"Bố không muốn làm ông nội quá sớm"

Hiệu Minh Cựu chuyên gia World Bank

Ai là người có trách nhiệm giảng giải về sex cho các em: Nhà trường, gia đình hay phó mặc cho bản năng tự nhiên. Đề tài này nóng ở châu Âu, châu Mỹ, không riêng gì Việt Nam

Ai là người có trách nhiệm giảng giải về sex cho các em: Nhà trường, gia đình hay phó mặc cho bản năng tự nhiên. Đề tài này nóng ở châu Âu, châu Mỹ, không riêng gì Việt Nam.

Mẹ Việt ơi sao cứ tự đày đọa thế?
Bố, con trai và "chuyện ấy": con lớn nhanh quá!
Tranh cãi cách mẹ Việt dạy con về chuyện ấy

Có đứa bé 05 tuổi xem album ảnh cưới của cha mẹ và bỗng nhiên phụng phịu hỏi, tại sao trong album không có con dự cưới. Một câu hỏi đơn giản nhưng đã khiến không biết bao nhiêu ông bố bà mẹ lúng túng.

Cười ra nước mắt

Nhiều người có học hành hẳn hoi nhưng ít người dám đề cập chuyện tế nhị với con cái, nhất là con gái. Cứ mặc định, các con lớn sẽ hiểu. Chả thế mà lấy nhau cứ đẻ sòn sòn, mặc cho bản năng phát triển ở trẻ.

Vì không có hiểu biết hay không được hướng dẫn, một cô bạn đồng nghiệp (năm nay gần 50) kể, khi cô ở tuổi teen được bạn thì thầm, “đừng cho bọn con trai hôn, dễ có chửa đấy”. Vào đêm tân hôn, lẽ ra cảm giác sung sướng vì “chuyện ấy” thì đọng lại trong cô là sự thất vọng tràn trề xen chút sợ hãi. Cô còn bảo, nghe người ta nói về lên đỉnh, cô chẳng hiểu đỉnh là gì.

Nhớ năm 1986 cơ quan họp. Một anh đến sau, thấy trên bàn có một đĩa để bao cao- su do ban kế hoạch hóa gia đình phân phát miễn phí, liền hỏi, cái gì đây. Chúng tôi đùa, kẹo cao su đấy. Anh tưởng thật, bóc ra xem, cả hội cười ồ.

Năm 2011, theo thống kê của Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (Centers for Disease Control and Prevention - CDC), có tới hơn 47% học sinh trung học đã có quan hệ tình dục, 15% có quan hệ với 04 đối tác trở lên. Khoảng 60% nói đã dùng bao cao su, 23% dùng thuốc tránh thai.  

Trong các nước công nghiệp phát triển thì tỷ lệ sinh con ở tuổi học trò của Hoa Kỳ thuộc hàng cao nhất. Cứ một trong bốn cô gái đã làm mẹ ở tuổi 20 hay sớm hơn. Các bà mẹ trẻ này thường bỏ học, bị bỏ rơi, nghèo đói, bệnh tật, mang theo di chứng cho cả con cái.

Tại Hoa Kỳ, theo tính toán của Chương trình quốc gia về tránh thai tuổi teen nói rằng việc trên có giá tới 9.4 tỷ đô la hàng năm do sự bất cẩn của lớp trẻ, của cha mẹ, và trường học.

Giáo dục trong trường và tại gia đình

Vậy thì ai là người có trách nhiệm giảng giải về sex cho các em: Nhà trường, gia đình hay phó mặc cho bản năng tự nhiên. Đề tài này nóng ở châu Âu, châu Mỹ, không riêng gì Việt Nam.

 Tại Hoa Kỳ có 22 tiểu bang và thủ đô Washington DC đưa điều luật yêu cầu trường phải dạy kiến thức giới tính từ phổ thông. 33 tiểu bang có điều luật về hướng dẫn trẻ trong trường về HIV/AIDS. Tài liệu dạy về giới tính phải được phê duyệt bởi các chuyên gia trước khi mang giảng cho trẻ.

Đối với các bậc cha mẹ thường được các chuyên gia khuyên nên bắt đầu càng sớm càng tốt thông qua cách chỉ bảo gián tiếp. Cha mẹ phải giải thích cho con cái về giá trị của họ, bà Marylyn Morris, Chủ tịch Hiệp hội “Hướng tới thành công” khuyên như thế.

Trong nhiều tôn giáo thường có mục hướng dẫn về vệ sinh cá nhân, một đứa bé 6-7 tuổi cần học điều đó, tự rửa ráy trước khi đi ngủ. Đó cũng là một cách dạy về sex rất cụ thể và hiệu quả vì cha mẹ sẽ giải thích tại sao phải làm điều đó.  

Cho con xem phim cũng phải rất thận trọng, phải biết nội dung có gì và tránh để những cảnh lộ liệu cho con trẻ nhìn thấy.

Hợp tác với nhà trường, nói chuyện với cô giáo nếu có con gái đang teen, cô có thể giúp nhiều hơn mẹ nếu mẹ gặp khó khăn trong trao đổi. Ai từng đọc truyện “Tiếng chim hót trong bụi mận gai” hẳn nhớ cha Ralph đã khéo léo nói thế nào giải thích cho cô bé Mecghi về lần thấy kinh đầu tiên.

Công nghệ và thách thức

Ngày nay, với sự phát triển của internet, mạng xã hội, thông tin không còn bị bưng bít như trước. Mọi chuyện cởi mở hơn, lớp trẻ tự tìm hiểu nên chuyện cười ra nước mắt ít hơn nhưng hậu quả do “cởi mở” quá sớm để lại cũng khôn lường như có thai ngoài ý muốn, mắc bệnh lây qua đường tình dục, HIV/AIDS.

Thống kê của Liên hiệp chống bắt nạt (Anti-bulling charity Ditch The Label) tại Anh quốc chỉ ra rằng, gần 40% thanh thiếu niên gửi ảnh khỏa thân của mình qua smartphone, và ¼ trong số đó đã được gửi đi tiếp mà không cần biết tác giả có đồng ý hay không. Để tránh việc này, cha mẹ phải biết về internet, mảng tối sáng của công nghệ và tránh cho con những hậu quả.

Ba bốn tuổi cha mẹ dùng hình ảnh con cò mang con đến như phương Tây và mẹ Việt thì nói con ra từ bụi rậm. 6-7 tuổi dạy gì cũng phải có liên kết để sau này cháu lớn lên hiểu được logic. Đã là tuổi teen cần đi thẳng vào vấn đề, tốt xấu, hay dở, không thể lảng tránh.

Nói “chuyện ấy” với con là thách thức lớn đối với người viết bài này vì con trai cao hơn bố dù mới 15 tuổi. Đi lại lừng lững, giọng ồm, dùng iPhone hay giấu diếm cái gì đó. Cậu em cũng 13 tuổi đang phổng phao. Nỗi lo không chỉ riêng cha hoặc mẹ. Hôm qua mẹ cháu dặn tôi, anh dạy con chuyện này, vì em là phụ nữ khó hơn nhiều khi dạy con trai.

Một việc tôi nhắc thường xuyên là con phải vệ sinh cá nhân trước khi đi ngủ, nếu để bẩn sẽ nguy hiểm.

Một việc khác cũng nhắc, không vào internet độc hại, mưa dầm thấm lâu, hy vọng một hôm nào đó các cháu sẽ hiểu ra.

Và tôi cũng định nói với cháu lớn rằng, hôn sẽ không có thai như thế hệ sinh ra ở thế kỷ trước, nhưng định quan hệ thì nhất định phải có bao cao su vì bố nó không muốn làm ông nội quá sớm.

Hiệu Minh

tin nổi bật

Trông chờ gì vào tín dụng cho bất động sản?

Ngày mai, Ngân hàng Nhà nước sẽ tổ chức hội nghị về tín dụng đối với lĩnh vực bất động sản. Tới đây, Tổ công tác của Thủ tướng về tháo gỡ khó khăn cho các dự án bất động sản sẽ tổ chức gặp chính quyền một số tỉnh và nhà đầu tư. Bộ Xây dựng cũng vậy.

Coi là ‘con nuôi’, thể chế đất đai đang mất cân xứng

Sửa đổi Luật Đất đai và Luật Kinh doanh Bất động sản lần này phải khắc phục được chuyện “con đẻ”, “con nuôi” để đất nước thịnh vượng.

Đất đai và chuyện ‘con đẻ, con nuôi’

Đất thương mại, dịch vụ là “con gà đẻ trứng kim cương” nhưng lại bị coi là “con nuôi” trong thể chế, luật pháp nên nguồn lực cực lớn này đang bị lãng phí.

Ngân hàng bán ‘bia kèm lạc’, khách hàng bức xúc ‘một cổ hai tròng’

Việc nhân viên ngân hàng ép người vay tiền mua bảo hiểm đang trở thành vấn nạn gây nhức nhối cho không ít người.

Giáo viên ở Mỹ ứng xử ra sao với ChatGPT?

Sau khi công cụ ChatGPT ra đời, ở mọi nơi, mọi lĩnh vực đã dấy lên nhiều bàn thảo gay gắt. Cô giáo Đinh Thu Hồng, từ Mỹ, viết cho Tuần Việt Nam về những thay đổi với cô và ngành giáo dục Mỹ.

ChatGPT ngày càng được cải tiến nhưng bạn đã biết hỏi?

ChatGPT là ứng dụng dựa trên mô hình GPT (Generative Pre-training Transformer) với các bộ chuyển hóa (transformer) đã được đào tạo trước (pre-trained). ChatGPT được huấn luyện từ 570 GB tài liệu từ sách báo, Wikipedia, văn bản thu thập trên mạng.

Tất cả phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân

Không tới tầm Nhân dân, Đảng nhất định không thể lãnh đạo, cầm quyền một cách ngang tầm và xứng đáng với lịch sử, với Đất nước và với Nhân dân.

ChatGPT là công cụ AI hữu hiệu phục vụ con người

ChatGPT không hoàn hảo. Có một số trường hợp, nó đưa ra câu trả lời không liên quan hoặc sai lệch. Như CEO của OpenAI đã nêu: “ChatGPT đôi khi viết những câu trả lời nghe có vẻ hợp lý nhưng không chính xác hoặc vô nghĩa”.

Vươn tầm Nhân dân

Tròn 92 mùa Xuân trước, Đảng của Dân tộc Việt Nam ra đời. Gần 78 năm lãnh đạo, cầm quyền, Đảng Cộng sản Việt Nam là đứa “con nòi, xuất thân từ giai cấp lao động, vừa là người lãnh đạo, vừa là người đày tớ thật trung thành của Nhân dân".

ChatGPT hay là công nghệ AI nổi bật trong năm

ChatGPT có nhiều điểm hấp dẫn. Đây là một ứng dụng trí tuệ nhân tạo, được công ty OpenAI Inc (San Francisco) phát triển.

Tầm nhìn 2045 và vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng

Gắn kết chặt chẽ với lợi ích của nhân dân, của dân tộc chính là điều kiện then chốt để Đảng giữ vững bản chất đã được xác quyết từ ngày thành lập.

Chính sách sand-box để tạo động lực cho cán bộ

Để đưa con thuyền kinh tế vượt qua những khó khăn và thách thức gay gắt đang chờ ở phía trước, cần có cơ chế sand-box để tạo động lực và bảo vệ khu vực công.

"Việc cần làm ngay" trong lựa chọn cán bộ cấp cơ sở

Xem xét, đánh giá cán bộ ngay từ cơ sở thông qua việc lấy phiếu tín nhiệm theo định kỳ cần phải được xem là việc “cần làm ngay”.

Vài điều suy nghĩ về Tết cổ truyền dân tộc

Chúng ta đã ăn xong cái Tết kéo dài nhiều ngày, nhưng tôi vẫn muốn nói lại một số điều đang níu kéo, cản trở các bà, các mẹ của chúng ta trong dịp Tết.

Nhà trí thức có nên giàu không?

Đầu Xuân mới, xin bàn về một chủ đề tương đối nhạy cảm nhưng lại hết sức thực tế: Nhà trí thức có nên giàu không?