Ứng dụng CNTT nâng cao năng lực dự báo thị trường nông sản

Trong bối cảnh thị trường nông sản chịu tác động mạnh từ biến động kinh tế toàn cầu, thiên tai và biến đổi khí hậu, việc ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT), chuyển đổi số được ngành Nông nghiệp và Môi trường xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao năng lực theo dõi, phân tích và dự báo thị trường.

Theo Báo cáo đánh giá kết quả công tác năm 2025, giai đoạn 2021–2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, CNTT đã được ứng dụng ngày càng rõ nét trong công tác quản lý, điều hành sản xuất và phát triển thị trường nông sản, góp phần ổn định đầu ra và hạn chế rủi ro cho người dân, doanh nghiệp.

Một trong những nội dung nổi bật được nêu trong báo cáo là việc Bộ thường xuyên theo dõi, tổng hợp tình hình cung cầu, giá cả nông sản trên phạm vi cả nước. Trên cơ sở dữ liệu thu thập từ các địa phương và đơn vị chuyên ngành, Bộ xây dựng và phát hành bản tin sản xuất, tiêu thụ nông sản định kỳ, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và dự báo.

Thông tin về cung – cầu, giá cả thị trường được tổng hợp, báo cáo Tổ điều hành thị trường trong nước và Ban Chỉ đạo giá của Chính phủ, tạo cơ sở để kịp thời triển khai các giải pháp điều tiết, bình ổn thị trường, nhất là trong các vụ thu hoạch rộ hoặc dịp lễ, Tết. Việc ứng dụng CNTT trong thu thập và xử lý dữ liệu giúp thông tin thị trường được cập nhật nhanh, đồng bộ giữa trung ương và địa phương, nâng cao chất lượng phân tích và dự báo diễn biến thị trường nông sản theo vùng, theo ngành hàng.

Cùng với việc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã đẩy mạnh chuyển đổi số, hợp nhất và vận hành đồng bộ các hệ thống thông tin, hạ tầng số. Cổng thông tin điện tử của Bộ, Hệ thống tiếp nhận và trả lời ý kiến công dân, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính được đưa vào vận hành thông suốt, tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây là nền tảng quan trọng giúp thu thập, chia sẻ thông tin hai chiều giữa cơ quan quản lý với địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Trong lĩnh vực trồng trọt, báo cáo nhấn mạnh vai trò của công tác dự báo trong chỉ đạo sản xuất. Trước diễn biến phức tạp của thời tiết, thiên tai và dịch hại, Bộ đã tăng cường công tác dự báo, hướng dẫn các địa phương điều chỉnh cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng, phân bố nguồn nước và áp dụng biện pháp kỹ thuật phù hợp. Hệ thống dự báo dịch hại cây trồng được duy trì hoạt động nền nếp, giúp cảnh báo sớm nhiều dịch hại nguy hiểm, hỗ trợ địa phương chủ động phòng trừ, hạn chế phát sinh diện rộng.

Bên cạnh đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường đã đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong công tác kết nối tiêu thụ nông sản. Nhiều hoạt động hội nghị, hội thảo, tọa đàm thúc đẩy tiêu thụ được tổ chức linh hoạt, trong đó có các hình thức trực tuyến, góp phần tăng khả năng tiếp cận thị trường cho địa phương và doanh nghiệp. Trong giai đoạn khó khăn do dịch Covid-19, việc ứng dụng CNTT đã hỗ trợ hiệu quả công tác điều tiết cung – cầu, tháo gỡ ách tắc trong lưu thông, hạn chế đứt gãy chuỗi cung ứng nông sản.

Đối với thị trường xuất khẩu, báo cáo cho thấy Bộ đã xây dựng và triển khai các đề án phát triển thị trường, theo dõi sát diễn biến thị trường quốc tế, chủ động ứng phó với rào cản kỹ thuật và biến động thương mại. Việc quản lý mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói, truy xuất nguồn gốc được thực hiện trên nền tảng dữ liệu số, phục vụ xuất khẩu chính ngạch và nâng cao năng lực dự báo khả năng tiêu thụ từng mặt hàng tại các thị trường trọng điểm.

Từ thực tiễn được nêu trong báo cáo, có thể thấy CNTT và chuyển đổi số đã và đang trở thành công cụ quan trọng trong công tác theo dõi, phân tích và dự báo thị trường nông sản. Việc ứng dụng dữ liệu số giúp nâng cao tính chủ động trong điều hành, góp phần ổn định sản xuất, tiêu thụ và hướng tới phát triển nông nghiệp theo tư duy kinh tế, bền vững và hiệu quả.