Giữa cánh đồng lúa rộng hàng chục héc-ta ở xã Tân Xuân, tỉnh Vĩnh Long chiếc thiết bị giám sát côn trùng đặt lặng lẽ giữa ruộng đang âm thầm thu thập dữ liệu từng giờ. Trên màn hình điện thoại của người nông dân, mật độ sâu rầy, thời điểm phát sinh dịch hại được hiển thị rõ ràng, thay cho phán đoán cảm tính như trước. Công nghệ thông tin đang từng bước thay đổi cách sản xuất nông nghiệp ở Vĩnh Long, đưa dữ liệu trở thành cơ sở quan trọng để tổ chức mùa vụ, kiểm soát chi phí và chủ động trước biến động thị trường.
Tại ấp Phú Thạnh, xã Tân Xuân, mô hình giám sát côn trùng thông minh trên diện tích 40 héc-ta với 62 hộ dân tham gia đã chứng minh hiệu quả rõ rệt. Hệ thống nhận diện hàng trăm loài côn trùng, phân tích dữ liệu theo thời gian thực và hiển thị trực quan trên điện thoại thông minh. Nhờ đó, nông dân nắm bắt chính xác diễn biến dịch hại, chủ động phòng trừ theo từng giai đoạn sinh trưởng của lúa.
Ông Trần Văn Công, một trong những hộ tham gia mô hình cho biết, việc sản xuất đã thay đổi căn bản. Khi dữ liệu được cập nhật hàng ngày, các quyết định chăm sóc lúa trở nên khoa học hơn, giảm lãng phí vật tư và công lao động. Những khâu sản xuất khác như làm đất, gieo sạ, phun thuốc, thu hoạch đều được cơ giới hóa, giúp người làm lúa tập trung vào quản lý thay vì trực tiếp lao động nặng nhọc.
Từ thành công của mô hình, chính quyền địa phương đang đề xuất mở rộng diện tích áp dụng, đồng thời đầu tư bổ sung hệ thống bơm, tưới tự động để hoàn thiện quy trình sản xuất hiện đại hóa theo hướng số hóa. Việc liên kết dữ liệu đồng ruộng với công tác điều hành sản xuất được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả chung, tạo tiền đề cho sản xuất lúa hàng hóa quy mô lớn gắn với nhu cầu thị trường.
Ở lĩnh vực thủy sản, chuyển đổi số cũng tạo ra bước tiến rõ rệt. Tại Hợp tác xã nông nghiệp Long Khánh, các thành viên đã mạnh dạn chuyển sang nuôi tôm thâm canh ứng dụng công nghệ IoT và tái sử dụng nước từ năm 2019. Dữ liệu về môi trường ao nuôi, chất lượng nước, tốc độ sinh trưởng được cập nhật liên tục, giúp kiểm soát chặt chẽ quy trình sản xuất, giảm ô nhiễm và nâng cao chất lượng tôm nuôi.
Nhờ quản lý bằng dữ liệu, sản phẩm của hợp tác xã đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như GlobalGAP, BAP, ASC, gắn với mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc rõ ràng. Đây là điều kiện quan trọng để tiếp cận thị trường xuất khẩu, nâng giá trị sản phẩm thủy sản của địa phương.
Trong trồng trọt công nghệ cao, mô hình dưa lưới trong nhà màng của Công ty cổ phần Nông nghiệp 620 tại xã Tân Lược cho thấy hiệu quả của sản xuất theo nhu cầu thị trường. Với diện tích khoảng 20 ha, doanh nghiệp tổ chức sản xuất luân phiên, mỗi tuần xuống giống một đến hai nhà màng tùy theo đơn đặt hàng. Trung bình mỗi tuần, thị trường được cung cấp từ 10 đến 12 tấn dưa lưới.
Toàn bộ hệ thống tưới, cung cấp dinh dưỡng, kiểm soát dịch hại đều được tự động hóa và điều khiển qua điện thoại thông minh. Dữ liệu sinh trưởng của cây được cập nhật liên tục, giúp doanh nghiệp điều chỉnh quy trình chăm sóc phù hợp từng giai đoạn, bảo đảm chất lượng đồng đều và ổn định sản lượng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, thời gian qua, các nền tảng số phục vụ điều hành sản xuất, cảnh báo thiên tai, kết nối giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân được triển khai ngày càng rộng. Việc hình thành cơ sở dữ liệu nông nghiệp tập trung tạo điều kiện cho các chủ thể sản xuất truy cập thông tin, xây dựng kế hoạch phù hợp diễn biến thị trường.
Ngành nông nghiệp tỉnh cũng đang tập trung đưa công nghệ thông minh trở thành động lực phát triển nông nghiệp bền vững bằng việc chuyển biến về tư duy của người nông dân từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa. Bên cạnh đó, sẽ tập trung đào tạo kỹ năng số như: hướng dẫn nông dân sử dụng điện thoại, máy móc, thiết bị thông minh, ứng dụng quản lý mùa vụ, nhật ký điện tử. Tổ chức các lớp dạy về thương mại điện tử, cách bán hàng qua sàn nông sản điện tử.
Đồng thời, thí điểm các cánh đồng thông minh, trang trại, gia trại số, chuỗi nông sản số hóa, giúp nông dân “thấy tận mắt, làm theo”. Đào tạo tư duy “làm theo đơn đặt hàng” thay vì “làm trước bán sau” để hướng đến phát triển bền vững.
.svg){kind=icon}
