Tài sản tỷ USD và khát vọng đưa tập đoàn ra thế giới

Đằng sau sự vươn mình của kinh tế Việt Nam trong thập kỷ qua là dấu ấn của những doanh nhân dám theo đuổi các mục tiêu vượt xa giới hạn thị trường trong nước. Không ít tuyên bố ban đầu bị hoài nghi, nhưng qua thời gian, đã trở thành kim chỉ nam cho hành trình xây dựng những tập đoàn quy mô lớn.

Năm 2014, tỷ phú Phạm Nhật Vượng chia sẻ mong muốn những con phố Hà Nội và TP.HCM sầm uất như Hồng Kông (Trung Quốc) hay Singapore, đồng thời nhấn mạnh việc để lại giá trị cho thế hệ sau.

Trong hơn một thập kỷ qua, Vingroup và Vinhomes đã phát triển nhiều khu đô thị lớn như Vinhomes Riverside, Ocean Park, Smart City và Grand Park, kết hợp nhà ở với tiện ích, thương mại và dịch vụ.

Bên cạnh bất động sản, ông Phạm Nhật Vượng mở rộng hoạt động sang lĩnh vực sản xuất ô tô. Tại lễ khởi công tổ hợp VinFast ở Hải Phòng năm 2017, ông nêu mục tiêu đưa thương hiệu ô tô Việt Nam ra thị trường quốc tế.

VinFast sau đó chuyển sang sản xuất ô tô điện, mở rộng hoạt động ra nước ngoài và đầu tư cơ sở sản xuất tại Ấn Độ, Indonesia. Quá trình này vẫn đặt ra nhiều thách thức về cạnh tranh và hiệu quả kinh doanh.

TPHCM - nguyễn huế-2 (2).jpg
Việt Nam đã có những khu đô thị đẳng cấp.

Với tỷ phú Nguyễn Thị Phương Thảo, triết lý xây dựng Vietjet cũng bắt đầu từ một mục tiêu vượt ra ngoài hoạt động bán vé máy bay: mang cơ hội bay đến hàng triệu người chưa từng được đi máy bay.

Vietjet khai thác thương mại từ năm 2011, góp phần phổ biến mô hình hàng không giá rẻ tại Việt Nam. Hãng mở rộng mạng đường bay trong nước và quốc tế, phát triển đội tàu bay và xây dựng thương hiệu vượt ra ngoài thị trường nội địa. Từ một ý tưởng từng đối mặt với không ít hoài nghi, hàng không giá rẻ đã trở thành một phần quan trọng của thị trường vận tải hàng không Việt Nam.

Trong lĩnh vực công nghiệp nặng, Chủ tịch Hòa Phát Trần Đình Long từng khẳng định: “Hòa Phát sẽ làm những việc người khác không làm được”. Tập đoàn đã kiên trì đầu tư vào ngành thép, phát triển các khu liên hợp sản xuất quy mô lớn tại Dung Quất và vươn lên vị trí dẫn đầu thị trường thép xây dựng trong nước.

Việc chuẩn bị sản xuất thép đường ray phục vụ các dự án đường sắt quy mô lớn cho thấy Hòa Phát đang tìm cách tiến lên những phân khúc có yêu cầu kỹ thuật và giá trị gia tăng cao hơn, thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm thép truyền thống.

Ở lĩnh vực tiêu dùng, tỷ phú Nguyễn Đăng Quang từng đặt tham vọng mỗi gia đình Việt Nam có ít nhất một sản phẩm Masan trong căn bếp. Với các thương hiệu thực phẩm, gia vị và hệ thống bán lẻ, Masan đã xây dựng được sự hiện diện rộng rãi trong đời sống tiêu dùng. Đây là ví dụ về cách một doanh nghiệp tư nhân có thể phát triển từ sản phẩm thiết yếu thành hệ sinh thái tiêu dùng quy mô lớn.

Trong khi đó, các tỷ phú Hồ Hùng Anh và Ngô Chí Dũng lần lượt gây dựng Techcombank và VPBank thành những ngân hàng tư nhân có quy mô đáng kể, đóng vai trò quan trọng trong cung ứng vốn, dịch vụ tài chính và chuyển đổi số ngành ngân hàng.

Tám tỷ phú USD gồm ông Phạm Nhật Vượng, bà Nguyễn Thị Phương Thảo, bà Phạm Thu Hương (vợ ông Vượng), bà Phạm Thúy Hằng (em vợ ông Vượng), ông Trần Đình Long, ông Hồ Hùng Anh, ông Ngô Chí Dũng và ông Nguyễn Đăng Quang hoạt động trong nhiều lĩnh vực, từ bất động sản, công nghiệp, hàng không đến ngân hàng, tiêu dùng và công nghệ.

Tính đến ngày 11/10/2026, ông Phạm Nhật Vượng có tài sản 35,2 tỷ USD, đứng thứ 66 thế giới và là người giàu nhất Việt Nam. Bà Phạm Thu Hương có tài sản 4 tỷ USD, xếp thứ 1.067 thế giới; bà Phạm Thúy Hằng có tài sản 2,8 tỷ USD.

Cùng với tài sản cá nhân, các doanh nghiệp gắn với những doanh nhân này cũng mở rộng quy mô. Đến cuối tháng 6/2026, tổng tài sản của Vingroup đạt hơn 1,3 triệu tỷ đồng, Hòa Phát gần 279.000 tỷ đồng và Techcombank gần 1,3 triệu tỷ đồng.

Nguồn lực tích lũy tạo nền tảng để doanh nghiệp theo đuổi những mục tiêu lớn hơn. Trong bối cảnh đó, các tuyên bố từng gây tranh luận cũng phần nào phản ánh định hướng chiến lược và mức độ chấp nhận rủi ro của người lãnh đạo.

Kỳ vọng vươn tầm thế giới

Tuy nhiên, thành công tại thị trường Việt Nam chưa đồng nghĩa với sức mạnh cạnh tranh toàn cầu. Xét trên quy mô doanh thu, công nghệ, năng suất, thương hiệu quốc tế và vị trí trong chuỗi giá trị, phần lớn tập đoàn tư nhân Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể so với những tập đoàn hàng đầu châu Á và thế giới.

VinFast đang theo đuổi cuộc cạnh tranh khốc liệt trong ngành xe điện, nơi các hãng Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc và châu Âu sở hữu lợi thế về quy mô, công nghệ, chuỗi cung ứng và kinh nghiệm sản xuất. Hòa Phát có vị thế lớn trong nước và đã mở rộng xuất khẩu, nhưng để trở thành một trung tâm công nghiệp thép có sức ảnh hưởng toàn cầu, doanh nghiệp vẫn cần nâng cao năng lực công nghệ, chất lượng sản phẩm và khả năng tham gia các chuỗi cung ứng giá trị cao.

Trong lĩnh vực công nghệ, FPT đã có bước tiến từ gia công phần mềm sang dịch vụ công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo (AI) và những hoạt động ban đầu trong lĩnh vực bán dẫn. Dù vậy, doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa có vị trí tương xứng trên bản đồ thế giới ở những khâu công nghệ cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến, sản xuất bán dẫn quy mô lớn hay phát triển các nền tảng AI hàng đầu.

Đây chính là thách thức và cũng là cơ hội của thập kỷ tới.

AI, điện toán đám mây, bán dẫn, vật liệu tiên tiến, năng lượng xanh và robot đang định hình lại nền kinh tế thế giới. Những lĩnh vực này đòi hỏi vốn đầu tư lớn, nguồn nhân lực chất lượng cao, năng lực nghiên cứu dài hạn và hệ sinh thái công nghiệp đồng bộ. Không phải doanh nghiệp nào cũng đủ sức tham gia, nhưng các tập đoàn đã tích lũy được nguồn lực đáng kể có lợi thế nhất định để mở rộng sang những lĩnh vực mới.

Vingroup đang mở rộng sự quan tâm và đầu tư sang công nghiệp, năng lượng, pin và công nghệ robot. FPT theo đuổi AI, bán dẫn và hạ tầng số. Hòa Phát tìm cách nâng cấp năng lực sản xuất thép. Các ngân hàng tư nhân đẩy mạnh số hóa, phát triển dịch vụ tài chính dựa trên dữ liệu, trong khi Masan có cơ hội ứng dụng công nghệ để tối ưu chuỗi cung ứng và bán lẻ.

Nhưng vốn lớn và tham vọng chưa đủ để bảo đảm thành công. Những cuộc đua công nghệ đòi hỏi doanh nghiệp phải lựa chọn đúng lĩnh vực có lợi thế, đầu tư có kỷ luật, xây dựng đội ngũ nghiên cứu, bảo vệ dòng tiền và kiên trì theo đuổi hiệu quả dài hạn. Việc mở rộng sang ngành mới cần đi cùng năng lực thực chất, thay vì chỉ chạy theo những xu hướng đang thu hút sự chú ý.

Vai trò của Nhà nước cũng rất quan trọng. Chính sách phát triển khoa học công nghệ, đào tạo nhân lực, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng hạ tầng và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí, tăng khả năng đổi mới sáng tạo. Sự phối hợp giữa nguồn lực tư nhân và chính sách công sẽ quyết định khả năng hình thành những tập đoàn đủ sức cạnh tranh quốc tế.

Kinh nghiệm của Hàn Quốc cho thấy các tập đoàn lớn có thể trở thành đầu tàu công nghiệp hóa, nhưng sức mạnh của họ chỉ thực sự đóng góp lâu dài khi gắn với năng suất, xuất khẩu, đổi mới công nghệ và sự phát triển của mạng lưới doanh nghiệp phụ trợ trong nước.

Với Việt Nam, kỳ vọng không đơn thuần là xuất hiện thêm những tỷ phú USD hay những tập đoàn có vốn hóa lớn. Điều quan trọng hơn là các doanh nghiệp này có thể tạo ra sản phẩm công nghệ do người Việt làm chủ, nâng cao giá trị gia tăng trong nước, tạo việc làm chất lượng cao và giúp doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những tuyên bố từng thể hiện rất tham vọng, thậm chí bị nghi ngờ của các doanh nhân có thể là điểm khởi đầu cho những hành trình lớn.

Nhưng thước đo cuối cùng không phải quy mô tài sản của người sáng lập, mà là năng lực cạnh tranh quốc tế của doanh nghiệp và những giá trị bền vững mà doanh nghiệp tạo ra cho xã hội.

Việt Nam đã có những doanh nghiệp đủ lớn để nuôi dưỡng khát vọng vươn tầm. Chặng đường phía trước là biến nguồn lực tích lũy thành năng lực công nghệ, biến tham vọng thành sản phẩm có sức cạnh tranh toàn cầu và biến thành công của một số tập đoàn thành động lực thịnh vượng cho đông đảo người dân.