Theo nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia phong thủy Phạm Đình Hải (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam), năm nay, tết Thanh minh (ngày đầu tiên của tiết Thanh minh) rơi vào Chủ nhật, ngày 5/4 dương lịch (tức ngày 18/2 âm lịch).
Việc ngày chính lễ Thanh minh năm 2026 trùng vào Chủ nhật được xem là điều kiện thuận lợi về mặt thời gian để các gia đình, đặc biệt là những người đi làm xa có thể chủ động sắp xếp lịch trình, công việc để trở về quê tảo mộ, sum họp bên gia đình.
Vào ngày này, gia chủ có thể thực hiện nghi lễ cúng tết Thanh minh vào các khung giờ hoàng đạo gồm: giờ Mão (5h-7h), giờ Ngọ (11h-13h), giờ Mùi (13h-15h), giờ Dậu (17h-19h).
Nếu cúng trước ngày chính lễ, gia chủ có thể chọn ngày 4/4: giờ Tỵ (9h-11h).
Gia chủ nên cúng tết Thanh minh vào buổi sáng vì đây là thời điểm bắt đầu một ngày mới, mọi thứ còn tinh khiết, trong lành (cả không gian lẫn con người).
Đối với một số gia đình không thể cúng tết Thanh minh vào các ngày trên thì có thể cúng vào ngày 6/4, khung giờ Mùi (13h-15h).
Chuyên gia Phạm Đình Hải cho biết, gia chủ có thể tảo mộ vào bất kỳ ngày nào trong khoảng 15 ngày của tiết khí.
Với nghi lễ cúng, tùy điều kiện mỗi gia đình, nếu không thể sắp xếp cúng vào các ngày, giờ đẹp nói trên, gia chủ có thể thực hiện vào lúc con cháu tề tựu đông đủ, tinh thần thoải mái. Điều quan trọng nhất vẫn là sự thành tâm.
Dịp tết Thanh minh, người Việt thường chuẩn bị mâm cúng tại nhà và ngoài mộ. Tùy từng gia đình, lễ cúng tết Thanh minh có thể là lễ chay hoặc lễ mặn.
Ngoài ra, mọi người cần chuẩn bị thêm các lễ vật gồm: hương, đèn, chè, quả, rượu, nước trong, trầu cau và tiền vàng.
Mâm cúng tết Thanh minh tại nhà
Mâm cúng tết Thanh minh tại nhà thường có một số món ăn như: xôi, gà luộc, canh măng, các món xào…
Bên cạnh đó là trái cây, hoa tươi, trầu cau, vàng mã…
Nếu không muốn cúng lễ mặn, mọi người có thể làm mâm cúng chay.
Với những gia đình không nấu cỗ cúng tết Thanh minh, gia chủ có thể thắp hương với trái cây tươi, trà, một ít bánh, kẹo để tỏ lòng biết ơn với tổ tiên.
Trước khi cúng Thanh minh tại nhà, gia chủ cần dọn dẹp nhà cửa sạch sẽ, gọn gàng và lau sạch bàn thờ gia tiên.
Người cúng cần chuẩn bị trang phục lịch sự, sạch sẽ, chỉnh tề rồi lên hương, sau đó vái lạy tổ tiên và đọc văn khấn. Khi một tuần hương cháy hết, gia chủ có thể hóa vàng và xin thụ hưởng lộc.
Mâm cúng tết Thanh minh ngoài mộ
Mâm cúng tết Thanh minh truyền thống ở ngoài mộ thường được chuẩn bị với lễ hoa quả đơn giản, gồm hương, nước, hoa tươi, trầu cau, hoa quả, thuốc lá, trà, rượu trắng (kèm 5 chén đựng rượu), nến cốc màu đỏ.
Cầu kỳ hơn, các gia đình cũng có thể làm mâm cúng mặn hoặc chay.
Với mâm cỗ chay, gia chủ cần chuẩn bị một số món như xôi chè, oản chuối, bánh trái, chai nước, gạo, muối, bỏng, bơ, mật ong.
Còn mâm cỗ mặn thường có rượu, thịt lợn, chân giò, gà luộc hoặc khoanh giò. Nếu ngoài mộ có nhiều bát hương thì bát nào cũng phải thắp hương, còn lễ vật đặt trên bàn chung.
Sau khi dâng mâm cúng vào chỗ thờ chung để làm lễ, các thành viên bắt đầu thắp hương, cúng bái. Một người đại diện trong gia đình sẽ đọc văn khấn tết Thanh minh để tưởng nhớ tổ tiên và cầu may mắn, hanh thông.
Khi hoàn tất, gia chủ chờ cho hương cháy khoảng 2/3 thì lễ tạ, hóa vàng và xin lộc về nhà.
Bài văn khấn âm phần long mạch theo sách Văn khấn cổ truyền của Đại đức Thích Thanh Tâm, NXB Thời Đại:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị tôn thần.
Con kính lạy các ngài thần linh bản xứ cai quản trong khu vực này.
Hôm nay là ngày:...
Tín chủ chúng con là:... (tên người khấn)
Ngụ tại:... (địa chỉ nhà của tín chủ)
Nhân tiết Thanh minh, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước án, kính mời chư vị tôn thần lai lâm chiếu giám.
Gia đình chúng con có ngôi mộ của... (cha, ông hay cụ tam đại, tứ đại theo vai của người dưới mộ so với tín chủ), an táng tại xứ này, nay muốn sửa sang xây đắp.
Vì vậy, chúng con xin kính cáo các đấng thần linh, thổ công, thổ phủ, long mạch, tiền chu tước, hậu huyền vũ, tả thanh long, hữu bạch hổ và chư vị tôn thần cai quản trong khu vực này.
Chúng con kính mời các vị chư thần về đây chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật, độ cho vong linh được an nhàn yên ổn, siêu thoát.
Cúi xin các vị phù hộ độ trì cho tín chủ chúng con toàn gia mạnh khỏe an bình, bốn mùa không tật ách, tám tiết hưởng thái bình.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn lễ vong linh ngoài mộ theo sách Văn khấn cổ truyền của người Việt, NXB Lao Động
Nam Mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy hương linh... (hiển khảo, hiển tỷ hoặc tổ khảo, tổ tỷ...).
Nhân tiết Thanh minh, tín chủ (chúng) con là:...
Ngụ tại:...
Chúng con và toàn thể gia đình con cháu, nhờ công ơn võng cực, nền đức cao dày, gây dựng cơ nghiệp của..., chạnh lòng nghĩ đến âm phần ở nơi hoang vắng, tín chủ con thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương kính dâng trước mộ, kính mời chân linh... lai lâm hiến hưởng.
Chúng con xin phép được sửa sang phần mộ, bồi sa, bồi thổ, cho được dày bền, tu sửa minh đường hậu thuỷ cho thêm vững chắc. Nhờ ơn Phật thánh phù trì, đội đức trời che đất chở, cảm niệm thần linh phù độ, khiến cho được chữ bình an, âm siêu dương thái. Con cháu chúng con xin vì chân linh... phát nguyện tích đức tu nhân, làm duyên, làm phúc, cúng dâng tam bảo, giúp đỡ cô nhi quả phụ, tế bần cứu nạn, hiếu thuận tông nhân để lấy phúc này hướng về tiên tổ.
Cúi xin linh thiêng chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ độ trì con cháu, qua lại soi xét cửa nhà. Che tai cứu nạn, ban tài tiếp lộc, điều lành mang đến, điều dữ xua đi. Độ cho gia đạo hưng long, quế hoè tươi tốt, cháu con vui hưởng lộc trời, già trẻ nhờ ơn Phật thánh.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Văn khấn tết Thanh minh trong nhà
Khi cúng tết Thanh minh tại nhà, gia chủ có thể tham khảo bài văn khấn gia tiên theo sách Văn khấn cổ truyền của người Việt, NXB Lao Động:
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Hoàng Thiên, Hậu Thổ, chư vị tôn thần.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị tôn thần.
Con kính lạy tổ tiên, hiển khảo, hiển tỷ, chư vị hương linh. (Lưu ý: Nếu bố, mẹ còn sống thì thay bằng: Con kính lạy tổ tiên, tổ khảo, tổ tỷ, chư vị hương linh).
Tín chủ (chúng) con là:...
Ngụ tại:...
Hôm nay là ngày... gặp tiết Thanh minh, tín chủ chúng con nhớ ơn đức trời đất, chư vị tôn thần, tiên tổ, thành tâm sắm lễ, quả cau lá trầu, hương hoa trà quả, thắp nén tâm hương dâng lên trước án.
Chúng con thành tâm kính mời ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại vương, ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân, Ngũ phương, Long mạch, Tài thần. Cúi xin các ngài nghe thấu lời mời, thương xót tín chủ, giáng lâm trước án, chứng giám lòng thành, thụ hưởng lễ vật.
Chúng con kính mời các cụ cao tằng tổ khảo, cao tằng tổ tỷ, chư vị hương linh gia tiên nội ngoại họ… cúi xin thương xót con cháu, giáng về linh sàng, chứng giám tâm thành hưởng thụ lễ vật.
Tín chủ con lại kính mời vong linh các vị tiền chủ, hậu chủ ngụ trong nhà này, đất này đồng lâm án tiền, đồng lai hâm hưởng, phù hộ cho toàn gia chúng con luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, làm ăn phát tài, gia đình hoà thuận.
Chúng con lễ bạc tâm thành, trước án kính lễ, cúi xin được phù hộ độ trì.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
.svg){kind=icon}
