‘Mắt chữ O miệng chữ A’ vì những dự án trăm, nghìn tỷ

 - Cơ quan chức năng có thể vào cuộc điều tra ngay những cây cầu, con đường chưa khánh thành đã hỏng vì bị rút ruột, nhưng với dự án giáo dục, đã ai bị xử lí bởi một cuốn sách bị lỗi, một phương pháp dạy học sai lầm, thậm chí là dự án thất bại?

Từ khi đất nước chuyển mình theo cơ chế thị trường thì có lẽ lĩnh vực giáo dục cũng bắt đầu bị cuốn theo vòng xoáy của nó, mà rõ nhất là sức hấp dẫn mê hoặc từ những “dự án”. Cơn sốt dự án trong giáo dục có thể nói bắt đầu từ những năm 90 thế kỉ trước.

Những dự án nhiều tỷ

Lần thay sách thứ nhất 1981-1992 vừa xong thì tháng 10/1993 đã triển khai dự án vay ODA làm sách giáo khoa lần thứ hai.

Còn nhớ 15 năm trước, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đức Dũng (Kon Tum) từng chất vấn Bộ trưởng GD-ĐT (sau đây gọi là Bộ) Nguyễn Minh Hiển (ngày 13/11/2003) về dự án này: "Việc chuyên gia trong các dự án giáo dục được trả 12.000 - 15.000 USD/tháng/người (tương đương 200 triệu đồng) trong khi lương tháng của một công chức bình thường chỉ khoảng 1 triệu đồng, bộ trưởng có biết?”. Và ông cảnh báo: “Bây giờ ngành giáo dục đi làm dự án là chủ yếu, quản lí dự án chứ không quản lí giáo dục, đúng không?" (Báo Tuổi Trẻ ngày 14/11/2003).

Cảnh báo của ĐB Dũng không phải là không có căn cứ. Dự án này đã tiêu tốn ngân sách hơn 2 tỷ USD. Một con số khủng lúc bấy giờ.[1] Bản thân người viết bài này cũng từng được tham dự vài ba cuộc hội thảo na ná nhau về chương trình SGK mới (gọi là chương trình 2000) với tư cách là giảng viên trường sư phạm.

Lần thay sách thứ 2 vừa xong thì Bộ lại triển khai thực hiện Đề án Đổi mới chương trình, sách giáo khoa phổ thông mới.

Đề án thay sách lần này khiến dư luận “mắt chữ O miệng chữ A” khi được Bộ công bố để xin ý kiến dư luận vào đầu tháng 6/2011, có kinh phí ước tính 70 ngàn tỷ đồng (bao gồm cả xây dựng cơ sở vật chất trường học). Sau đó trước sự phản ứng gay gắt của dư luận, Bộ rút lại đề án này.

Ba năm sau, Bộ lại trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề án chương trình - sách giáo khoa sau khi đã bóc tách phần cơ sở vật chất với kinh phí khái toán 34.275 tỷ.

Ngày 11/6/2014, tại phiên trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Phạm Vũ Luận trần tình về con số 34 nghìn tỷ nói trên: “Con số này là do một đồng chí lãnh đạo cấp vụ của bộ ngồi phía sau trao lên cho đồng chí Thứ trưởng trong 1 tờ giấy. Thưa Quốc hội, thưa các đồng chí lãnh đạo, Đảng, nhà nước thông cảm cho, anh em dự một cuộc họp quan trọng như vậy, trang nghiêm như vậy nên anh em bị khớp nên đã đọc con số đó, chứ con số đó bộ chưa có bàn bạc gì cả”.2]

Tháng 10/2014, Quốc hội thông qua Nghị quyết 88/2014/QH13 chấp thuận Đề án Đổi mới chương trình, sách giáo khoa, trong đó khái toán các công việc liên quan đến biên soạn chương trình, sách giáo khoa chỉ có 462 tỷ đồng. 

