Nhà báo và Facebooker

- Do cách vận hành Facebook, hiện tại có quá nhiều tin giả, tin sai sự thật, cho nên, tất yếu đến một ngày không xa, Facebook với tư cách một kênh thông tin sẽ chết, có thể nó biến tướng đến dạng mạng xã hội giải trí thuần túy, hoặc nơi vận hành các nhóm kín. Việc cạnh tranh giữa Facebook và báo điện tử được đặt ra là một việc quá lo xa.

Có tình trạng một số Facebooker tự nhận là “nhà báo”; một số Facebooker khác lại được gọi là “nhà báo” vì các status của họ trên Facebook. Vậy các Facebooker khác hay giống với nhà báo truyền thống và ở điểm nào?

Từ khi Facebook xuất hiện, khái niệm báo chí được mở rộng dù trước đó báo điện tử đã làm thay đổi sâu sắc báo chí in truyền thống; in ấn, phát hành cũng thay đổi. Hành nghề viết lách, truyền tin, chia sẻ thông tin được cá nhân hóa.

Tôi biết nhiều nhà báo, nhà văn có tài khoản Facebook; họ hiểu sâu sắc sự khác nhau giữa Facebooker và các nhà văn, nhà báo truyền thống.

Sản phẩm của các Facebooker có thể là dạng tổng hợp cả của văn lẫn báo, nó còn mở rộng hết tầm, bao trùm những nội dung của các mạng tán gẫu (chat) trước đây.

Nhà báo và Facebooker
Tôi biết nhiều nhà báo, nhà văn có tài khoản Facebook; họ hiểu sâu sắc sự khác nhau giữa Facebooker và các nhà văn, nhà báo truyền thống.

Các sản phẩm của Facebooker có thể bao gồm tất cả những thể loại văn chương, báo chí và thâm chí là những thể loại vượt thoát ra các phạm vi đó. Họ trao đổi, ta thán, tự sự, chửi bới, cười cợt, hư cấu, hay truyền tin một cách nghiêm túc…  Tóm lại là các facebooker xuất hiện như một dạng đại diện ảo của cá nhân con người facebooker.

Facebooker tồn tại trên Facebook thực chất là một người ảo trong cuộc sống ảo; thực tại ấy giống một phiên chợ mọi người cùng có thể nói bất cứ cái gì, bằng tất cả hình thức biểu hiện, không cần chờ đợi thứ tự.

Như vậy, Facebook có chức năng giải trí, chia sẻ lớn hơn so với báo chí. Về mặt trách nhiệm với sản phẩm, facebooker tự chịu trách nhiệm cá nhân với xã hội, tương tự các nhà văn, những người chịu trách nhiệm cá nhân với tác phẩm của mình; trong khi các nhà báo phải chịu trách nhiệm trước hết với tòa soạn vì đăng bài báo có phần trách nhiệm của tòa soạn.

Trong tình hình hiện nay, ai cũng có thể trở thành Facebooker nhưng không phải ai cũng có thể trở thành nhà văn, nhà báo do các nhà văn viết tác phẩm truyền thống, phải qua khâu thẩm định in ấn, thỏa mãn thị trường, cũng như các nhà báo còn có tòa soạn thẩm định bài báo.

Xét về quan niệm thông thường, các Facebooker không phải là một nhà báo theo cách hiểu truyền thống, nhưng nhà báo hoàn toàn có thể viết status để là một Facebooker. Facebooker có thể là kẻ nặc danh chỉ có người quản lý của Công ty Facebook “tóm” được, nhưng nhà báo với tòa soạn của anh ta thì  tồn tại giữa thanh thiên bạch nhật.

Facebooker có thể nói những chuyện xấu xa, bị cấm, nhưng về nguyên tắc nhà báo không thể hành động ngoài pháp luật. Facebooker tự do hơn rất nhiều so với nhà báo.

Đến đây, có thể trả lời câu hỏi đặt ra: Tại sao phải phân biệt nhà báo với Facebooker? Để tránh tình trạng nhập nhằng, mỗi người viết Facebook đều ngộ nhận mình là nhà báo, và ngay cả nhà quản lý cũng dùng các luật lệ báo chí để ràng buộc, hoặc yêu cầu người viết Facebook phải tuân theo.

Khi không phân biệt các Facebooker và các nhà báo có thể khiến cho hoạt động của các báo chí điện tử và mạng xã hội lâm vào tình  hình khó kiểm soát, khó phân xử, dẫn tới hệ lụy rất khó lường, tạo ra phản ứng thái quá trên mạng xã hội.

Một ví dụ: một nhà báo viết trên Facebook ý kiến cá nhân phê bình một tờ báo, sau đó tờ báo đó gửi công văn đến tổ chức nhà báo để yêu cầu kỷ luật với lý do vi phạm đạo đức nghề nghiệp.

Ở đây cần rạch ròi các vấn đề luật lệ. Nếu tổ chức nhà báo có quy định nhà báo phải viết Facebook như thế nào, nếu vi phạm thì xử lý theo nội quy. Nếu tổ chức nhà báo chưa có quy định đó, thì người viết facebook chỉ tuân thủ luật pháp, họ hoàn toàn có quyền bày tỏ chính kiến, không vu cáo, không nói sai sự thật, không làm tổn hại an ninh quốc gia… tức là không vi phạm bất kỳ luật nào mà nước ta đã có đủ luật điều chỉnh hành vi của công dân.

 

Hiện nay, tổ chức nhà báo quan niệm việc viết Facebook cũng là hoạt động báo chí thì không thỏa đáng. Không thể quy một người đứng giữa chợ hét một tiếng, hoặc nói lảm nhảm là nhà báo, trong khi đó, trên Facebook nhan nhản hiện tượng đó.

Do vậy, cần quan niệm Facebook cũng như các mạng xã hội là các diễn đàn. Các nhà xã hội học, những người làm công tác chuyên môn về xã hội có thể thấy các diễn đàn ấy hữu ích vì nó mở rộng việc cung cấp thông tin cá nhân. Đó là một kênh thông tin bổ sung cho báo chí truyền thống và hoàn toàn không phải là báo chí với chức năng tuyên truyền và khai phóng.

Mạng xã hội chỉ có tuyên truyền, về mặt nào đó, nó quay lại cách vận hành đưa thông tin cách đây hàng trăm năm như các tuyền đơn nặc danh. Về mặt này, Twitter hữu ích hơn Facebook vì nó quy định số chữ, viết ngắn.

Các Tổng thống Mỹ từ Obama đến Trump đều lợi dụng mạng xã hội để phục vụ mục tiêu chính trị. Obama vận động bầu cử thắng lợi nhờ mạng xã hội. Trump thường thăm dò dư luận, đưa ra các ý đồ mới trên các Twitt. Có thể một câu nói, lập tức chứng khoán tăng hay giảm điểm, thị trường thế giới biến đổi hàng tỷ đô la. Sử dụng mạng xã hội làm cho nó có ích hay vô ích là tùy vào sự quản  lý mà thôi.

Do cách vận hành Facebook, hiện tại có quá nhiều tin giả, tin sai sự thật, cho nên, tất yếu đến một ngày không xa, Facebook với tư cách một kênh thông tin sẽ chết, có thể nó biến tướng đến dạng mạng xã hội giải trí thuần túy, hoặc nơi vận hành các nhóm kín. Việc cạnh tranh giữa Facebook và báo điện tử được đặt ra là một việc quá lo xa.

Thế hệ những người đang sống, tuổi khoảng U50 chứng kiến những sự kiện lịch sử truyền tin. Tôi còn nhớ cái máy nhắn tin nhỏ, dày bằng 2 hộp bao diêm, khi nhắn tin thì gọi vào tổng đài, người nhận đeo máy kêu tit tit, chỉ đọc mà thôi.

Rồi đến thế hệ điện thoại màn hình bé xíu, nhắn tin chỉ 16 ký tự. Khi đó, bắt đầu có mạng xã hội, tiên phong là Yahoo. Chat Yahoo nở rộ, cho đến khi Chat Yahoo chết, thì bắt đầu có blog, rồi có các trang web riêng…

Ngày nay, mạng xã hội và Internet là một phần tất yếu của cuộc sống. Nếu không có Google, không có Facebook, Twitter, thì xã hội hiện đại còn gì? Để thấy mạng xã hội và Internet là một tiến bộ tất yếu, nó đang tác động mạnh vào hoạt động báo chí hiện đại, nhưng đó chưa hẳn là báo chí với định nghĩa truyền thống về báo chí. 

Xuân Hưng

Báo chí từ tuyên truyền đến khai phóng

Báo chí từ tuyên truyền đến khai phóng

Báo chí còn có chức năng khác nữa như cung cấp thông tin, phân tích bình luận, trao đổi và phản biện, liên quan đến nhận thức của con người trong xã hội. Những vấn đề đó liên quan đến “khai phóng” khả năng của con người.

Muốn góp phần làm cho xã hội tốt lên, thì tự thân phải tốt đã

Muốn góp phần làm cho xã hội tốt lên, thì tự thân phải tốt đã

Báo chí sẽ kiến tạo nền tảng dư luận xã hội tích cực để góp phần nhân lên sức mạnh tinh thần của quốc gia và thúc đẩy đất nước phát triển hùng cường.

Tâm thế “chưa hài lòng” và những nỗ lực cải cách

Tâm thế “chưa hài lòng” và những nỗ lực cải cách

Khi nỗ lực rất lớn nhưng cộng đồng vẫn loay hoay trì trệ thì rất có thể do chính là chính sách chưa được đặt trên định hướng giá trị đúng đắn.

‘Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu’

‘Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu’

“Việt Nam đã nỗ lực và đạt nhiều thành tựu trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quyền con người, thực hiện các khuyến nghị quốc tế về nhân quyền”.

Khát vọng Việt Nam đang ở đâu?

Khát vọng Việt Nam đang ở đâu?

Để có thể đạt được điều mong ước, khát vọng và quyết tâm làm cho bằng được là điều tiên quyết Việt Nam cần phải có.

Vượt trần thể chế

Vượt trần thể chế

Nếu không quyết tâm cải cách, chúng ta mãi chỉ là quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp, không có gì đáng tự hào.

Cái tát và triết lý giáo dục

Cái tát và triết lý giáo dục

Tôi cho rằng, xứng đáng ban bố trình trạng khẩn cấp cho tình trạng giáo dục Việt Nam hiện nay.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon01/01/2019  
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc đi nhắc lại yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết của Đảng. Đó mới chính là chìa khóa để Việt Nam trở nên thịnh vượng.
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Tiêu điểmicon29/12/2018  
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy nước Mỹ chưa bao giờ chia rẽ hơn hiện nay. Tình hình đang ngày càng xấu đi và dường như vẫn chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon28/12/2018  
Thăng tiến nhanh, thành danh sớm, không ít “hạt giống đỏ” đã không lo tu dưỡng nên nhanh chóng bị hạ gục bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”.
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon31/12/2018  
Không kịp thời đổi mới đường lối, chính sách là tự mình đánh mất những cơ hội thuận lợi để góp phần phát triển đất nước và tụt hậu so với các quốc gia khác.
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
Tiêu điểmicon27/12/2018  
Tiến sỹ Phạm Duy Nghĩa, thành viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nên xây dựng niềm tin với chính quyền, làm cho chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền.
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Tiêu điểmicon26/12/2018  
Các trừng phạt của Mỹ đang ngày càng siết chặt lên cổ Gấu Nga. Nhưng 72% người Nga luôn tin rằng đất nước của họ đang đóng vai trò quan trọng trên trường quốc tế hơn cách đây một thập kỷ.
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
TuanVietNamicon23/12/2018  
Việt Nam cần thay đổi cơ chế trọng dụng nhân tài hiệu quả, thật sự đưa những người có năng lực vào bộ máy để họ cống hiến cho xã hội – một độc giả chia sẻ với Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường”.
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
Tiêu điểmicon24/12/2018  
Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” trên Tuần Việt Nam của VietNamNet đã mở ra cơ hội cho các cá nhân góp sức giúp khát vọng Việt Nam hùng cường có cơ may thành hiện thực. Tôi hi vọng, nói ra có người nghe và thực hiện.
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
TuanVietNamicon19/12/2018  
Trong bối cảnh Trung Quốc bị đánh theo kiểu ‘hội đồng’ như hiện nay thì việc chấp nhận có giới hạn những yêu cầu của đối phương là điều có thể diễn ra, nếu như muốn tồn tại.   
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
TuanVietNamicon18/12/2018  
Tôi đi giữa dòng người và nhận thấy, đó là những dòng năng lượng khổng lồ, trẻ trung, tươi mới – dòng năng lượng tích cực khác xa so với chính nó trên các tuyến phố đông nghẹt, tắc nghẽn hàng ngày.
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Tiêu điểmicon22/12/2018  
Việc ông Trump gợi ý có thể can thiệp vụ Huawei đã gây ra phản ứng mạnh mẽ của một số nghị sĩ Mỹ và cựu quan chức chính phủ, đồng thời làm dấy lên cảnh báo ở nhiều nước khác.
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Tình yêu bóng đá và khát vọng chiến thắng suốt một năm qua đã chứng minh, bóng đá cũng có thể giúp cả dân tộc Việt Nam đoàn kết thành một khối.
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Tiêu điểmicon20/12/2018  
Ngày nay, sức Nhà nước và sức dân đã tăng cả về lượng và chất gấp nhiều chục lần so với trước đây và đang tiếp tục được giải phóng.    
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Đây là phương thức để sức dân được tiếp cận ngày càng nhiều và đầy đủ với các nguồn tài sản do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu.
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Tiêu điểmicon14/12/2018  
Không thể phủ nhận vụ bắt giữ CFO của Huawei là một giai đoạn mới trong cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ.    
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Tiêu điểmicon13/12/2018  
Câu hỏi đặt ra, tại sao chúng ta không những không đạt được mục tiêu đề ra trong hai chính sách lớn tôi nêu ở đây, mà ngược lại?
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Biểu tình bạo loạn ở Pháp: Báo động cả châu Âu
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Những gì diễn ra ở Pháp vài tuần qua cảnh báo một cuộc khủng hoảng rộng hơn của nền dân chủ phương Tây, và một giai đoạn nguy hiểm mà châu Âu sắp phải đối mặt.
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Đã giải phóng sức dân, cần giải phóng sức Nhà nước
Tiêu điểmicon10/12/2018  
Việc thực hiện mục tiêu Dân giầu, Nước mạnh, Dân chủ, Công bằng, Văn minh đã đặt ra yêu cầu phải giải phóng sức Nhà nước tương xứng với sức dân đã được giải phóng.
“Khát vọng Việt Nam” khi tụt hậu không còn là "nguy cơ”
“Khát vọng Việt Nam” khi tụt hậu không còn là "nguy cơ”
Tiêu điểmicon09/12/2018  
'Chúng tôi thừa nhận Việt Nam vẫn đang đứng trước nhiều nguy cơ, trong đó nguy cơ bị bỏ lại và rơi vào bẫy thu nhập trung bình của Việt Nam là rất lớn”.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN