Bộ GD-ĐT nêu các lĩnh vực 'khát' nhân lực, khuyên đừng chọn ngành vì sĩ diện

Tại Ngày hội lựa chọn nguyện vọng 2026 do Báo Tuổi trẻ phối hợp với Bộ GD-ĐT tổ chức sáng 4/7, GS Nguyễn Tiến Thảo cho biết, sau kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh bước vào giai đoạn đăng ký nguyện vọng xét tuyển đại học.

Đại diện Bộ GD-ĐT chia sẻ, có những công việc hôm nay còn rất quen thuộc, nhưng ngày mai có thể bị thay thế một phần bởi AI. Trong khi đó, nhiều nghề nghiệp hoàn toàn mới sẽ xuất hiện.

“Những nghề nghiệp ấy dành cho ai? Dành cho những người biết học, biết thích nghi, biết kết hợp công nghệ với tư duy nhân văn, biết giải quyết những vấn đề thực tiễn của đất nước và thế giới. Vì vậy, câu hỏi của kỳ tuyển sinh năm nay không chỉ là ‘em đỗ trường nào?’. Câu hỏi lớn hơn là ‘chọn con đường nào để phát triển năng lực của mình?’, ‘muốn giải quyết vấn đề gì?’, ‘muốn góp phần làm cho xã hội tốt hơn ở điểm nào?’”, ông Thảo nói.

GS Thảo cho hay, đất nước cần những người trẻ dám đi vào các lĩnh vực khó, mới, dài hơi; đồng thời chỉ ra các lĩnh vực đang khát nhân lực như: kỹ thuật then chốt, công nghệ chiến lược, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, bán dẫn, an ninh mạng, năng lượng mới, đường sắt tốc độ cao, hạt nhân, công nghệ biển, công nghệ không gian.

“Những lĩnh vực ấy không dễ. Nhưng chính ở đó có cơ hội lớn để các em góp phần nâng tầm quốc gia", ông Thảo nói.

Đại diện Bộ GD-ĐT cho biết, chính phủ đã ban hành Nghị định 179/2026/NĐ-CP về chính sách học bổng cho người học các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược. Sinh viên đại học thuộc ngành, chương trình đủ điều kiện có thể được nhận học bổng hằng tháng với các mức từ 3,7 triệu đồng đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng.

"Đó không chỉ là một chính sách hỗ trợ tài chính, mà còn là thông điệp rằng Nhà nước trân trọng người học, đầu tư cho tri thức. Nhà nước đặt niềm tin vào những người trẻ dấn thân vào các lĩnh vực khó, mới, có ý nghĩa chiến lược đối với tương lai quốc gia. Nhưng chính sách chỉ mở ra cánh cửa. Người bước qua cánh cửa ấy phải là các em”, GS Thảo nhấn mạnh.

'Đừng đăng ký nguyện vọng đại học vì sĩ diện, theo đám đông'

Với những thí sinh đã đạt điểm cao ở các kỳ thi riêng, ông Thảo khuyên không nên dừng lại. Nếu đã xác định được ngành nghề, hãy tìm hiểu thật sâu chương trình đào tạo, môi trường học thuật, cơ hội thực hành, nghiên cứu và việc làm. Ngược lại, nếu còn do dự cũng đừng sợ. “Do dự không đáng sợ. Đáng sợ là chọn theo đám đông, chọn vì sợ hãi, chọn vì sĩ diện hay chọn mà không hiểu mình”, ông Thảo nói.

Theo GS Thảo, người học có thể chọn khoa học cơ bản, kỹ thuật, công nghệ, y dược, sư phạm, kinh tế, luật, nghệ thuật hay bất kỳ lĩnh vực nào, nhưng cần nhớ: bước vào đại học không chỉ là học một nghề.

“Với nhiều ngành, đó còn là chọn một cái nghiệp. Một cái nghiệp đòi hỏi nhân văn, sự kiên định, nghị lực, kỷ luật và sự chăm chỉ bền bỉ. Cơ hội không có sẵn cho riêng ai. Nếu có, cơ hội phải công bằng cho tất cả mọi người. Nhưng cơ hội lớn nhất thường do chính chúng ta tạo ra bằng việc học tập nghiêm túc, lựa chọn thông minh, khả năng đứng dậy sau thất bại và sự dấn thân ngay từ hôm nay", ông Thảo chia sẻ.

Ông nói thêm: "Kỳ xét tuyển là cơ hội quý giá để các em vượt qua những hoài nghi về năng lực của bản thân trong quá khứ. Đừng để ai định nghĩa các em. Hãy hành động và chứng tỏ các em là ai. Tôi mong các em chăm chỉ hơn, không tự mãn. Biết nghĩ cho gia đình, cộng đồng nhiều hơn, quyết tâm vươn lên, không thỏa hiệp, dễ dãi với bản thân”, GS Thảo nói.

Đại diện Bộ GD-ĐT nhấn mạnh điểm số rất quan trọng nhưng không phản ánh đầy đủ năng lực và giá trị của mỗi học sinh.

"Điểm thi có thể mở ra một cánh cửa, nhưng không thể thay các em đi hết chặng đường. Quan trọng hơn là các em biết mình là ai, muốn trở thành người như thế nào, điều gì thôi thúc mình và sẽ đóng góp gì cho gia đình, cộng đồng và đất nước. Giá trị của một con người hiện đại không chỉ nằm ở thành tích, tấm bằng hay vị trí việc làm. Giá trị ấy nằm ở chỗ chúng ta sống nhân văn, sống tử tế, có bản lĩnh, có năng lực học tập suốt đời, có khát vọng vươn lên và có trách nhiệm với đất nước mình”, ông Thảo nói.

Đại diện Bộ GD-ĐT cũng mong các bậc phụ huynh hãy đồng hành, đừng áp đặt cho con em mình. “Hãy kỳ vọng, nhưng đừng gây áp lực. Hãy yêu thương, nhưng đừng so sánh con mình với ‘con nhà người ta’. Các em cần lời khuyên, kinh nghiệm, sự nâng đỡ. Nhưng các em cũng cần được lắng nghe, được tôn trọng và được trưởng thành qua lựa chọn của mình”, GS Thảo chia sẻ.