Một đề án liên quan đến sinh mệnh giáo dục quốc gia nhưng lãnh đạo Bộ GD-ĐT và các chuyên gia lại vận hành một cách sơ sài, cẩu thả. Các con số cứ nhảy múa liên tục khiến dư luận hoa mắt: 70 ngàn rồi 34 ngàn và cuối cùng là hơn 462 tỷ. Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng lúc đó đã phải thốt lên: “Từ 34 nghìn tỷ xuống còn có mấy trăm tỷ tôi nghe tôi cũng sợ quá!”. Và ông đặt vấn đề: “Trách nhiệm của Bộ Giáo dục là làm chương trình, nhưng Bộ ban hành chương trình thế nào không thấy nói? Bộ làm thế nào thì không thấy nói? Tổ chức làm chương trình thế nào, hay là mấy vụ thiết kế ra rồi các đồng chí ký, gọi là chương trình?”.[3]

Năm 2008, Bộ triển khai đề án “Dạy học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” sau khi đã được Chính phủ phê duyệt. Đề án có tổng kinh phí là 9.378 tỷ đồng từ nguồn ngân sách nhà nước và một số nguồn khác. Sau gần 10 năm thực hiện, hàng nghìn tỷ đồng đã bỏ ra nhưng kết quả khiến dư luận xã hội bức xúc vì chất lượng dạy học môn Ngoại ngữ trong nhà trường vẫn “đội sổ” so với các môn khác trong kỳ thi THPT quốc gia.[4]

Tháng 1/2013, Bộ triển khai Dự án Mô hình trường học mới tại Việt Nam (VNEN) với tổng số vốn được phê duyệt là 87,6 triệu USD, nhưng sau một thời gian thí điểm nhiều trường đã phải kêu cứu, nhiều địa phương ngừng thí điểm, nói không với VNEN.

Thất bại của VNEN đã được dự báo ngay từ khi vừa mới triển khai bởi đây vốn là dự án chỉ áp dụng cho vùng khó ở nước Colombia xa lắc xa lư bên Nam Mỹ. VNEN là một sự coppy máy móc của xứ người nhằm thỏa mãn cơn khát dự án?

Mới đây nhất, ngày 22/5/2018, Bộ GD-ĐT chính thức thu hồi đề án “Đổi mới thi THPT quốc gia và tuyển sinh ĐH-CĐ sư phạm, trung cấp sư phạm hệ chính quy giai đoạn 2018-2020” với khái toán tổng kinh phí lên đến 749 tỷ đồng. Mang danh là “Đổi mới” nhưng nội dung đề án về cơ bản không thay đổi so với phương án thi THPT quốc gia đã thực hiện năm 2017 và phương thức thi THPT quốc gia năm 2018 đã công bố.

Điểm qua một số dự án khủng như vậy để thấy một thực tế ở tầng vĩ mô của ngành giáo dục. Ngẫm lại lời cảnh báo của vị đại biểu Quốc hội 15 năm trước mà xót xa: “ngành giáo dục đi làm dự án là chủ yếu, quản lí dự án chứ không quản lí giáo dục”.

Lí do “đặc thù”

 

Vấn đề đặt ra là vì sao ngành giáo dục làm dự án hàng ngàn tỷ một cách giản đơn như vậy? Vì sao những dự án gây nhiều tranh cãi vẫn được thông qua? Trong muôn vàn lí do, có cái lí do đặc thù của ngành.

Dự án giáo dục không vận hành ồn ào trên công trường mà diễn ra thầm lặng trong phòng máy lạnh, trên bàn phím. Sản phẩm của nó cũng không lồ lộ như cây cầu, con đường hay tòa cao ốc để xã hội có thể giám sát trực tiếp. Nó là những tập SGK, là tài liệu hướng dẫn, là băng đĩa dạy mẫu,… Cơ quan chức năng có thể vào cuộc điều tra ngay những cây cầu, con đường chưa khánh thành đã hỏng vì bị rút ruột, nhưng với dự án giáo dục, đã ai bị xử lí bởi một cuốn sách bị lỗi, một phương pháp dạy học sai lầm, thậm chí là dự án thất bại?

Đối tượng thụ hưởng dự án giáo dục cũng khác. Họ không có quyền từ chối nếu sản phẩm bị lỗi. Có trường học nào dám không thực hiện dự án cho dù chỉ là thí điểm? Có gia đình nào dám không mua sách giáo khoa cho con đi học khi ngày khai giảng đã cận kề?

Bởi thể, chẳng có gì là khó hiểu khi học sinh ta bao nhiêu năm qua được ví như “chuột bạch” cho các cải cách, dự án của Bộ.

Đất nước nói chung và giáo dục nói riêng cần nhiều dự án để phát triển, nhưng không thể chấp nhận việc núp bóng, đội lốt dự án để cá nhân hay nhóm lợi ích trục lợi, xa rời trách nhiệm quản lí chuyên môn, đẩy giáo dục vào vòng luẩn quẩn.

Nguyễn Duy Xuân

Chứng kiến cháu đi học, tôi ngạc nhiên không ngừng

Chứng kiến cháu đi học, tôi ngạc nhiên không ngừng

Càng tìm hiểu cái sự học hành ở Đức tôi càng thấy nhiều điều ngạc nhiên đáng nể.

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Thật đáng lo ngại khi căn bệnh này di căn đến một bộ phận học trò quen được bao cấp từ thứ văn hoá “chạy” mà người lớn, bậc cha mẹ ban tặng.  

Hoá giải mặt trái của thứ giáo dục “cá ăn kiến, kiến ăn cá”

Hoá giải mặt trái của thứ giáo dục “cá ăn kiến, kiến ăn cá”

Để không còn những biểu hiện của thứ giáo dục quỳ gối, giáo dục bạo hành, ăn miếng trả miếng, cá ăn kiến, kiến ăn cá, thì chỉ với người thầy thôi, là chưa đủ và không công bằng.

Giáo viên nhà to xe đẹp có trông chờ vào lương?

Giáo viên nhà to xe đẹp có trông chờ vào lương?

Tăng lương giáo viên và miễn học phí THCS: Sao lại không thực hiện chính sách có nội dung hợp lòng dân và đáp ứng đúng nhu cầu khách quan như thế?    

Các nước Á - Âu không đâu làm sách giáo khoa như ta

Các nước Á - Âu không đâu làm sách giáo khoa như ta

Bàn về câu chuyện độc quyền SGK ở Việt Nam hiện nay, GS.TS Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch Hội khuyến học Việt Nam cho biết, ông từng đi các nước Á - Âu nhưng không đâu làm sách giáo khoa như ta.

Việt Nam in sách giáo khoa quá phung phí

Việt Nam in sách giáo khoa quá phung phí

Làm sách giáo khoa là rất lãi nhưng lại để thiếu, cách in ấn xuất bản quá phung phí,  Bộ trưởng cần thấy hết các lỗ hổng này.

------

[1]. Những quy luật bất thường qua 3 lần thay sách giáo khoa, Giaoduc.net, 09/06/18.

[2]. Thông cảm với “lỗi kỹ thuật" 34.000 tỷ đồng của Bộ GD?, Báo Đất Việt, 12/06/2014.

[3]. "Từ 34 nghìn tỷ mà giờ còn hơn 400 tỷ thì tôi cũng sợ", Giaoduc.net, 28/09/14. [4]. Những đề án, dự án hàng nghìn tỷ đồng đổi mới giáo dục và đào tạo trước nguy cơ thất bại, Báo Nhân dân, 17/08/2016.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Đại sứ Thụy Điển: “Chúng tôi chia sẻ quyền lực để có xã hội phúc lợi và cởi mở”
Đại sứ Thụy Điển: “Chúng tôi chia sẻ quyền lực để có xã hội phúc lợi và cởi mở”
Thông tin đa chiềuicon09/09/2018  
Ngày 9/9, Thụy Điển sẽ tiến hành bầu cử Quốc hội. Nhân dịp này, Đại sứ Thụy Điển Pereric Högberg chia sẻ với Tuần Việt Nam nhiều điều thú vị liên quan đến hệ thống chính trị của quốc gia Bắc Âu này.
Chính sách biển phải giải quyết được vấn đề nội tại của đất nước
Chính sách biển phải giải quyết được vấn đề nội tại của đất nước
Thông tin đa chiềuicon06/09/2018  
Mặc dù theo thời gian nội dung chính sách biển có thể thay đổi, nhưng các quan điểm, học thuyết xây dựng chính sách biển vẫn giữ lại tiêu chí căn bản vốn có của nó.
Siêu cường bóng đá
Siêu cường bóng đá
Thông tin đa chiềuicon01/09/2018  
Một đất nước Uruguay nhỏ bé với 3,4 triệu dân có thể thành công đến vậy trong bóng đá, tại sao những nước lớn hơn và giàu hơn nhiều lại không?  
Dự đoán kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ
Dự đoán kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ
Thông tin đa chiềuicon30/08/2018  
Cuối năm nay, người Mỹ sẽ bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử hai viện của Quốc hội. Điều gì sẽ quyết định kết quả?
Tự đứng trên đôi chân mình, Trung Quốc dám thách thức Facebook, Google
Tự đứng trên đôi chân mình, Trung Quốc dám thách thức Facebook, Google
Thông tin đa chiềuicon25/08/2018  
Giờ đây, giới trẻ Trung Quốc thay vì thần tượng Steven Jobs, đang tích cực noi theo tấm gương của những Jack Ma, Robin Li, và Lei Jun - các nhà sáng lập của Alibaba, Baidu và nhà sản xuất điện thoại di động Xiaomi.
Trung Quốc khuynh đảo “địa hạt số” bằng công nghệ nội địa
Trung Quốc khuynh đảo “địa hạt số” bằng công nghệ nội địa
Thông tin đa chiềuicon24/08/2018  
Trung Quốc đã xây dựng được những hệ sinh thái nền tảng, làm bàn đạp cho đến sự phát triển bền vững.
Chi tiền tỉ để trở thành ‘công dân toàn… làng’
Chi tiền tỉ để trở thành ‘công dân toàn… làng’
Thông tin đa chiềuicon22/08/2018  
Gửi con đi du học những mong con thành “công dân toàn cầu” thì lại thành “công dân toàn làng”, sau mấy năm tiêu tiền tỉ lại tiếp tục ăn bám bố mẹ, gia đình.    
Khi xe Grab có mào
Khi xe Grab có mào
Thông tin đa chiềuicon21/08/2018  
Tư duy chính sách cần theo kịp những đòi hỏi của thực tiễn cuộc sống và xu thế hiện đại chứ không nên gò bó vào khuôn khổ của những hiểu biết cũ mới thúc đẩy sự phát triển.    
Không có ‘chân’ biên chế cũng khó mơ danh hiệu
Không có ‘chân’ biên chế cũng khó mơ danh hiệu
Thông tin đa chiềuicon21/08/2018  
Những nghệ sỹ “thị trường” ấy không phải miệt mài lao động, sáng tạo nghệ thuật để có thành công, để thu hút đông đảo khán giả hay sao?    
Phản hồi việc thu hồi tòa nhà Pháp cổ trong quần thể Cung thiếu nhi
Phản hồi việc thu hồi tòa nhà Pháp cổ trong quần thể Cung thiếu nhi
Thông tin đa chiềuicon20/08/2018  
Báo Vietnamnet xin đăng tài toàn văn phản hồi từ phía Ban Thường vụ Thành đoàn Hà Nội liên quan tới việc chuyển đổi mục đích sử dụng tòa kiến trúc cổ này.
Donald Trump – bản sao của Neville Chamberlain thời nay?
Donald Trump – bản sao của Neville Chamberlain thời nay?
Thông tin đa chiềuicon20/08/2018  
Tổng thống Mỹ Donald Trump “giương cơ” bằng việc sử dụng “vũ khí” thuế đã đẩy thế giới vào cục diện phức tạp.
Biểu tượng của lòng biết ơn
Biểu tượng của lòng biết ơn
Thông tin đa chiềuicon19/08/2018  
Thế hệ 6X, 7X sinh ra và lớn lên ở Hà Nội, hẳn số đông đều dành tình cảm đặc biệt với Cung thiếu nhi. Đó là biểu tượng tinh thần, biểu tượng của lòng biết ơn.
Khen tóc đẹp, rủ sinh viên café, giảng viên ‘có đạo đức’ không?
Khen tóc đẹp, rủ sinh viên café, giảng viên ‘có đạo đức’ không?
Thông tin đa chiềuicon16/08/2018  
Cuộc tranh luận về hành vi của thầy giáo kia đáng lẽ sẽ được giải quyết ổn thỏa, nếu chúng ta có một quy tắc nghề nghiệp chỉ rõ hành vi nào là bị cấm để bảo vệ “đạo đức nhà giáo”.    
Đã đến lúc Việt Nam định vị mình là ‘cường quốc hạng trung’?
Đã đến lúc Việt Nam định vị mình là ‘cường quốc hạng trung’?
Thông tin đa chiềuicon16/08/2018  
Theo các học giả, có bốn cách cơ bản để xác định một quốc gia có thể được coi là một cường quốc hạng trung hay không: định lượng, chức năng, hành vi, và bản sắc.  
Việt Nam có cần thạc sĩ, tiến sĩ chống tham nhũng?
Việt Nam có cần thạc sĩ, tiến sĩ chống tham nhũng?
Thông tin đa chiềuicon09/08/2018  
Có thật khu vực công muốn chống tham nhũng là được, chẳng cần đến nghiên cứu, chẳng cần đến thạc sĩ, tiến sĩ?    
'Không đủ điện thì mới chết chứ không phải giá'
'Không đủ điện thì mới chết chứ không phải giá'
Thông tin đa chiềuicon08/08/2018  
Nguyên Bộ trưởng Bộ Năng lượng, ông Thái Phụng Nê nói về những vấn đề của ngành điện hiện nay.
Bằng giả ‘ghế’ thật và những cuộc bổ nhiệm thần tốc
Bằng giả ‘ghế’ thật và những cuộc bổ nhiệm thần tốc
Thông tin đa chiềuicon31/07/2018  
Người chạy bằng cấp ngoài mục đích có chỗ làm tốt, vị trí ngon, bổng lộc nhiều, còn tự tạo cho mình một uy tín giả thông qua cái vỏ bọc có tấm bằng “cử nhân này, thạc sĩ nọ, tiến sĩ kia”.
Làm nhà nước gặp ‘con ông cháu bà’, ra khởi nghiệp thì…
Làm nhà nước gặp ‘con ông cháu bà’, ra khởi nghiệp thì…
Thông tin đa chiềuicon30/07/2018  
Không phải chuyện xa xôi, ngay những người xung quanh tôi cũng rơi vào cái vòng luẩn quẩn của khởi nghiệp.    
Khi công chức ‘hành là chính’ thì đành ‘lách là nhanh’?
Khi công chức ‘hành là chính’ thì đành ‘lách là nhanh’?
Thông tin đa chiềuicon29/07/2018  
Trong cải cách hành chính, bất kì ai cũng có thể trở thành một tác nhân của sự thay đổi, chứ không chỉ trông chờ tất cả vào các động thái từ phía Nhà nước.    
Số liệu thương mại Việt–Trung vênh hơn 26 tỷ đô la?
Số liệu thương mại Việt–Trung vênh hơn 26 tỷ đô la?
Thông tin đa chiềuicon28/07/2018  
Số liệu thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc lệch nhau đến 26,2 tỷ đô la Mỹ trong năm 2017 một lần nữa lại khơi lên những lo ngại về tình trạng nhập siêu thực sự.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN