Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?

- Ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới”sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.

Một chặng đường dài

Kể từ khi Luật Đầu tư nước ngoài ra đời vào tháng 12/1987, một trong những thành tự đầu tiên của Đổi mới, cho đến nay Việt Nam đã trải qua quá trình hơn 30 năm thu hút nguồn vốn FDI. FDI đã trở thành khu vực kinh tế quan trọng của Việt Nam. 

Đến nay đã có hơn 182 tỷ USD vốn FDI đầu tư vào Việt Nam, được thực hiện trong hầu hết các ngành nghề và lĩnh vực của nền kinh tế, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế. 

Khu vực FDI chiếm khoảng 25% tổng vốn đầu tư toàn xã hội, trên 70% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Đã có nhiều chuyên gia, học giả cho rằng, FDI đang áp đảo nhiều lĩnh vực, ngành nghề, chiếm cơ hội của doanh nghiệp Việt Nam, và hơn hết là làm nền kinh tế trở nên phụ thuộc.

Khi đặt ra câu chuyện FDI, TS Nguyễn Đình Cung, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương cho rằng, không thể bàn riêng doanh nghiệp FDI mà phải bàn chung trong tổng thể nền kinh tế. 

Vấn đề cần giải quyết không phải là doanh nghiệp FDI mà chính là giải quyết vấn đề của kinh tế tư nhân, làm thế nào để kinh tế tư nhân phát triển. 

Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Không thể bàn riêng doanh nghiệp FDI mà phải bàn chung trong tổng thể nền kinh tế. Ảnh: Lê Anh Dũng

Việc thu hút và sử dụng vốn FDI trong hơn 30 năm qua đã để lại dấu ấn quan trọng nhất, đó là góp phần tích cực hoàn thiện thể chế kinh tế, môi trường đầu tư kinh doanh theo các nguyên tắc của kinh tế thị trường; nâng cao năng lực quản lý kinh tế, quản trị doanh nghiệp, hỗ trợ quá trình cải cách doanh nghiệp nhà nước, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế…

Bên cạnh những đóng góp không thể phủ nhận của khu vực FDI đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam thì vẫn còn tồn tại một số hạn chế nhất định trong quá trình phát triển, mà hạn chế lớn nhất là việc chuyển giao và tiếp thu công nghệ từ các doanh nghiệp FDI không đạt được như kỳ vọng.

Chưa kể, ngày hôm nay bối cảnh kinh tế chính trị thế giới đã có nhiều thay đổi, cuộc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung đang ảnh hưởng đến toàn cầu, thế giới dang chạy đua phát triển ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xu hướng bảo hộ đang lan rộng ảnh hưởng đến dòng vốn đầu tư toàn cầu. Tất cả những khó khăn và thách thức đó đòi hỏi Việt Nam phải có định hướng chiến lược mới trong thu hút FDI giai đoạn tới.

Vấn đề cần giải quyết không phải là doanh nghiệp FDI mà chính là giải quyết vấn đề của kinh tế tư nhân, làm thế nào để kinh tế tư nhân phát triển. Chúng ta thiếu những đổi mới cần thiết để thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân và cải cách doanh nghiệp nhà nước. Ý thức hệ lâu nay vẫn là doanh nghiệp nhà nước phải là chủ đạo. 

Sau khi tham gia WTO, FDI các địa phương tăng vọt trên mọi phương diện. Đó là hệ quả nhãn tiền của việc các doanh nghiệp nhà nước thất bại mà doanh nghiệp tư nhân trong nước chưa lớn mạnh. Vì thế, chính quyền địa phương phải mời doanh nghiệp FDI về để phát triển kinh tế địa phương bằng việc xây dựng các khu nghỉ dưỡng, sân golf, khách sạn với mục đích làm để có ngay chứ không phải thay đổi nền tảng. 

Bởi muốn thay đổi nền tảng cần phải thay đổi việc phân bổ nguồn lực. Tuy nhiên, điều này chưa làm được do đó mà doanh nghiệp tư nhân trong nước vẫn không lớn mạnh lên được.

Chúng ta có tự do trong kinh doanh nhưng lại tiềm ẩn quá nhiều bất ổn trong vấn đề sản xuất kinh doanh. Khi đó, họ sẽ tìm kiếm những cơ hội ngắn hạn, núp theo hình thức nhỏ lẻ chỉ để đủ sống qua ngày cho đến khi họ đã kiếm được một khoản tiền và tìm cơ hội ra nước ngoài để sinh sống và làm việc chứ không có ý định ở lại Việt Nam để làm ăn nữa.

Còn nhiều gian truân

Do đó, giải pháp mà TS Nguyễn Đình Cung đưa ra không cách nào khác phải nâng cao chất lượng FDI. Thất bại lớn nhất của FDI trong những năm qua là không chuyển giao được công nghệ, không phát triển được công nghệ quốc gia. Cần tạo ra không gian để năng lực công nghệ Việt Nam được phát triển. Đó là xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo, tạo ra những vườn ươm công nghệ. 

 

Việt Nam cần thu hút những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu về đây để chuyển giao công nghệ. Muốn vậy chúng ta phải xây dựng trung tâm dịch vụ kết nối công nghệ để vừa có công nghệ sản xuất và qua các trung tâm thực hiện được hoạt động chuyển giao công nghệ, đồng thời tạo những kết nối giữa doanh nghiệp Việt với các trung tâm này. Nhà nước cần hỗ trợ bằng nguồn kinh phí được lấy ra từ những kinh phí nghiên cứu khoa học không cần thiết.

Vấn đề đặt ra là chính sách FDI như thế nào để thu hút được nhiều doanh nghiệp công nghệ đầu tàu. Khu công nghệ cao Hoà Lạc sắp tới phải trở thành những trung tâm đổi mới sáng tạo, đặc biệt là sáng tạo công nghệ. Những khu trung tâm công nghệ cao hiện nay vẫn xu hướng thiên về công nghiệp.

Từ đó cần tìm những nhà đầu tư hàng đầu trong ngành mình ưu tiên phát triển, xây dựng vườn ươm. Phát triển trung tâm chuyển giao công nghệ, xây dựng hệ sinh thái vùng phải có các trường đại học, các viện nghiên cứu, các khu đô thị cao. 

Ba trụ cột chính là nhà đầu tư, vườn ươm doanh nghiệp đổi mới sang taọ, những dịch vụ hỗ trợ phát triển ý tưởng, những trung tâm dịch vụ công nghệ kết nối với doanh nghiệp tư nhân trong nước.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư, ông Vũ Đại Thắng cho rằng, cần hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực cạnh tranh để lựa chọn, thu hút các dự án FDI chất lượng cao, phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. 

Trước mắt, cần ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao của các tập đoàn xuyên quốc gia trong các lĩnh vực công nghiệp chế tạo, nông nghiệp công nghệ cao, công nghệ thông tin và các lĩnh vực dịch vụ mà Việt Nam có tiềm năng và lợi thế so sánh.

Chọn lọc những dự án có hàm lượng công nghệ cao, công nghệ nguồn có giá trị gia tăng cao, những dự án lớn của các tập đoàn xuyên quốc gia để tạo ra sức lan tỏa thúc đẩy doanh nghiệp trong nước phát triển, phát triển công nghiệp hỗ trợ thông qua sự kết nối doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước.

Việc thúc đẩy tính lan tỏa từ hiệu ứng thu hút FDI và gia tăng kết nối giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước là cực kỳ cần thiết trong giai đoạn hiện nay, đặc biệt khi cuộc cách mạng 4.0 đã và đang làm thay đổi phương thức sản xuất trên toàn thế giới theo hướng tự động hóa, sử dụng trí tuệ nhân tạo... vào sản xuất, kinh doanh và dịch vụ ở tất cả các ngành, lĩnh vực của nền kinh tế. 

Để làm được điều này, cần tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước nói chung, cũng như đối với khu vực doanh nghiệp, bao gồm cả các doanh nghiệp FDI nói riêng, nhằm hạn chế những mặt tiêu cực của FDI thời gian qua như nhập khẩu thiết bị công nghệ lạc hậu, tình trạng ô nhiễm môi trường, vấn đề chuyển giá, trốn thuế, đình công, lãn công….

Khi Việt Nam đã có định hướng chiến lược mới, gắn với phát triển bền vững, với tái cơ cấu đổi mới mô hình tăng trưởng, cũng sẽ mở ra cơ hội mới, tầm nhìn mới cho thu hút FDI trong kỷ nguyên mới, kỷ nguyên của cách mạng công nghiệp 4.0, mà nếu không tận dụng được cơ hội này, thì nhiều khả năng Việt Nam sẽ tụt hậu. 

Điều Việt Nam mong chờ hiện nay là các nhà đầu tư sẽ tiếp tục chia sẻ tầm nhìn mới của Việt Nam trong thu hút FDI, và đồng hành với Việt Nam trong quá trình phát triển sau này. 

Tuy nhiên, để điều mong chờ ấy thành hiện thực thì không cách nào khác, như TS Nguyễn Đình Cung nhấn mạnh, đó là Việt Nam cần phải tiếp tục hoàn thiện và thay đổi thể chế.

Lan Anh

Khi nhiều doanh nghiệp đến Singapore khởi nghiệp

Khi nhiều doanh nghiệp đến Singapore khởi nghiệp

“Điều quan trọng nhất là cần tạo niềm tin cho doanh nghiệp. Khung pháp lý của Việt Nam hiện nay chưa tốt nên nhiều doanh nghiệp đã sang Singapore khởi nghiệp”

“Đoàn thuyền thúng” và nghịch lý mang tên doanh nghiệp tư nhân

“Đoàn thuyền thúng” và nghịch lý mang tên doanh nghiệp tư nhân

Đã có 4 người Việt Nam được xếp hạng tỷ phú đô la trong khi nhiều doanh nhân khác cũng đang vươn lên danh sách này. Tuy nhiên...    

Tăng trưởng phụ thuộc Samsung: Doanh nghiệp lớn có quyền mặc cả?

Tăng trưởng phụ thuộc Samsung: Doanh nghiệp lớn có quyền mặc cả?

Khi doanh nghiệp quá lớn, họ có quyền nhất định để ngồi mặc cả với Chính phủ. Và Samsung cũng đang có lợi thế đó để đàm phán các ưu đãi. Vấn đề là ta cần tận dụng cơ hội ra sao?

EVFTA hi vọng được thông qua vào tháng Ba tới

EVFTA hi vọng được thông qua vào tháng Ba tới

Hiệp định Thương mại Song phương Việt Nam – EU (EVFTA) hi vọng sẽ được Nghị viện Châu Âu thông qua vào tháng Ba năm 2019, theo Nghị sĩ Bernd Lange, Chủ tịch Ủy ban Thương mại Quốc tế Nghị viện châu Âu.

Những đòi hỏi từ EVFTA

Những đòi hỏi từ EVFTA

Việt Nam cần làm những gì để đảm bảo lợi ích và hiệu quả của Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – EU (EVFTA)?

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Bắt bà Mạnh: Chiến thuật “bắt nạt” và “hạ nhục”?
Tiêu điểmicon09/12/2018  
Việc Washington yêu cầu dẫn độ bà Mạnh Vãn Châu cho thấy Mỹ đã “chơi bài ngửa” với Trung Quốc.
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Bắt bà Mạnh- Tại sao lại là một giám đốc tài chính?
Tiêu điểmicon08/12/2018  
Giám đốc tài chính tập đoàn Hoa Vi (Huawei) của Trung Quốc, bà Mạnh Vãn Châu bị bắt tại Canada và sẽ được dẫn độ sang Mỹ. Chuyện gì đang xảy ra?
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ kinh tế?
Việt Nam đang ở đâu trên bản đồ kinh tế?
Tiêu điểmicon06/12/2018  
Câu hỏi đặt ra là tại sao chúng ta không đẩy lùi được “nguy cơ tụt hậu” về kinh tế như đã chỉ ra 30 năm nay và “tụt hậu” cứ đeo đẵng chúng ta?
Tâm thế “chưa hài lòng” và những nỗ lực cải cách
Tâm thế “chưa hài lòng” và những nỗ lực cải cách
Tiêu điểmicon05/12/2018  
Khi nỗ lực rất lớn nhưng cộng đồng vẫn loay hoay trì trệ thì rất có thể do chính là chính sách chưa được đặt trên định hướng giá trị đúng đắn.
Báo chí từ tuyên truyền đến khai phóng
Báo chí từ tuyên truyền đến khai phóng
TuanVietNamicon04/12/2018  
Báo chí còn có chức năng khác nữa như cung cấp thông tin, phân tích bình luận, trao đổi và phản biện, liên quan đến nhận thức của con người trong xã hội. Những vấn đề đó liên quan đến “khai phóng” khả năng của con người.
Khát vọng Việt Nam đang ở đâu?
Khát vọng Việt Nam đang ở đâu?
Tiêu điểmicon03/12/2018  
Để có thể đạt được điều mong ước, khát vọng và quyết tâm làm cho bằng được là điều tiên quyết Việt Nam cần phải có.
Muốn góp phần làm cho xã hội tốt lên, thì tự thân phải tốt đã
Muốn góp phần làm cho xã hội tốt lên, thì tự thân phải tốt đã
TuanVietNamicon02/12/2018  
Báo chí sẽ kiến tạo nền tảng dư luận xã hội tích cực để góp phần nhân lên sức mạnh tinh thần của quốc gia và thúc đẩy đất nước phát triển hùng cường.
Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng
Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng
Tiêu điểmicon02/12/2018  
“Nhà thầu Trung Quốc” có phải yếu huyệt trong các công trình hạ tầng ở nước ta?
Có khi chúng tôi mệt mỏi đầu hàng
Có khi chúng tôi mệt mỏi đầu hàng
Tiêu điểmicon30/11/2018  
Chuyện của tôi nhỏ như “hạt cát” so với rất nhiều những chuyện nghịch lý, khó khăn khác to như núi Thái Sơn mà các doanh nghiệp đang đối mặt, nhưng đôi khi làm chúng tôi mệt mỏi đầu hàng.  
Vượt trần thể chế
Vượt trần thể chế
Tiêu điểmicon29/11/2018  
Nếu không quyết tâm cải cách, chúng ta mãi chỉ là quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp, không có gì đáng tự hào.
Cái tát và triết lý giáo dục
Cái tát và triết lý giáo dục
Tiêu điểmicon27/11/2018  
Tôi cho rằng, xứng đáng ban bố trình trạng khẩn cấp cho tình trạng giáo dục Việt Nam hiện nay.
Vì Việt Nam hùng cường, cần gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp tư nhân
Vì Việt Nam hùng cường, cần gỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp tư nhân
Tiêu điểmicon26/11/2018  
Nhìn lại suốt quá trình lịch sử, kinh tế đất nước cứ khi nào phát triển là luôn gắn liền với sự phát triển của doanh nghiệp tư nhân, hoặc ngược lại.
“Nã pháo” vào sự trì trệ
“Nã pháo” vào sự trì trệ
Tiêu điểmicon22/11/2018  
Chủ tịch VCCI Vũ Tiến Lộc nhận xét, cứ khi nào khu vực kinh tế tư nhân được cởi trói thì nền kinh tế lại trở nên sinh động, phát triển nở rộ.
Thể chế nào, doanh nghiệp đó
Thể chế nào, doanh nghiệp đó
Tiêu điểmicon19/11/2018  
Cứ khi nào Nhà nước cởi trói, trao quyền cho người dân, thay vì hạn chế, bao cấp cho họ, sẽ luôn huy động được nguồn lực khổng lồ về tài chính và trí tuệ cho phát triển.
Mỹ đang giúp Trung Quốc gột rửa “nỗi nhục trăm năm”?
Mỹ đang giúp Trung Quốc gột rửa “nỗi nhục trăm năm”?
Tiêu điểmicon17/11/2018  
Cạnh tranh Mỹ- Trung tại Biển Đông không có lợi cho ổn định khu vực. 
Trung Quốc làm nông dân Pháp mất ăn mất ngủ
Trung Quốc làm nông dân Pháp mất ăn mất ngủ
Tiêu điểmicon22/11/2018  
Điều mà nông dân Pháp thực sự lo là các nguồn tài chính khổng lồ của các nhà đầu tư Trung Quốc, có thể được hậu thuẫn bởi các quỹ nhà nước của Trung Quốc.
Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường
Diễn đàn: Vì Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon16/11/2018  
Hãy cùng tham gia Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” của chúng tôi bằng những bài viết, những góp ý trong tất cả các lĩnh vực nhằm khơi thông tiềm năng, cổ vũ niềm tin của cộng đồng vào tương lai đất nước.
Tướng bảo kê đánh bạc: “Mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tướng bảo kê đánh bạc: “Mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon20/11/2018  
Thời nào cũng vậy, vinh hoa phú quý như một thứ ma lực đầy quyến rũ.
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tứ giác kim cương do Mỹ dẫn đầu có ‘cầm cương’ được Trung Quốc?
Tiêu điểmicon14/11/2018  
Việc thúc đẩy hình thành tứ giác kim cương còn có ý nghĩa đặc biệt trong chiến lược an ninh quốc gia của Mỹ.    
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Mỹ không thể đối phó Trung Quốc theo kiểu thời chiến tranh lạnh
Tiêu điểmicon13/11/2018  
Sự ra đời của Chiến lược Ấn - Thái thực chất là một nước cờ để kiểm soát, đối kháng một Trung Quốc trỗi dậy thiếu hòa khí?
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN