Ứng xử với nước lớn không chọn bên mà chọn lợi ích quốc gia, luật pháp quốc tế

Nước này hay nước kia nói chúng ta chọn bên. Nhưng ta luôn khẳng định chọn lợi ích của chúng ta, chọn nguyên tắc chung của Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế để xây dựng lập trường của mình.

Tuần Việt Nam giới thiệu phần 2 cuộc bàn tròn trực tuyến với  Đại sứ Lê Lương Minh - nguyên Tổng thư ký ASEAN, nguyên Trưởng phái đoàn Việt Nam tại LHQ và ông Đỗ Hùng Việt - Vụ trưởng Vụ Các tổ chức quốc tế (Bộ Ngoại giao) về 6 tháng Việt Nam đảm nhận trọng trách ủy viên không thường trực (UVKTT) HĐBA.  

XEM VIDEO:

Ngay trong tháng đầu tiên tham gia HĐBA, Việt Nam đưa ra sáng kiến về phiên họp hợp tác giữa LHQ và ASEAN. Sáng kiến này tạo diễn đàn trao đổi hợp tác lần đầu tiên giữa hai tổ chức. Đại sứ đánh giá như thế nào về sự kiện này?

Hợp tác ASEAN - LHQ bắt đầu từ những năm 1970 chủ yếu trong lĩnh vực hoạt động phát triển. Đến 2011, hai bên ký tuyên bố nâng cấp lên quan hệ đối tác toàn diện và từ đó hàng năm hai bên tổ chức họp cấp cao giữa lãnh đạo của ASEAN và Tổng thư ký LHQ.

Việc HĐBA lần đầu tiên tổ chức phiên họp hợp tác ASEAN - LHQ đã góp phần nâng cao nhận thức vai trò, đóng góp của ASEAN cũng như về tầm quan trọng của hợp tác hai bên, khẳng định vai trò trung tâm của ASEAN trong duy trì hòa bình an ninh ổn định khu vực, đồng thời tạo cơ hội để ASEAN chia sẻ với cộng đồng quốc tế định hướng trong việc giải quyết các vấn đề khu vực. 

Việc tổ chức phiên họp đầu tiên về hợp tác ASEAN - LHQ là thành công của chúng ta khi đảm nhiệm trách nhiệm kép: Chủ tịch ASEAN và UVKTT HĐBA.

Độc lập, tự chủ trong mọi quyết định

Ở những tình huống phức tạp, với vấn đề khác biệt và bất đồng giữa các nước thành viên, Việt Nam đã có hướng xử lý thế nào để vừa thể hiện được lập trường cân bằng, đáp ứng những mối quan tâm chính đáng của các nước cũng như mối quan tâm chung của cộng đồng quốc tế, thưa ông Đỗ Hùng Việt?

Xung đột trên thế giới diễn ra ở mọi khu vực, từ châu Mỹ, châu Âu, châu Phi hay châu Á. Việc chúng ta đảm nhận vai trò UVKTT HĐBA - cơ chế quan trọng hàng đầu trong việc gìn giữ hòa bình an ninh quốc tế và phải xử lý tất cả các vấn đề phức tạp trong bối cảnh các nước lớn cạnh tranh quyết liệt là thách thức rất lớn.

Tôi nghĩ xuất phát từ bài học lịch sử, kinh nghiệm ứng xử quan hệ quốc tế, xuất phát từ đường lối đối ngoại độc lập tự chủ thì nguyên tắc quan trọng hàng đầu là phải duy trì được độc lập, tự chủ đó trong bất kỳ quyết định nào chúng ta đưa ra.

{keywords}
Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh chủ trì phiên thảo luận mở về Hiến chương LHQ

Phải xác định được lợi ích quốc gia của Việt Nam, đó là duy trì môi trường hòa bình, ổn định để phục vụ cho phát triển; Lợi ích trong việc tăng cường thúc đẩy quan hệ song phương với các nước lớn, các nước láng giềng và các nước đối tác; Lợi ích là hỗ trợ để HĐBA ra quyết định phục vụ cho những lợi ích chung của quốc tế về hòa bình ổn định, an ninh và phát triển.

Một yếu tố nữa trong việc xử lý những vấn đề khó khăn là việc chúng ta luôn luôn dựa vào luật pháp quốc tế, dựa vào Hiến chương LHQ. Đây là cái neo rất quan trọng. 

