Tâm thế “chưa hài lòng” và những nỗ lực cải cách

 - Khi nỗ lực rất lớn nhưng cộng đồng vẫn loay hoay trong sự trì trệ thì rất có thể nguyên nhân chính là chính sách chưa được đặt trên định hướng giá trị đúng đắn. Nói cách khác thì có thể chính sách chưa được dẫn dắt bởi những giá trị thực sự được xã hội khát khao và mong đợi.

Một luồng sinh khí mới gần đây đến từ khát vọng xây dựng “chính phủ kiến tạo”, tâm thế chủ động đón nhận “cách mạng 4.0”, quyết tâm bài trừ tham nhũng, hay các nỗ lực đổi mới chính sách của chính phủ, từng bộ ngành, và các địa phương.

Tuy nhiên, vẫn còn đó những vấn đề được dư luận quan tâm liên quan đến cải thiện môi trường đầu tư và kinh doanh, hay những biểu hiện lệch chuẩn trong sự vận hành của khu vực công. Vẫn có thể cảm nhận khá rõ những tâm thế “chưa hài lòng” từ phía xã hội. Để vượt qua những lực cản trì trệ, nhiều ý kiến cho rằng cải thiện chất lượng chính sách cần phải là một trong những ưu tiên hàng đầu. Vậy, nên bắt đầu từ đâu?

Ẩn sau các vấn đề chính sách là nhu cầu bức thiết nhằm đáp ứng các nguyện vọng cũng như mong đợi của các tầng lớp dân cư, sâu xa là sức ép về hiện thực hóa các giá trị phổ quát. Việt Nam đã từng thành công rực rỡ với chính sách “Đổi Mới”, mà xét về bản chất là sự thừa nhận giá trị “Tự Do”, từ đó cho phép người dân chủ động trong sản xuất và kinh doanh.

Chính sách quốc gia và hạnh phúc của dân

Không thể khẳng định chắc chắn nhưng có cơ sở để tin rằng nếu chính sách được tạo ra và dẫn dắt bởi các giá trị phổ quát thì những hệ quả lệch lạc sẽ được giảm tối đa. Bởi lẽ đơn giản, chức năng quan trọng nhất của các giá trị là định hình và điều chỉnh hành vi của cá nhân cũng như hành động của chính quyền (chính sách). Vì thế, muốn có chính sách tốt thì trước hết phải xác quyết được hệ giá trị phổ quát và chính đáng, được xã hội mong đợi.

Về lý thuyết, một chính sách tốt thì phải hướng đến mục đích tốt, đó là phục vụ lợi ích công. Chính sách đó cũng phải được hoạch định tốt, và được thực thi tốt. Tuy nhiên, một chính sách có thể đem lại lợi ích cho nhóm này nhưng lại ảnh hưởng đến lợi ích của nhóm khác; gia tăng lợi ích cho nhà nước nhưng lại có thể hạn chế những quyền cá nhân; có thể được hoạch định tốt nhưng thực thi kém, và ngược lại. Bởi vậy, “thế nào là một chính sách tốt” không phải câu hỏi dễ trả lời.  

Để có chính sách tốt, một quan điểm truyền thống là đề cao vai trò của các cơ quan nhà nước và chất lượng đội ngũ cán bộ hoạch định và thực thi chính sách. Điều này không sai nhưng chưa đủ bởi với tư cách là một chủ thể chính sách, nhà nước cũng có những lợi ích cần được thỏa mãn; các cán bộ nhà nước cũng có thể bị chi phối bởi các lợi ích cá nhân vị kỷ. Bởi thế, nếu quá đề cao quan điểm này thì dễ dẫn đến những khoảng cách giữa chính sách và nhu cầu xã hội, thể hiện qua sự xa rời thực tiễn của chính sách, dẫn đến thất bại chính sách. Sâu xa là chính sách bị chi phối bởi các giá trị cá nhân/nhóm chứ chưa hướng đến hiện thực hóa các giá trị chung và chính đáng.

Quan điểm thứ hai đề cao vai trò của các động lực xã hội và thị trường trong việc hoạch địch và thực thi chính sách. Sự tham gia của các chủ thể ngoài nhà nước và việc vận dụng các chuẩn mực và tiêu chí thị trường giúp gia tăng tính hiệu lực, hiệu quả, và khả năng đáp ứng nhu cầu của chính sách. Tuy nhiên, hạn chế của các động lực thị trường và xã hội là nó thường đề cao các giá trị cá nhân/nhóm, mà đôi khi không chú ý đúng mức đến các giá trị cộng đồng. Trên tất cả, lợi ích cộng đồng không thể là phép cộng giản đơn của các lợi ích cá nhân/nhóm. Các giá trị chính trị kết nối nhà nước và xã hội khó có thể được hiện thực hóa nếu chính sách không hướng đến các giá trị vượt trên cấp độ cá nhân hay nhóm.  

Cải cách chính sách dựa trên giá trị nền tảng

Nã pháo vào sự trì trệ”, “Vượt trần thể chế”, hay “Cởi trói cho doanh nghiệp”…chỉ phản ánh thái độ và quyết tâm đổi mới chứ không thể trở thành cơ sở nền tảng cho các cải cách chính sách. Để có thể có được những “chính sách tốt” thì các quyết tâm cải cách trước hết phải xuất phát, dựa trên, và hướng đến các giá trị phổ quát, được chia sẻ bởi đông đảo các thành viên xã hội, cả trong và ngoài khu vực nhà nước.

 

Lựa chọn được các giá trị đúng đắn sẽ bảo đảm tính chính đáng cho các chính sách, qua đó chuyển hóa thành các chuẩn mực hành vi từ người dân đến cán bộ. Khi các giá trị chung được thẩm thấu trong suy nghĩ và hành động của từng cá nhân thì bản thân nó sẽ có sức mạnh kiểm soát các hành vi lệch lạc, hạn chế những hành động phản giá trị.

Dựa trên các giá trị chung được cộng đồng chia sẻ, các nỗ lực đổi mới chính sách có thể thuyết phục và thu hút được sự ủng hộ của mọi thành phần xã hội. Đề cao các giá trị chung cũng giúp chúng ta ý thức rõ hơn về nhu cầu xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa tất cả các động lực nhà nước, xã hội, và thị trường. Ngược lại, khi nỗ lực rất lớn nhưng cộng đồng vẫn thấy loay hoay trong sự trì trệ thì rất có thể một nguyên nhân chính yếu là chính sách chưa được đặt trên một định hướng giá trị đúng đắn. Nói cách khác thì có thể chính sách chưa được dẫn dắt bởi những giá trị thực sự được xã hội khát khao và mong đợi.

Vai trò của nhà nước

Trong khi ghi nhận và phát huy vai trò của các chủ thể xã hội, đổi mới chính sách dựa trên và hướng đến các giá trị không thể coi nhẹ vai trò của nhà nước.

Tuy nhiên, vai trò của nhà nước không đơn giản chuyển từ “người chèo đò” sang người lái đò”. Cũng không thể coi người dân là khách hàng, còn nhà nước thuần túy là người bán hàng. Đó cũng không phải là mối quan hệ truyền thống, vốn đề cao sự kiểm soát của nhà nước và sự phục tùng từ phía người dân. Bối cảnh thế kỷ 21 cho thấy chỉ có nhà nước trong vai trò trung tâm điều phối các mối quan hệ hợp tác, chứ không phải kiểm soát và cưỡng ép, mới có thể thực hiện thành công các nỗ lực đổi mới chính sách.

Nhà nước là chủ thể phù hợp nhất để xác lập hệ giá trị cho quyết tâm cải cách. Trong khi định vị và đáp ứng các giá trị gắn với cá nhân hay nhóm (như Tự Do, Bình Đẳng, Giàu Có…) thì nhà nước cũng không thể lơ là các giá trị chính trị mang tính cộng đồng. Trong đó, gia tăng “Sự Tin Tưởng” của người dân vào nhà nước, hay củng cố “Tính chính đáng” cho sự tồn tại của nhà nước cần phải được coi là những giá trị thường trực, dẫn dắt các ý tưởng đổi mới chính sách.

Minh Hoàng

Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng

Vấn đề nằm ở chính chúng ta, không hẳn tại ông láng giềng

“Nhà thầu Trung Quốc” có phải yếu huyệt trong các công trình hạ tầng ở nước ta?

Thể chế nào, doanh nghiệp đó

Thể chế nào, doanh nghiệp đó

Cứ khi nào Nhà nước cởi trói, trao quyền cho người dân, thay vì hạn chế, bao cấp cho họ, sẽ luôn huy động được nguồn lực khổng lồ về tài chính và trí tuệ cho phát triển.

Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông

Không nắm được tinh thần ấy, nguy cơ sẽ là kêu gọi suông

Cho phép người lao động được thành lập tổ chức công đoàn, song song với tổ chức công đoàn đã có hiện nay  là một điều rất mới mẻ.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Khi hiệp hội xe ngựa, xe đạp, ô tô có thể kiện máy bay chở khách
Khi hiệp hội xe ngựa, xe đạp, ô tô có thể kiện máy bay chở khách
TuanVietNamicon02/01/2019  
Giống như khi xuất hiện xe đạp, những người nuôi ngựa sẽ đưa hiệp hội xe đạp ra tòa; rồi liên hiệp hội các nhà nuôi ngựa, xe đạp, ô tô, xe lửa sẽ kiện hiệp hội máy bay thương mại…
Vượt lên định mệnh
Vượt lên định mệnh
Tiêu điểmicon01/01/2019  
Như là một quy luật, mỗi giai đoạn lịch sử, khi đất nước gặp phải những thách thức tưởng không thể vượt qua, lại xuất hiện con người trí lự, yêu nước thương dân, đứng mũi chịu sào, cùng dân tộc hoá giải thách thức.   
Bí mật nhà nước, 'vùng cấm' và quyền được biết
Bí mật nhà nước, 'vùng cấm' và quyền được biết
Tiêu điểmicon02/01/2019  
Giải quyết tình trạng lưỡng nan giữa “bí mật nhà nước” và quyền được biết của người dân không phải là điều dễ dàng.  
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Chìa khóa cho Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon01/01/2019  
Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhắc đi nhắc lại yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết của Đảng. Đó mới chính là chìa khóa để Việt Nam trở nên thịnh vượng.
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Khủng hoảng trong hệ thống chính trị Mỹ: Chưa thấy “ánh sáng cuối đường hầm”
Tiêu điểmicon29/12/2018  
Các cuộc thăm dò mới nhất cho thấy nước Mỹ chưa bao giờ chia rẽ hơn hiện nay. Tình hình đang ngày càng xấu đi và dường như vẫn chưa thấy ánh sáng cuối đường hầm.
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Ảo tưởng quyền lực, "hạt giống đỏ" bị hạ bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”
Tiêu điểmicon28/12/2018  
Thăng tiến nhanh, thành danh sớm, không ít “hạt giống đỏ” đã không lo tu dưỡng nên nhanh chóng bị hạ gục bởi “mồi phú quý, bả vinh hoa”.
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Cần “đổi mới tư duy” để Việt Nam thịnh vượng
Tiêu điểmicon31/12/2018  
Không kịp thời đổi mới đường lối, chính sách là tự mình đánh mất những cơ hội thuận lợi để góp phần phát triển đất nước và tụt hậu so với các quốc gia khác.
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
"Phải làm chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền"
Tiêu điểmicon27/12/2018  
Tiến sỹ Phạm Duy Nghĩa, thành viên Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) cho rằng, các doanh nghiệp, các nhà đầu tư nên xây dựng niềm tin với chính quyền, làm cho chính quyền tin mình và mình cũng tin chính quyền.
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Cách ông Putin đáp trả những chỉ trích nặng nề
Tiêu điểmicon26/12/2018  
