Trước thềm nhiệm kỳ mới với nhiều dự án chiến lược, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đã trao đổi với VietNamNet về nền tảng, kỳ vọng và tầm nhìn phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia.

Bộ trưởng Trần Hồng Minh -1 30013.JPG
Bộ trưởng Trần Hồng Minh. Ảnh: Bộ Xây dựng

Nền tảng từ thành tựu 3.000km cao tốc

- Thưa Bộ trưởng, năm 2025 ngành xây dựng – hạ tầng ghi dấu ấn với việc hoàn thành mục tiêu 3.000km đường bộ cao tốc, kết quả này tạo nền tảng như thế nào cho giai đoạn tiếp theo?

Đại hội XIII của Đảng đặt mục tiêu đến năm 2030 cả nước có khoảng 5.000km đường bộ cao tốc. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Quốc hội và Chính phủ đã xây dựng lộ trình cụ thể, trong đó yêu cầu đến năm 2025 đạt khoảng 3.000km.

Đây là nhiệm vụ hết sức thách thức. Bước vào nhiệm kỳ 2021–2025, sau hơn 15 năm triển khai, cả nước mới có khoảng 1.163km cao tốc. Như vậy, trong 5 năm phải hoàn thành thêm gần 2.000km, tương đương bình quân khoảng 400km mỗi năm – cao gấp 5 lần giai đoạn trước.

Dưới sự chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, mục tiêu này đã được hoàn thành. Kết quả đó tạo nền tảng vững chắc trên ba phương diện.

Thứ nhất, năng lực của các doanh nghiệp xây dựng hạ tầng được nâng lên rõ rệt. Nhiều nhà thầu trong nước đã làm chủ công nghệ mới, đầu tư thiết bị hiện đại; đội ngũ kỹ sư, công nhân ngày càng chuyên nghiệp.

Thứ hai, năng lực tổ chức thực hiện của cơ quan quản lý nhà nước được tăng cường, đặc biệt trong công tác giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng kỹ thuật và bảo đảm nguồn vật liệu. Sự phối hợp giữa Trung ương và địa phương ngày càng chặt chẽ, hiệu quả.

Thứ ba, thực tiễn triển khai đã trở thành “thước đo” để hoàn thiện thể chế. Nhiều vướng mắc về quy hoạch, đầu tư, xây dựng, đấu thầu được tháo gỡ, góp phần hình thành khung pháp lý đồng bộ, minh bạch cho giai đoạn phát triển nhanh và bền vững.

 Định hình mạng lưới sân bay chiến lược

- Thưa Bộ trưởng, các dự án hàng không trọng điểm như Cảng hàng không quốc tế Long Thành, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc đang bước vào giai đoạn then chốt. Năm 2026, các dự án này đóng vai trò như thế nào?

Trong bối cảnh nhu cầu đi lại và logistics tăng nhanh, đặc biệt khi Việt Nam chuẩn bị đăng cai APEC 2027, các dự án này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

w san bay long thanh nguyen hue 22 2283 216.jpg
Sân bay Long Thành được đặt mục tiêu đưa vào khai thác trong năm 2026, tạo đột phá về năng lực hạ tầng và giảm tải cho Tân Sơn Nhất. Ảnh: Hoàng Anh

Với sân bay Long Thành, mục tiêu xuyên suốt là đưa vào khai thác trong năm 2026, tạo đột phá về năng lực hạ tầng và giảm tải cho Tân Sơn Nhất. Đối với sân bay Gia Bình, trọng tâm là hoàn thành các hạng mục thiết yếu phục vụ hoạt động lễ tân, đối ngoại cấp cao trong dịp APEC. Sân bay Phú Quốc phấn đấu hoàn thành vào năm 2027, tạo tiền đề để đảo ngọc phát triển thành trung tâm du lịch – dịch vụ quốc tế.

Về dài hạn, theo Quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống cảng hàng không giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050, đến năm 2030 cả nước dự kiến có 31 cảng hàng không; đến năm 2050 là 34 cảng. Mục tiêu là 100% dân số khu vực đồng bằng và 95% dân số miền núi có thể tiếp cận cảng hàng không trong bán kính 100km.