Ngay trong tháng 1, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Ngoại giao Phạm Bình Minh đã chủ trì phiên thảo luận mở với chủ đề “Kỷ niệm 75 năm LHQ: Tuân thủ Hiến chương để duy trì hòa bình và an ninh quốc tế”. Sự kiện có sự tham dự đông đảo nhất của các nước thành viên HĐBA từ trước đến nay.

Chúng ta đã đề cao được vai trò của Hiến chương LHQ với những nguyên tắc cơ bản về tôn trọng độc lập chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ, không can thiệp vào công việc nội bộ, không sử dụng vũ lực hay đe dọa sử dụng vũ lực, giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình...

Dựa trên những nguyên tắc đó, chúng ta luôn có được cách xử lý phù hợp. Đôi khi có thể nước nay nước kia nói chúng ta chọn bên. Nhưng chúng ta luôn khẳng định chọn lợi ích của chúng ta, chọn các nguyên tắc chung của Hiến chương LHQ và luật pháp quốc tế để xây dựng lập trường của mình.

{keywords}
Đại sứ Lê Lương Minh

Bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa

Đại sứ Lê Lương Minh có chia sẻ thế nào về những đánh giá của cộng đồng quốc tế khi Việt Nam đảm nhận vai trò UVKTT HĐBA?

Lãnh đạo ASEAN, LHQ và các nước nói chung đều đánh giá tích cực sự tham gia và đóng góp của Việt Nam. Họ cho rằng ta có lập trường rất kiên định, cân bằng, có trách nhiệm và nhất quán. Các nước nhìn nhận Việt Nam như một đối tác tin cậy, giúp họ có thể phản ánh khách quan lập trườngcủa mình.

Cho đến nay liệu Việt Nam đã hoàn thành được các mục tiêu đề ra khi tham gia HĐBA chưa, thưa ông Đỗ Hùng Việt?

Chúng ta cũng mới tham gia được 6 tháng trong HĐBA, mới là ¼ chặng đường. Chúng ta cũng đã có kết quả bước đầu rất quan trọng. Đó là triển khai cụ thể đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước đề ra. Ta đã phục vụ và bảo vệ được lợi ích sát sườn của Việt Nam, góp phần tạo dựng được môi trường hòa bình ổn định để phát triển; đóng góp tiếng nói góp phần làm giảm căng thẳng ở các nơi, tạo điều kiện cho các hoạt động gìn giữa hòa bình, các hoạt động hỗ trợ nhân đạo ở nơi xung đột.

Chúng ta cũng thúc đẩy được sự tôn trọng và đề cao vai trò của luật pháp quốc tế của Hiến chương LHQ trong quan hệ quốc tế.

Tất cả những điều này có thể nói dù nhỏ nhưng đã góp phần quan trọng trong việc bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa theo đúng tinh thần của Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới mà Đảng đã thông qua.

Lợi ích xa mà gần

Vậy đâu là lợi ích Việt Nam có được trong 6 tháng qua?

Có lẽ lợi ích lớn mà chúng ta đã đạt được, đó là đóng góp tiếng nói để HĐBA có những quyết định hỗ trợ cho việc giảm căng thẳng nhiều xung đột, tạo điều kiện cho các bên ngồi lại với nhau trao đổi tìm kiếm các giải pháp để giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình.

Rộng hơn là tạo dựng ra một môi trường quốc tế ổn định hơn để phục vụ trực tiếp cho lợi ích của chúng ta - lợi ích phát triển.

Đôi khi cũng có những người bạn của tôi hỏi tôi là “Cuối cùng tham gia HĐBA để làm gì? Toàn những chuyện ở châu Phi, ở Trung Đông xa xôi, chúng ta có lợi ích gì ở đấy?”. Thực ra nếu các khu vực đó có hòa bình và ổn định thì mới có thể mang lại ổn định chung trong bối cảnh các nước phụ thuộc lẫn nhau như hiện nay.

Khi tham gia HĐBA, chúng ta mới có điều kiện để thể hiện quan điểm của mình trên rất nhiều vấn đề. Ví dụ, mâu thuẫn hiện nay giữa Ai Cập - Ethiopia và Sudan liên quan đến việc xây dựng đập thủy điện. Mặc dù ở rất xa, nhưng tại HĐBA, ta thể hiện rất rõ quan điểm của mình về việc là sử dụng bền vững nguồn nước xuyên biên giới. Qua đó, ta cũng thể hiện quan điểm liên quan đến vấn đề rất sát sườn là sử dụng bền vững nguồn nước sông Mekong.

{keywords}
Ông Đỗ Hùng Việt - Vụ trưởng Vụ Các tổ chức quốc tế (Bộ Ngoại giao)

Lời chúc hoàn thành nhiệm vụ

Hiện nay cạnh tranh giữa các nước lớn rất gay gắt. Các thể chế đa phương gặp nhiều thách thức do những hành động đơn phương cường quyền không tôn trọng luật pháp quốc tế và xâm phạm chủ quyền toàn vẹn lãnh thổ có xu hướng gia tăng. Như vậy phương hướng tham gia HĐBA của Việt Nam trong 17 tháng còn lại là gì, thưa ông Đỗ Hùng Việt?

Chặng đường phía trước còn rất là dài và khó khăn. Ở đây có 2 phương hướng lớn mà chúng ta xác định. Đó là tăng cường vai trò luật pháp quốc tế, của Hiến chương LHQ, vai trò của các tổ chức khu vực, đặc biệt là hình ảnh vị thế của ASEAN.

Hai là, bên cạnh việc xử lý các vấn đề khu vực, các xung đột, chúng tôi mong muốn Việt Nam sẽ tiếp tục để lại những dấu ấn. Để làm được điều đó, ta đã xác định một số ưu tiên lớn sẽ thúc đẩy.

Đầu tiên là câu chuyện về việc khắc phục hậu quả chiến tranh, trong đó có việc xử lý các thách thức do vấn đề bom mìn đặt ra.

Tăng cường đóng góp cho các hoạt động gìn giữa hòa bình của LHQ; nỗ lực thúc đẩy các vấn đề nhân đạo như bảo vệ thường dân, bảo vệ các cơ sở hạ tầng thiết yếu ở trong xung đột vũ trang hay là bảo vệ phụ nữ và trẻ em.

Như vậy trong 17 tháng tiếp theo, ông có mong muốn có thể nhận được “mảnh giấy thiện chí” như Đại sứ Lê Lương Minh từng có?

Tôi mong khi kết thúc nhiệm kỳ HĐBA sẽ nhận được “mảnh giấy” từ Đại sứ Lê Lương Minh trong đó ghi một lời chúc mừng nho nhỏ đã hoàn thành nhiệm vụ. Còn từ góc độ quốc tế, chúng tôi chỉ mong nếu có một mảnh giấy thiện chí thì nội dung sẽ là cảm ơn Việt Nam đã có những đóng góp thiết thực cho hoạt động của HĐBA.

Tuần Việt Nam

Mảnh giấy ‘thiện chí’ của đại sứ một cường quốc

Phần 1: Mảnh giấy ‘thiện chí’ của đại sứ một cường quốc

Sau khi ra thông báo họp bỏ phiếu công khai tại Hội đồng Bảo an, đại sứ của một cường quốc chuyển tới Đại sứ Lê Lương Minh mảnh giấy ghi: Tôi cám ơn ngài về một quyết định rất đẹp.

tin nổi bật

Từ bài học về cán bộ, làm gì để 3 đầu tàu lấy lại phong độ?

Ba thành phố Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng từ lâu đã trở thành đầu tàu kinh tế cả nước. TP.HCM và Hà Nội luôn ở vị trí thu ngân sách cũng như đóng góp vào ngân sách quốc gia nhiều nhất.

CPI từ bàn ăn đến bàn nghị sự

Cuối tuần vừa qua, tôi lâm vào tình huống dở khóc dở cười khi đến thăm gia đình một người quen. Trong bữa ăn, ông chồng nói bâng quơ là lạm phát có tí ti thế mà dân tình cứ gào lên, chả ra làm sao.

40 năm Công ước Luật biển: Bảo vệ quyền tự do hàng hải, giải quyết các tranh chấp

Công ước LHQ về Luật biển (UNCLOS) thiết lập cơ chế mới hữu hiệu về giải quyết các tranh chấp biển. Khoảng gần 1/2 trong tổng số 500 các vùng biển chồng lấn đã được giải quyết.

40 năm UNCLOS: Bảo vệ trật tự pháp lý trên biển

Ngày 30/4/1982, sau 9 năm đàm phán, văn bản đàm phán cuối cùng về Công ước LHQ về Luật Biển (UNCLOS) được nhất trí thông qua và ngày 10/12/1982 thì mở ký.

Hết lo 'kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc'

Tiếp xúc với cử tri Hà Nội ngày 23/6, Tổng bí thư nhắc lại câu nói “kỷ luật nhiều như thế lấy ai để làm việc”. Câu nói này xuất phát từ một vị lãnh đạo Quốc hội trước đây và từng gây xôn xao dư luận.

Suy thoái kinh tế và Zero Covid đe dọa tham vọng toàn cầu của Trung Quốc

Cảnh báo của Thủ tướng Lý Khắc Cường về việc Trung Quốc đối mặt với thách thức do kiểm soát Covid-19 nghiêm ngặt làm dấy lên lo ngại về nguy cơ giảm tốc, thậm chí suy thoái kinh tế lớn nhất trong nhiều thập kỷ.

Đường cao tốc tây - ta và câu chuyện quản lý

Các cơ quan đang bàn nhiều đến việc tính lại các tổng cục và tương đương tại các bộ, cơ quan ngang bộ, trong đó có phương án tách Tổng cục Đường bộ Việt Nam thành Cục Đường bộ và Cục Đường cao tốc.

Nữ Vụ trưởng báo chí và chuyện cầm bút

Trợ lý Bộ trưởng, Vụ trưởng Vụ Thông tin báo chí, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng cho rằng, làm báo không chỉ là chuyển tải thông tin mà còn có sứ mệnh dẫn dắt.

Khát vọng tạo nên tính cách người Israel

Ở phần 2 cuộc bàn tròn trực tuyến với Tuần Việt Nam, Đại sứ Nadav Eshcar chia sẻ về khát vọng lập quốc, xây dựng đất nước của người Israel, về tình cảm của gia đình ông những năm tháng sống tại Việt Nam.

Công nghệ làm nên phép màu Israel

Tuần Việt Nam trò truyện trực tuyến với Đại sứ Israel tại Việt Nam Nadav Eshcar về "cây đũa thần" công nghệ làm nên phép màu trên con đường phát triển quốc gia.

Giảm giá xăng vừa giúp dân vừa kìm lạm phát

Thông tin Bộ Tài chính trình Chính phủ đề xuất “giảm kịch khung” thuế bảo vệ môi trường với xăng dầu, xem xét bỏ quỹ bình ổn mang lại làn gió tươi mát cho người dân và nền kinh tế vốn chật vật sau đại dịch, lạm phát tăng cao.

Ai sẽ là Chủ tịch thành phố Hà Nội?

Bài viết không nhằm chọn nhân sự cụ thể - điều này đã có những cơ quan chuyên trách của Đảng - mà chỉ muốn nói đến đòi hỏi thực tiễn từ mảnh đất Thăng Long, trái tim của cả nước.

Hai ủy viên trung ương bị khai trừ và bài học về công tác cán bộ của Đảng

Hai ủy viên Trung ương bị khai trừ khỏi Đảng, bị tước hết chức vụ và bị khởi tố, bắt tạm giam là minh chứng cho tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với tệ nạn tham nhũng tiêu cực của Đảng, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Tổng bí thư.

Diện kiến ông Sáu Dân và giải pháp tháo gỡ khó khăn kinh tế

Tôi tưởng làm việc chỉ với năm ba người chuyên viên cùng với ông Sáu Dân, hoá ra đêm đó ở hội trường có đến hơn 20 người, trong đó chỉ có một người mà tôi biết…

Lá thư gửi ông Sáu Dân và chuyến thăm Thủ đô

Tôi báo với anh Dưỡng để nói lại với anh Hai Chí và sau đó TP.HCM có văn bản gởi anh Bảy Hoàng - Tổng giám đốc Imexco đề nghị bố trí cho tôi đi Hà Nội, đồng thời anh Năm Nghị có đưa cho tôi một thư gởi ông Sáu Dân…