Trong bối cảnh thị trường nông sản biến động nhanh, yêu cầu thông tin minh bạch, kịp thời trở thành yếu tố sống còn. Việc Bộ Nông nghiệp và Môi trường mới đây chính thức đưa Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam vào vận hành được xem là bước tiến quan trọng của chuyển đổi số nông nghiệp, tạo nền móng dữ liệu vững chắc phục vụ quản lý, tiêu dùng và đặc biệt là công tác dự báo thị trường.
Thực tế nhiều năm cho thấy, sản xuất nông nghiệp vẫn chịu tác động lớn từ thiếu hụt thông tin. Nông dân quyết định gieo trồng dựa trên kinh nghiệm truyền thống, doanh nghiệp khó xây dựng kế hoạch dài hạn do dữ liệu phân tán, người tiêu dùng đối mặt rủi ro về chất lượng và xuất xứ. Khi chuỗi thông tin đứt đoạn, dự báo thị trường thiếu độ tin cậy, hệ quả là mất cân đối cung – cầu, giá trị nông sản suy giảm.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam ra đời nhằm khắc phục căn bản những hạn chế đó. Đây là nền tảng số phục vụ ghi nhận, quản lý và tra cứu thông tin nguồn gốc đối với các sản phẩm nông, lâm, thủy sản xuyên suốt từ sản xuất, chế biến, vận chuyển đến lưu thông. Thông qua một mã định danh, toàn bộ “hồ sơ số” của sản phẩm được hiển thị rõ ràng, tạo điều kiện cho người tiêu dùng kiểm tra, cơ quan quản lý theo dõi, doanh nghiệp xây dựng uy tín thương hiệu.
Điểm đáng chú ý nằm ở cấu trúc ba hợp phần của hệ thống. Hợp phần thứ nhất phục vụ người tiêu dùng, người dân và doanh nghiệp sản xuất – cung ứng, giúp truy cập thông tin nhanh chóng. Hợp phần thứ hai dành cho các đơn vị cung cấp giải pháp cập nhật dữ liệu nguồn gốc, bảo đảm dòng dữ liệu được duy trì liên tục. Hợp phần thứ ba hỗ trợ cơ quan quản lý giám sát, thống kê và truy vết sản phẩm khi cần thiết. Sự liên thông này tạo ra kho dữ liệu tập trung, có giá trị lớn đối với phân tích và dự báo thị trường.
Từ góc độ quản lý, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng nhấn mạnh, đưa hệ thống truy xuất nguồn gốc vào vận hành là bước đi then chốt trong tiến trình chuyển đổi số nông nghiệp, góp phần nâng cao giá trị nông sản Việt Nam và củng cố niềm tin của thị trường trong nước lẫn quốc tế. Truy xuất nguồn gốc dần trở thành yêu cầu bắt buộc, gắn với chất lượng, an toàn và tính minh bạch của nông sản.
Theo kế hoạch, Bộ Nông nghiệp và Môi trường triển khai thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với quả sầu riêng theo Quyết định số 5272/QĐ-BNNMT. Đây là mặt hàng có giá trị xuất khẩu lớn, yêu cầu cao về tiêu chuẩn và kiểm soát chất lượng. Việc thí điểm từ ngày 01/01/2026 đến 30/6/2026 với sự tham gia của 5 doanh nghiệp trong chuỗi sản xuất – cung ứng được kỳ vọng tạo tiền đề hoàn thiện kỹ thuật, quy trình trước khi mở rộng sang các mặt hàng khác.
Thông tin tại lễ ra mắt Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản Việt Nam, ông Huỳnh Tấn Đạt, Cục trưởng Cục Trồng trọt và bảo vệ thực vật cho biết, đơn vị sẽ phối hợp với địa phương, doanh nghiệp thống nhất cách tiếp cận trong ghi chép nhật ký canh tác, sử dụng vật tư nông nghiệp, mô tả biện pháp phòng trừ sinh vật gây hại theo thông lệ quốc tế. Việc chuẩn hóa thuật ngữ, cách diễn giải chuyên ngành được chú trọng nhằm bảo đảm tính thống nhất và khả năng liên thông dữ liệu, yếu tố then chốt cho phân tích và dự báo.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc được vận hành đồng bộ từ quản trị dữ liệu, cổng thông tin tra cứu đến đầu mối hỗ trợ kỹ thuật và đường dây nóng. Việc tích hợp tem xác thực điện tử QR, NFC, RFID với dữ liệu truy xuất, phối hợp cùng các đơn vị chức năng thuộc Bộ Công an, góp phần bảo đảm tính chính xác, hạn chế gian lận thương mại.
.svg){kind=icon}
