Trứng và sâu non nằm bên trong hạt nên gạo lúc mới mua vẫn trắng sạch bình thường, nhưng sau một thời gian lại xuất hiện mọt.
Gạo không tự sinh ra mọt vì để lâu. Theo tài liệu của Hiệp hội Khử trùng Việt Nam, mọt gạo đẻ trứng vào hạt rồi tiết ra chất keo bảo vệ. Sâu non nở ra, phát triển bên trong hạt, sau đó hóa nhộng và trở thành mọt trưởng thành rồi mới chui ra ngoài. Trong điều kiện khí hậu nhiệt đới, một vòng đời có thể hoàn tất chỉ trong khoảng 1 tháng.
Vì thế nên mới có tình trạng lúc mới mua, bao gạo trắng tinh không có dấu hiệu của mọt, nhưng thực chất bên trong hạt có thể có trứng hoặc sâu non. Nếu để lâu chưa nấu, gạo có thể xuất hiện mọt trưởng thành dù thùng gạo luôn đậy kín.
Hiệp hội cũng cho biết mọt gạo có khả năng bay khỏe, có thể di chuyển từ kho ra đồng ruộng. Chúng gây hại nhiều loại lương thực như thóc, gạo, ngô, lúa mì và được tìm thấy tại các cơ sở chế biến.
Thùng kín giúp hạn chế côn trùng xâm nhập từ bên ngoài nhưng không loại bỏ trứng hoặc sâu non đã nằm trong hạt. Vì vậy chỉ chuyển gạo sang một vật chứa khác chưa chắc giải quyết được nguồn mọt.
Ngoài ra trong quá trình bảo quản, nếu bao bì không kín và khu vực cất giữ có lẫn những loại thực phẩm như ngũ cốc, đồ khô khác nhau, mọt gạo hoặc một số loại côn trùng vẫn có thể xâm nhập vào. Khi phát hiện ra mọt gạo, ta nên kiểm tra cả các gói đồ khô bên cạnh kể cả những gói chưa được mở.
Theo Cơ quan Thực phẩm Singapore (SFA), mọt gạo ở giai đoạn sâu non hoặc trưởng thành được biết không truyền bệnh cho người. Khi phát hiện ra mọt, người dùng có thể vo loại bỏ mọt và tiếp tục sử dụng gạo.
Tuy nhiên không phải mọi loại gạo nhiễm mọt đều còn có thể ăn được. Nếu ngũ cốc đã bị phá hỏng nặng và thực phẩm có dấu hiệu mốc thì dù vo sạch, nấu chín cũng không thể sử dụng, bởi nhiều độc tố do nấm mốc tạo ra không thể bị loại bỏ hoàn toàn bằng cách nấu thông thường.
Trên thị trường có rao bán nhiều sản phẩm hoá sinh được quảng cáo chỉ cần đặt vào thùng gạo có thể xua đuổi mọt gạo. Mặc dù vậy, nhiều người tiêu dùng vẫn chuộng một số cách đuổi mọt gạo tự nhiên như:
- Sấy gạo với nhiệt độ cao khoảng 10-15 phút hoặc phơi nắng để giết trứng và ấu trùng của mọt gạo.
- Bảo quản gạo trong tủ lạnh hoặc tủ đông ít nhất 3 ngày để làm chết mọt gạo và trứng mọt. Sau đó để gạo ở nhiệt độ phòng và lọc bỏ các phần bị mọt làm hư hại.
- Sử dụng các loại gia vị có mùi thơm mạnh như tỏi, quế, hạt tiêu hoặc lá chanh phơi khô... cho vào thùng chứa gạo. Mùi tinh dầu từ lá chanh và mùi gia vị có thể khiến mọt không ăn gạo.
Đặc biệt, không được phun thuốc diệt côn trùng vào khu vực bảo quản thực phẩm. Gạo và đồ khô nên được cất trong vật chứa dành cho thực phẩm, có nắp khít, đặt ở nơi khô, mát.
(Tổng hợp)
.svg){kind=icon}