Đặc biệt, hạ tầng sẽ hình thành hai trung tâm vận tải hàng không trung chuyển quốc tế tại vùng Thủ đô (cụm Nội Bài – Gia Bình) và vùng TP.HCM (cụm Tân Sơn Nhất – Long Thành), tăng cường kết nối vùng và tối ưu hiệu quả đầu tư.

Lựa chọn liên danh tư vấn từ quốc gia đứng thứ hai thế giới về đường sắt tốc độ cao

- Các dự án đường sắt lớn như tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng sẽ đóng vai trò như thế nào trong năm 2026, thưa ông?

Năm 2026 là năm bản lề trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng. Bộ sẽ hoàn thành Báo cáo nghiên cứu khả thi – cơ sở để xác định hướng tuyến, quy mô, tiêu chuẩn kỹ thuật, tổng mức đầu tư và đánh giá hiệu quả kinh tế – xã hội.

Song song với đó là triển khai thiết kế kỹ thuật một số hạng mục ưu tiên, thu xếp và huy động nguồn vốn, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho thi công.

- Với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, mục tiêu và kỳ vọng của Bộ trong năm 2026 và nhiệm kỳ tới là gì?

Đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam là công trình chiến lược quốc gia, thuộc nhóm dự án có quy mô lớn trên thế giới. Bộ đã lựa chọn liên danh tư vấn hàng đầu từ Tây Ban Nha – quốc gia đứng thứ hai thế giới về phát triển đường sắt tốc độ cao.

Bộ trưởng - Trần Hồng Minh 2.30037.JPG
Ông Trần Hồng Minh: Bộ đã lựa chọn liên danh tư vấn hàng đầu từ Tây Ban Nha – quốc gia đứng thứ hai thế giới về phát triển đường sắt tốc độ cao. Ảnh: Bộ Xây dựng

Năm 2026, mục tiêu là hoàn thành việc lựa chọn tư vấn lập Báo cáo nghiên cứu khả thi. Đây sẽ là căn cứ để xác định hướng tuyến tối ưu, vị trí nhà ga gắn với phát triển đô thị và điều chỉnh địa giới hành chính; đồng thời lựa chọn công nghệ phù hợp và xây dựng lộ trình đầu tư khả thi, bền vững.

Ưu tiên các dự án cảng biển chiến lược

- Cùng với đường bộ, hàng không và đường sắt, hệ thống cảng biển giữ vai trò quan trọng trong phát triển logistics quốc gia. Trong thời gian tới, những dự án cảng biển lớn nào sẽ được ưu tiên và Bộ Xây dựng đặt mục tiêu gì để nâng cao năng lực cạnh tranh của cảng biển Việt Nam?

 Hiện Việt Nam đã hình thành hai cảng cửa ngõ quốc tế có thể tiếp nhận tàu container cỡ lớn nhất thế giới là khu bến Lạch Huyện và khu bến Cái Mép – Thị Vải.

Giai đoạn tới, Bộ sẽ tập trung hoàn thiện hai khu bến này; đồng thời ưu tiên các dự án chiến lược như Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, Liên Chiểu, Hòn Khoai, Nam Đồ Sơn, Vân Phong, Trần Đề… từng bước hình thành mạng lưới cảng biển quy mô lớn, tham gia sâu hơn vào chuỗi logistics toàn cầu.

Trọng tâm là tăng cường kết nối cảng biển với đường sắt và đường thủy nội địa; cải cách thủ tục hành chính; nâng cao năng suất khai thác, giảm chi phí logistics cho nền kinh tế.

 Hạ tầng là nền tảng cho tăng trưởng bền vững

- Thưa Bộ trưởng, hạ tầng, nhất là giao thông, sẽ giữ vai trò thế nào trong mục tiêu tăng trưởng trên 10%/năm ở nhiệm kỳ mới?

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, một quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững phải dựa trên hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại, trong đó giao thông giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Với mục tiêu tăng trưởng trên 10%/năm, hạ tầng không chỉ là điều kiện cần mà còn là nền tảng quyết định năng lực cạnh tranh dài hạn.

Bộ Xây dựng đang tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, phát huy tính chủ động và huy động nguồn lực xã hội.

Xin cảm ơn ông!