Xây dựng văn hóa mạng lành mạnh, đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân

Từng bước hình thành các chuẩn mực ứng xử trên môi trường mạng

Sự phát triển mạnh mẽ của Internet, mạng xã hội và các nền tảng số đã và đang làm thay đổi sâu sắc các phương thức sản xuất, tiếp nhận và lan truyền thông tin trong xã hội. Không gian mạng đã trở thành môi trường sống thứ hai của đông đảo người dân, đồng thời cũng là hạ tầng quan trọng phục vụ phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số.

Việc quản lý hiệu quả lĩnh vực thông tin điện tử để vừa quản trị rủi ro, vừa thúc đẩy phát triển sẽ góp phần quan trọng vào việc đảm bảo quyền tiếp cận thông tin của người dân, giúp họ thuận tiện hơn trong tiếp cận các nguồn thông tin chính thống, chính xác, hạn chế tình trạng nhiễu loạn thông tin, tin giả, tin sai sự thật gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và quyết định của người dân.

Trao đổi tại hội nghị sơ kết công tác quản lý nhà nước về thông tin điện tử 6 tháng đầu năm 2026 được Bộ VHTT&DL tổ chức chiều ngày 24/6, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội Nguyễn Thị Mai Hương khẳng định, thời gian qua Sở đã chủ động triển khai nhiều giải pháp để tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước với các hoạt động thông tin trên môi trường mạng và thực tế đã đạt được các kết quả tích cực, góp phần bảo đảm môi trường thông tin lành mạnh, an toàn, tuân thủ pháp luật.

Đánh giá về hoạt động thông tin điện tử trong nửa đầu năm nay, bà Nguyễn Thị Thanh Huyền, Phó Cục trưởng Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (PTTH&TTĐT), Bộ VHTT&DL cho biết, việc ban hành và phổ biến rộng rãi “Bộ Quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số” là một kết quả nổi bật, góp phần từng bước hình thành các chuẩn mực ứng xử phù hợp với bối cảnh phát triển xã hội số.

 Để cụ thể hóa các nguyên tắc thành hành động thực tiễn, sáng kiến “Chung tay xây dựng môi trường văn hóa trên mạng” cũng đã được phát động và nhận được sự hưởng ứng của gần 40 tổ chức, doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực nội dung số chỉ sau 1 tháng triển khai.

Cổng thông tin điện tử và cơ sở dữ liệu về nhà sáng tạo nội dung số và quảng cáo trực tuyến Việt Nam cũng đã được đưa vào vận hành thử nghiệm, từng bước hình thành hạ tầng dữ liệu góp phần tăng cường tính minh bạch của hệ sinh thái quảng cáo số và kết nối các chủ thể tham gia môi trường nội dung số.

Công tác đấu tranh, ngăn chặn thông tin xấu độc trên không gian mạng tiếp tục được triển khai quyết liệt và hiệu quả, với tỷ lệ đáp ứng yêu cầu ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung vi phạm trên các nền tảng xuyên biên giới duy trì ở mức trên 94%.

Đặc biệt, cũng theo đại diện Cục PTTH&TTĐT, công tác kết nối, định hướng lực lượng truyền thông xã hội, các mạng lưới MCN, KOLs và các trang, kênh có lượng truy cập lớn tiếp tục được tăng cường, góp phần lan tỏa thông tin tích cực và nâng cao hiệu quả truyền thông chính sách trên môi trường số.

Hướng tới xây dựng môi trường số minh bạch, lan tỏa thông tin tích cực

Tại hội nghị, từ thực tế tại địa phương, bà Nguyễn Thị Mai Hương chia sẻ một số khó khăn, thách thức như: Tốc độ phát triển của môi trường số đang vượt xa khả năng quản lý truyền thống, các hành vi vi phạm không còn tập trung trên các trang thông tin điện tử tổng hợp, mà dịch chuyển mạnh sang mạng xã hội, các nền tảng video ngắn, livestream, hội nhóm cộng đồng và các nền tảng trao đổi thông tin điện tử riêng tư.

Bên cạnh đó, hoạt động quảng cáo livestream bán hàng trên môi trường mạng ngày càng phát triển nhưng tồn tại nhiều vi phạm như quảng cáo sai sự thật, quảng cáo sản phẩm chưa được cấp phép, lợi dụng người nổi tiếng để tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện Schannel Network chia sẻ thách thức với các mạng đa kênh, nhà sáng tạo nội dung trong việc luôn phải cân bằng giữa xu hướng và trách nhiệm: “Áp lực chạy theo "trend" (xu hướng) để thu hút người xem dễ dẫn đến nguy cơ lệch chuẩn. Việc tìm ra điểm cân bằng giữa bài toán kinh doanh, thị hiếu giới trẻ và trách nhiệm xã hội luôn là bài toán hóc búa với các doanh nghiệp”.

Chia sẻ kế hoạch hoạt động 6 tháng cuối năm 2026, đại diện Cục PTTH&TTĐT cho biết, lĩnh vực thông tin điện tử sẽ tiếp tục tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm như hoàn thiện thể chế; xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh; tăng cường quản lý thông tin trên mạng và các nền tảng xuyên biên giới; thúc đẩy phát triển hệ sinh thái số trong nước; tăng cường công tác truyền thông chính sách và phát huy vai trò của lực lượng truyền thông xã hội trong lan tỏa các giá trị tích cực...

Qua lắng nghe ý kiến của các đại biểu dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Phan Tâm nhấn mạnh yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý nhà nước cũng như tư duy phát triển sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thông tin điện tử. “Rõ ràng, chúng ta không thể quản lý, phát triển bằng tư duy của ngày hôm qua với những công nghệ của ngày mai”, Thứ trưởng Phan Tâm nói.

Cùng với lưu ý chuyển từ tư duy quản lý sang tư duy kiến tạo phát triển, Thứ trưởng Phan Tâm chỉ rõ định hướng xây dựng văn hóa mạng lành mạnh, gắn với phát huy vai trò của lực lượng truyền thông xã hội, người có ảnh hưởng trên mạng.

Thứ trưởng Phan Tâm cũng nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt trong quản lý thông tin trên mạng là quản lý cần đảm bảo nguyên tắc thượng tôn pháp luật, nhưng đồng thời không hạn chế quyền tiếp cận thông tin chính đáng của người dân.

“Mục tiêu không dừng ở việc ngăn chặn, gỡ nội dung vi phạm mà về lâu dài phải hướng tới xây dựng một môi trường số minh bạch, trong đó các nền tảng xuyên biên giới cũng phải thực hiện đầy đủ trách nhiệm tương đương như những mạng xã hội trong nước, cũng phải đồng hành với chính quyền trong việc lan tỏa các thông tin tích cực và tạo ra các giá trị tốt đẹp với cộng đồng”, Thứ trưởng Phan Tâm chia sẻ.