Các trừng phạt của Mỹ đang ngày càng siết chặt lên cổ Gấu Nga. Nhưng 72% người Nga luôn tin rằng đất nước của họ đang đóng vai trò quan trọng trên trường quốc tế hơn cách đây một thập kỷ.
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
Tuyển chọn nhân tài và xây lòng tự tôn dân tộc
TuanVietNamicon23/12/2018  
Việt Nam cần thay đổi cơ chế trọng dụng nhân tài hiệu quả, thật sự đưa những người có năng lực vào bộ máy để họ cống hiến cho xã hội – một độc giả chia sẻ với Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường”.
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
“Tựa cổ phần hóa” – góp phần giải pháp cho phát triển Việt Nam
Tiêu điểmicon24/12/2018  
Diễn đàn “Vì Việt Nam hùng cường” trên Tuần Việt Nam của VietNamNet đã mở ra cơ hội cho các cá nhân góp sức giúp khát vọng Việt Nam hùng cường có cơ may thành hiện thực. Tôi hi vọng, nói ra có người nghe và thực hiện.
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
Ông Trump liên tiếp đánh phủ đầu ông Tập, rồi sẽ thế nào?
TuanVietNamicon19/12/2018  
Trong bối cảnh Trung Quốc bị đánh theo kiểu ‘hội đồng’ như hiện nay thì việc chấp nhận có giới hạn những yêu cầu của đối phương là điều có thể diễn ra, nếu như muốn tồn tại.   
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
Từ chiếc cup vô địch nghĩ về tương lai đất nước
TuanVietNamicon18/12/2018  
Tôi đi giữa dòng người và nhận thấy, đó là những dòng năng lượng khổng lồ, trẻ trung, tươi mới – dòng năng lượng tích cực khác xa so với chính nó trên các tuyến phố đông nghẹt, tắc nghẽn hàng ngày.
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Nếu Tổng thống Mỹ can thiệp vụ Huawei…
Tiêu điểmicon22/12/2018  
Việc ông Trump gợi ý có thể can thiệp vụ Huawei đã gây ra phản ứng mạnh mẽ của một số nghị sĩ Mỹ và cựu quan chức chính phủ, đồng thời làm dấy lên cảnh báo ở nhiều nước khác.
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Khát khao chiến thắng, khát vọng hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Tình yêu bóng đá và khát vọng chiến thắng suốt một năm qua đã chứng minh, bóng đá cũng có thể giúp cả dân tộc Việt Nam đoàn kết thành một khối.
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Hợp lực sức Nhà nước và sức Dân để làm những việc lớn
Tiêu điểmicon20/12/2018  
Ngày nay, sức Nhà nước và sức dân đã tăng cả về lượng và chất gấp nhiều chục lần so với trước đây và đang tiếp tục được giải phóng.    
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Giải phóng sức Nhà nước để Việt Nam hùng cường
Tiêu điểmicon17/12/2018  
Đây là phương thức để sức dân được tiếp cận ngày càng nhiều và đầy đủ với các nguồn tài sản do Nhà nước làm đại diện chủ sở hữu.
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Vụ bắt bà Mạnh: Ông Tập Cận Bình ‘tiến thoái lưỡng nan’
Tiêu điểmicon14/12/2018  
Không thể phủ nhận vụ bắt giữ CFO của Huawei là một giai đoạn mới trong cuộc chiến thương mại Trung - Mỹ.    
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Vì sao Việt Nam tụt hậu?
Tiêu điểmicon13/12/2018  
Câu hỏi đặt ra, tại sao chúng ta không những không đạt được mục tiêu đề ra trong hai chính sách lớn tôi nêu ở đây, mà ngược lại?
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Khẩu chiến điện than và thị trường có định hướng
Tiêu điểmicon11/12/2018  
Cuộc khẩu chiến điện – than là một ví dụ nhỏ trong toàn bộ bức tranh ngành điện đang thiếu vắng một cơ chế cạnh tranh đầy đủ và lành mạnh.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN