Cuba: Bước ngoặt lịch sử và con đường đổi mới

 - Thành công của quá trình Đổi mới của Việt Nam sau 30 năm, cũng như cải cách Mở cửa ở Trung Quốc sau 40 năm, tất yếu là bài học mà những người cộng sản Cuba muốn tìm hiểu kỹ.

Mời đọc bài: Điều ít biết về lãnh đạo mới của Cuba

Một tháng sau chuyến thăm của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng đến Cuba, quốc gia - đồng chí thân thiết của Việt Nam, “hòn đảo ngọc” ở vùng biển Ca-ri-bê bắt đầu kỳ họp Quốc hội quan trọng nhất trong hơn nửa thập kỷ.

Ở đó, lần đầu tiên sau cuộc cách mạng 1959,  vị trí lãnh đạo tối cao đã được chuyển giao cho thế hệ lãnh đạo mới, đứng đầu bởi Miguel Diaz-Canel Bermudez, phó chủ tịch thứ nhất Hội đồng Nhà nước Cuba.

Ông Diaz-Canel sinh năm 1960, một năm sau cách mạng, và là lãnh đạo dân sự đầu tiên không trưởng thành từ quân ngũ. Nhiệm vụ của ông không chỉ là đại diện cho hình ảnh của một Cuba “hậu Castro”, mà còn cam go hơn nhiều: tìm ra con đường phát triển đúng đắn cho đất nước.

Cuba: Bước ngoặt lịch sử và con đường đổi mới

Ngay sau khi có kết quả bỏ phiếu, ông Diaz-Canel đã tuyên thệ nhậm chức. Ảnh: AP.  

Chuyến thăm của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra ngay trước thềm kỳ họp Quốc hội lịch sử này. Cuba dưới sự lãnh đạo của Raul Castro trong 12 năm qua đã bắt đầu quá trình đổi mới kinh tế, dần xoá bỏ cách quản lý tập trung, bao cấp được áp dụng theo mô hình Liên Xô dưới thời Chiến tranh Lạnh. Thành công của quá trình Đổi mới của Việt Nam sau 30 năm, cũng như cải cách Mở cửa ở Trung Quốc sau 40 năm, tất yếu là bài học mà những người cộng sản Cuba muốn tìm hiểu kỹ.

Thế nhưng những cải cách đang thực hiện dường như chưa đạt tốc độ như mong đợi. Nền kinh tế với phần lớn là khu vực nhà nước (tạo việc làm cho 3/4 số lao động) hoạt động không hiệu quả, trong khi khu vực tư nhân vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm thận trọng. Tăng trưởng GDP giảm mạnh từ gần 8% năm 2007 xuống đến gần 0% năm 2016. Siêu bão Irma quét qua hòn đảo này vào năm ngoái càng làm cho đời sống người dân khó khăn.

Mặc dù đang là quốc gia có GDP đầu người ở mức trung bình trong khu vực (gần 8.000USD năm 2015), nền kinh tế dựa nhiều vào nông nghiệp, du lịch và kiều hối này dường như thiếu một động lực mạnh để thoát khỏi trì trệ.

Thêm vào đó, quá trình chuyển giao thế hệ lãnh đạo của Cuba diễn ra trong bối cảnh rất phức tạp. Phe cánh tả ở Mỹ La-tinh, đứng đầu là Venezuela, đang lâm vào cuộc khủng hoảng không lối thoát. Cần nhớ rằng, Venezuela, với nguồn tài nguyên dồi dào, từng là đồng chí chí thiết  của Cuba trong giai đoạn sau khi Liên Xô sụp đổ.

Nước Mỹ dưới thời Tổng thống Trump trở nên “diều hâu” hơn với Cuba, vốn có những đột phá ngoại giao lịch sử với Mỹ (tiến tới bình thường hoá quan hệ) dưới thời người tiền nhiệm Obama. Lệnh gia hạn cấm vận thêm một năm của ông Trump khiến Cuba mất đi đáng kể cả nguồn ngoại tệ lẫn động lực cải cách.

Những vấn đề mà Cuba gặp phải, có lẽ không khác gì nhiều so với Việt Nam ở giai đoạn đêm trước Đổi mới. Thậm chí, Việt Nam giai đoạn trước 1986 có lẽ còn ở trong tình hình nguy ngập hơn rất nhiều. Lựa chọn của nước ta lúc đó là đẩy mạnh cải cách kinh tế theo hướng nhiều thành phần, trao quyền tự làm chủ cho nhân dân, và mở rộng mối quan hệ hợp tác quốc tế.

 

Thay đổi tất nhiên là đau đớn, và có nhiều trở lực đòi hỏi quyết tâm chính trị rất lớn để vượt qua. Nhưng thành quả thì rất xứng đáng: một quốc gia độc lập, tự chủ, cởi mở với thế giới, và một xã hội ngày càng thịnh vượng hơn. Dù còn nhiều vấn đề, Việt Nam vẫn là điểm sáng về phát triển kinh tế và an sinh xã hội ở thế giới thứ ba trong hàng chục năm qua. Có lẽ Cuba nhìn thấy ở Việt Nam, xứ sở cách nửa vòng trái đất mà người Cuba từng nguyện hiến dâng cả máu của mình, một động lực đổi thay.

Quá trình mở cửa với thế giới chắc chắn sẽ yêu cầu bộ máy lãnh đạo mới thực hiện những cải cách sâu rộng về mọi mặt ở trong nước, như những gì cả Trung Quốc và Việt Nam đều phải tuần tự đi qua. Giữ được đặc sắc chủ nghĩa xã hội kiểu Cuba, đồng thời gia tăng tốc độ đổi mới, là bài toán khó. Mở cửa chắc chắn sẽ làm gia tăng phát triển kinh tế, nhưng sẽ gây xáo trộn hệ thống quản lý, gia tăng bất bình đẳng, cùng vô số các vấn đề khác của nền kinh tế thị trường sơ khai. Nếu không thận trọng, những giá trị dày công xây dựng từ cuộc cách mạng 1959 có thể bị xói mòn.

Sau khi Chiến tranh Lạnh kết thúc với sự sụp đổ của khối Đông Âu và Liên Xô, chỉ còn lại năm quốc gia định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong đó, Việt Nam, Lào, Trung Quốc đã tiến hành cải cách theo kinh tế thị trường với những đặc điểm riêng, đồng thời hoà nhập rất tốt vào trật tự thế giới mới. Triều Tiên và Cuba là những quốc gia cuối cùng duy trì mô hình Xô-viết với nền kinh tế tập trung, bao cấp.

Gần 30 năm sau, bước thay đổi tiệm tiến của Cuba, và thái độ cởi mở, đối thoại hơn trong thời gian gần đây của Triều Tiên, cho thấy con đường của ba nước đi trước là hoàn toàn chính xác. Trong thời đại của toàn cầu hoá, hội nhập và chấp nhận những chuẩn mực chung là tiền đề để hướng đến thịnh vượng.

Quá trình toàn cầu hoá mạnh mẽ xoá nhoà mọi ranh giới về lý tưởng, ý thức hệ, và cả hận thù. Những tư tưởng giáo điều, thủ cựu, không có cái nhìn “biện chứng” trước thay đổi, tất yếu sẽ phải trả giá. Tính chính danh không thể chỉ xây dựng dựa trên những hào quang lịch sử, mà phải bằng giá trị thực sự mang lại cho người dân.

Nguyễn Khắc Giang

Điều ít biết về lãnh đạo mới của Cuba

Điều ít biết về lãnh đạo mới của Cuba

Ông Miguel Diaz-Canel, tân chủ tịch của Cuba trải qua tất cả các giai đoạn của một vị lãnh đạo Đảng tiêu biểu sinh ra và lớn lên sau cuộc cách mạng.    

Vì sao nguyên thủ phương Tây 'nhanh chân' đến Cuba?

Vì sao nguyên thủ phương Tây 'nhanh chân' đến Cuba?

Không thể phủ nhận, Cuba là cơ hội kép đối với Pháp: một về kinh tế và một về ảnh hưởng chính trị.

Nhìn lại ‘đòn’ trừng phạt của Mỹ với Nga, Cuba

Nhìn lại ‘đòn’ trừng phạt của Mỹ với Nga, Cuba

Liệu các biện pháp trừng phạt kinh tế có hiệu quả không? Điều này sẽ phụ thuộc vào từng bối cảnh.

Cuba trải qua bước chuyển giao quyền lực lịch sử

Cuba trải qua bước chuyển giao quyền lực lịch sử

Lần đầu tiên trong 60 năm qua, Cuba có thể sẽ có vị Chủ tịch không mang họ Castro.

Tổng bí thư kết thúc tốt đẹp chuyến thăm CH Pháp và CH Cuba

Tổng bí thư kết thúc tốt đẹp chuyến thăm CH Pháp và CH Cuba

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng và đoàn đại biểu cấp cao kết thúc tốt đẹp chuyến thăm chính thức Cộng hòa Pháp và thăm cấp Nhà nước Cộng hòa Cuba.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Sau bầu cử giữa kỳ, nước Mỹ dưới thời Trump vẫn khó lường
Tiêu điểmicon09/11/2018  
Với thắng lợi tại Hạ viện, liệu đảng Dân chủ có cứu vãn di sản của Chính quyền Obama và thúc đẩy các ưu tiên truyền thống hay không?
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Bầu cử giữa kỳ: ‘Khúc cua’ mới của lịch sử nước Mỹ
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Việc đảng Dân chủ nắm thế đa số tại Hạ viện làm bức tranh chính trị Mỹ “cân bằng” hơn, nhưng có giúp nước Mỹ hiệu quả hơn, mạnh hơn?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Mất Hạ viện, Tổng thống Trump sẽ xoay xở thế nào?
Tiêu điểmicon08/11/2018  
Sau hai năm nhận được ủng hộ của đa số ở lưỡng viện, giờ mất Hạ viện Tổng thống Donald Trump sẽ xoay xở thế nào?
CPTPP đã ở trong tầm tay
CPTPP đã ở trong tầm tay
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Phiên thảo luận của Quốc hội về việc phê chuẩn Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) sáng 5/11 đã trở nên nhẹ nhàng rất nhiều khi bàn về những điều khoản chưa từng có tiền lệ.
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Cảnh báo những kẻ lươn lẹo, “sống giả” chui vào vị trí lãnh đạo
Tiêu điểmicon06/11/2018  
Một trong những biểu hiện tinh vi nhất của những kẻ cơ hội chính trị như “con lươn, con chạch” là thái độ “sống giả”.
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
Ông Vũ Tiến Lộc: CPTPP cũng gây lo lắng khôn nguôi
TuanVietNamicon05/11/2018  
CPTPP sẽ mang lại cơ hội tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp, có thêm việc làm, nâng cao đời sống của nhân dân, nhưng cũng tạo ra nhiều rủi ro gây lo lắng khôn nguôi.
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Nói chuyện đạo đức, nhớ người thủ trưởng ‘nổi tiếng’ của tôi
Tiêu điểmicon05/11/2018  
Ngẫm cho cùng, lời giải cho nan đề “đạo đức xuống cấp” trước hết đặt lên vai những người gánh trách nhiệm, nghĩa vụ nêu gương.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Bàn thêm về tư duy và hành động thời Cách mạng 4.0
Tiêu điểmicon31/10/2018  
Quản lý phải tôn trọng nguyên tắc: tất cả vì sự phát triển. Quản lý để phát triển, theo kịp sự phát triển và thúc đẩy quá trình phát triển tốt hơn, chứ không phải kìm hãm sự phát triển.
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Điều gì ẩn sau phán quyết đầy cẩn trọng của phiên tòa?
Tiêu điểmicon30/10/2018  
Dừng phiên tòa là quyết định rất cẩn trọng của Hội đồng xét xử trong bối cảnh đây là vụ kiện đầu tiên trên thế giới một công ty taxi truyền thống đối với một công ty công nghệ với lý do bị sụt giảm doanh thu.
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Trung Quốc lại gặp ác mộng
Tiêu điểmicon01/11/2018  
Trong khi cuộc chiến thương mại ngày càng leo thang với Mỹ, Trung Quốc lại gặp “ác mộng” mới khi Tổng thống Trump nói sẽ “khai tử” Hiệp ước các lực lượng hạt nhân tầm trung (INF).
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Đổi 100 USD bị phạt 90 triệu: Vì sao gây sốc?
Tiêu điểmicon26/10/2018  
Để một quy định pháp luật đi vào cuộc sống và phát huy được tác dụng giúp xã hội tốt lên thì phải đến từ cả hai khía cạnh: tính hợp lý, công bằng của quy định và cách thực thi.    
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Nếu có lỡ nhịp đó là do cách tư duy, hành xử
Tiêu điểmicon25/10/2018  
“… Lần này mà bỏ lỡ cách mạng 4.0 là do chính chúng ta, do tư duy và hành xử của chúng ta chứ không thể đổ lỗi cho bất kỳ lý do nào khác được”.
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Cảnh báo của Tổng bí thư–Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng
Tiêu điểmicon25/10/2018  
Hơn 6 năm trước, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng có bài phát biểu sâu sắc đề cập đến những vấn đề liên quan đến sự sống còn của Đảng.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Bây giờ hoặc không bao giờ”
Mediaicon24/10/2018  
Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư – Nguyễn Chí Dũng trăn trở: Chúng ta đã tăng trưởng tốt nhưng tăng trưởng vẫn dưới tiềm năng. Nhiều thế hệ người Việt Nam chưa giàu đã già.
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng: “Giữ ổn định mới giữ được niềm tin”
Mediaicon23/10/2018  
'Tư duy chính sách lớn là luôn giữ ổn định kinh tế vĩ mô. Ổn định vĩ mô là động lực tăng trưởng, tăng trưởng là động lực để duy trì ổn định'.
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Sau sự cố đáng tiếc, Việt Nam sắp có 'cú hích' mới?
Tiêu điểmicon22/10/2018  
Những áp lực từ EVFTA đưa ra đối với chính phủ và các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh ở nước ta là khá rõ ràng. Nhưng đó là những cam kết và sức ép tốt.  
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Chúng ta sẽ có những bước tiến xa hơn
Tiêu điểmicon20/10/2018  
Hai hiệp định thương mại thế hệ mới EVFTA và CPTPP đang ở rất gần sau hàng loạt các động thái tích cực của tất cả các bên.     
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Dự án nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm bị phản đối- Vì sao?
Tiêu điểmicon18/10/2018  
HĐND TP HCM thử làm khoảng 2.000 phiếu khảo sát hỏi nhiều tầng lớp nhân dân thành phố xem họ ủng hộ hay phản đối dự án này để biết việc xây dựng nhà hát giao hưởng ở Thủ Thiêm có “cấp bách và dân cần“ hay không.
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Phó Thủ tướng: “Đây là thành tựu rất lớn phải nhấn mạnh trong báo cáo của QH”
Tiêu điểmicon17/10/2018  
Trong vô số tin tức và dữ liệu kinh tế - xã hội để chuẩn bị cho kỳ họp Quốc hội khai mạc vào tuần tới, có một chi tiết về ngân sách nhà nước rất đáng chú ý.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN