Theo báo Guardian, hàng không mẫu hạm đầu tiên của Indonesia thực tế là tàu sân bay cũ của Italia có tên là ITS Giuseppe Garibaldi. Mẫu hạm 41 năm tuổi, có khả năng vận hành trực thăng và các loại máy bay cất cánh trên đường băng ngắn hoặc hạ cánh thẳng đứng này đã cập cảng tại căn cứ hải quân Tanjung Priok ở Bắc Jakarta, Indonesia vào sáng nay (18/9) và được chào đón bằng nghi thức quân sự.

tau san bay Indonesia EPA 1.jpg
Hàng không mẫu hạm đầu tiên của Indonesia là tàu sân bay cũ do Italia chuyển giao. Ảnh: EPA

Hồi tháng 3, Italia đồng ý chuyển giao tàu sân bay đã ngừng hoạt động vào năm 2024 này cho Indonesia nhằm thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc phòng sâu rộng hơn với quốc gia Đông Nam Á. Động thái diễn ra trong bối cảnh Italia đang tìm kiếm các thỏa thuận về tàu ngầm và máy bay. Việc này cũng giúp Rome tiết kiệm chi phí loại biên con tàu.

Việc chuyển giao đã khiến Indonesia trở thành quốc gia thứ 2 ở Đông Nam Á sở hữu tàu sân bay trong biên chế hải quân. Quốc gia đầu tiên là Thái Lan với tàu HTMS Chakri Naruebet, được đưa vào hoạt động năm 1997 sau khi mua từ Tây Ban Nha cùng với các máy bay chiến đấu AV-8S Matador có khả năng hoạt động trên tàu sân bay.

tau san bay Indonesia EPA 2.jpg
Hàng không mẫu hạm ITS Giuseppe Garibaldi cập cảng Tanjung Priok ở Jakarta, Indonesia sáng 18/9. Ảnh: Mast Irham/EPA.

Hải quân Indonesia sẽ chính thức biên chế hàng không mẫu hạm vào tuần tới, với tên gọi KRI Gajah Mada theo tên vị tướng lừng danh thời kỳ Majapahit vào thế kỷ 14. 

Phát triển quốc phòng là một trong những ưu tiên hàng đầu hiện nay của chính quyền Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto. Ông Subianto chủ trương mở rộng quân đội thông qua việc mua sắm tàu ​​ngầm, tàu hộ vệ, máy bay chiến đấu, tên lửa, đồng thời thúc đẩy hợp tác quốc phòng với nhiều quốc gia khác nhau.

Tuy nhiên, việc mua lại tàu sân bay Garibaldi đã châm ngòi cho những cuộc tranh luận gay gắt giữa các chuyên gia phân tích quốc phòng, các nhà kinh tế và chính trường Indonesia. Họ đặt câu hỏi liệu Indonesia có thực sự cần tàu sân bay hay không và liệu chính phủ có nên chi hàng triệu USD để tân trang cũng như vận hành một chiến hạm đã cũ trong khi đang phải đối mặt với áp lực tài chính ngày càng lớn trong nước hay không.

Bộ Tài chính Indonesia đã phê duyệt khoản ngân sách 450 triệu USD cho chương trình tàu sân bay vào năm 2025. Song, một số nghị sĩ cảnh báo rằng tổng chi phí thực tế có thể cao hơn nhiều. Ông TB Hasanuddin, thành viên Ủy ban I của Quốc hội Indonesia cho biết riêng chi phí tân trang lại tàu sân bay này có thể lên tới 16.000 tỷ rupiah (khoảng 900 triệu USD).

tau san bay Indonesia EPA 3.jpg
ITS Giuseppe Garibaldi thuộc lớp mẫu hạm có sàn bay suốt chiều dài tàu. Ảnh: EPA

Khác với các cường quốc hải quân thường sử dụng hàng không mẫu hạm để triển khai máy bay chiến đấu ở xa lãnh thổ, Indonesia coi con tàu này là một trung tâm chỉ huy di động và trạm hỗ trợ cho trực thăng, máy bay không người lái (UAV) cũng như các hoạt động trên biển trải khắp hàng nghìn hòn đảo của đất nước.

Phát biểu tại một cuộc họp về quản lý thiên tai hồi đầu tháng này, Tổng thống Prabowo tuyên bố tàu sân bay sẽ hỗ trợ chính quyền đối phó với các vụ cháy rừng và cháy đất than bùn, những sự cố thường xuyên gây ra tình trạng khói mù độc hại bao trùm nhiều khu vực tại Đông Nam Á.

Ông Prabowo cho hay tàu sân bay này có thể chứa tới 10 trực thăng cỡ trung, bao gồm cả các loại có tính năng tương đương với Black Hawk và Mi-17, đồng thời có khả năng chở lượng lớn nước đến những khu vực có nhiều điểm cháy. 

Ông Prabowo cũng vạch ra kế hoạch vận hành UAV từ tàu sân bay và sử dụng mẫu hạm này như một nền tảng di động có thể nhanh chóng triển khai để hỗ trợ ứng phó thiên tai, vấn đề thường gặp tại Indonesia, quốc gia nằm trên "Vành đai lửa" Thái Bình Dương.