đặc biệt là các doanh nghiệp bán dẫn và trí tuệ nhân tạo (AI). Nvidia tiếp tục dẫn dắt thị trường với tốc độ tăng trưởng vượt trội nhờ nhu cầu khổng lồ từ các trung tâm dữ liệu AI. Không chỉ ở Mỹ, làn sóng này lan rộng sang châu Á, nơi các “công xưởng chip” đang trở thành tâm điểm của dòng tiền toàn cầu.

Tại Hàn Quốc, Samsung Electronics gây sốc khi công bố lợi nhuận quý I/2026 tăng hơn 8 lần, đạt mức kỷ lục. Riêng mảng chip đóng góp hơn 90% lợi nhuận, cho thấy vai trò thống trị tuyệt đối của bán dẫn trong cấu trúc doanh thu. Cơn khát chip toàn cầu, đặc biệt là bộ nhớ băng thông cao (HBM), đã đẩy giá lên mạnh và giúp Samsung thu về lợi nhuận khổng lồ.

Không chỉ dừng ở doanh nghiệp, hiệu ứng lan tỏa tới cả nền kinh tế. Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đã vượt Anh, trở thành thị trường lớn thứ 8 thế giới, với mức vốn hóa của các doanh nghiệp thuộc Kospi tăng 56% kể từ đầu năm. Hai “ông lớn” chip là Samsung và SK Hynix chiếm tỷ trọng áp đảo, trở thành trụ cột của nền kinh tế.

bandanchip GTPApr2026.png
Cổ phiếu ngành bán dẫn tăng chóng mặt đầu năm 2026. Ảnh minh họa.

Câu chuyện tương tự diễn ra tại Đài Loan (Trung Quốc), nơi nền kinh tế tăng trưởng tới 13,7% trong quý I/2026 - mức hiếm thấy trong bối cảnh toàn cầu bất ổn. Động lực chính đến từ lĩnh vực công nghệ, đặc biệt là chip và máy chủ AI. Gã khổng lồ sản xuất chip TSMC đóng vai trò trung tâm trong chuỗi cung ứng toàn cầu, cung cấp chip cho các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới.

Tài sản cá nhân cũng tăng vọt nhờ làn sóng này. Gia tộc đứng sau Samsung đã nâng khối tài sản tăng thêm khoảng 2,2 lần lên hơn 45 tỷ USD chỉ trong một năm. Đây là minh chứng rõ ràng cho “siêu lợi nhuận” mà ngành bán dẫn mang lại.

Động lực chính của xu hướng này đến từ trí tuệ nhân tạo. AI không chỉ là một xu hướng công nghệ, mà là động lực tiêu thụ chip lớn nhất trong lịch sử. Các trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây và AI tác nhân đang tạo ra nhu cầu khổng lồ, khiến nguồn cung chip, đặc biệt là chip nhớ, rơi vào tình trạng thiếu hụt kéo dài ít nhất đến năm 2027.

Dần trở thành “hạ tầng cốt lõi” của nền kinh tế 

Nếu thế kỷ 20 được định hình bởi dầu mỏ, thì thế kỷ 21 đang được tái cấu trúc bởi chip. Sự khác biệt cốt lõi nằm ở bản chất của nhu cầu.

Dầu mỏ phụ thuộc vào địa chính trị và chu kỳ kinh tế: khi suy thoái, nhu cầu năng lượng giảm. Nhưng chip lại gắn với quá trình số hóa - một xu hướng gần như không thể đảo ngược. Người tiêu dùng có thể cắt giảm chi tiêu cho du lịch hay mua xe, nhưng các hệ thống AI vẫn phải vận hành, dữ liệu vẫn phải được xử lý và cloud vẫn phải mở rộng.

Chính vì vậy, ngành bán dẫn trở nên ít nhạy cảm hơn với các cú sốc kinh tế truyền thống. Ngay cả khi giá dầu vượt 100 USD/thùng và lạm phát gia tăng, nhu cầu chip vẫn tăng mạnh. Đây là một quy luật mới của kinh tế toàn cầu.

Thực tế, chip đang dần trở thành “hạ tầng mới”, tương tự như điện hay Internet. AI kéo theo cả một hệ sinh thái gồm trung tâm dữ liệu, năng lượng và phần mềm. Quốc gia nào kiểm soát được chuỗi cung ứng chip sẽ nắm lợi thế tăng trưởng dài hạn.

Mỹ là ví dụ điển hình. Dưới thời Tổng thống Donald Trump, Washington đã đẩy mạnh chiến lược tái công nghiệp hóa bán dẫn, bơm hàng trăm tỷ USD vào lĩnh vực này thông qua các chính sách hỗ trợ sản xuất và thu hút đầu tư. Mục tiêu không chỉ là kinh tế mà còn là đảm bảo vị thế công nghệ trong kỷ nguyên AI.

Trong khi đó, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) tận dụng lợi thế sẵn có để bứt phá. Với chuỗi cung ứng hoàn chỉnh và năng lực sản xuất hàng đầu, hai nền kinh tế này trở thành “xương sống” của ngành công nghiệp AI toàn cầu. Dòng vốn quốc tế vì thế đang dịch chuyển mạnh vào công nghệ, thay vì các lĩnh vực truyền thống như bất động sản hay sản xuất công nghiệp.

Tuy nhiên, triển vọng ngành chip không hoàn toàn không có rủi ro. Sự phụ thuộc lớn vào AI đặt ra câu hỏi về tính bền vững của “cơn sốt” này. Nếu đầu tư vào AI chậm lại, nhu cầu chip có thể chịu tác động. Ngoài ra, chi phí sản xuất tăng do giá năng lượng và nguyên vật liệu cũng là một thách thức.

Dù vậy, phần lớn các chuyên gia đều cho rằng đây là một “siêu chu kỳ” dài hạn. Tình trạng thiếu hụt chip nhớ dự kiến kéo dài ít nhất đến 2027, thậm chí lâu hơn ở các phân khúc cao cấp. Điều này đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của các doanh nghiệp bán dẫn sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao.

Quan trọng hơn, vai trò của chip trong nền kinh tế toàn cầu đang thay đổi về chất. Nếu trước đây, chip chỉ là một ngành công nghiệp thì nay nó trở thành nền tảng cho mọi ngành khác, từ tài chính, y tế đến quốc phòng.

Những gì đang diễn ra cho thấy một sự dịch chuyển rõ rệt của nền kinh tế thế giới. Dòng tiền lớn không còn tập trung vào tài sản vật chất như bất động sản, mà đang đổ mạnh vào công nghệ, nơi tạo ra giá trị gia tăng cao nhất.

Trong bối cảnh đó, các quốc gia muốn duy trì tăng trưởng cần tập trung nguồn lực cho công nghệ, đặc biệt là bán dẫn và AI. Đây không chỉ là câu chuyện kinh tế, mà còn là cuộc đua về năng lực cạnh tranh trong tương lai.

Thế giới có thể tiếp tục đối mặt với chiến tranh, lạm phát hay khủng hoảng năng lượng. Nhưng trong một kỷ nguyên mới, “nhiên liệu” thực sự của tăng trưởng không còn là dầu mỏ - mà là chip.