‘Cấp phép cho các dự án không trong quy hoạch là sai’

Tiếp tục góp ý vào dự thảo quy hoạch điện quốc gia thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Tuần Việt Nam giới thiệu góc nhìn của nguyên Bộ trưởng Năng lượng Thái Phụng Nê.

Ông nói: Nếu đồng bằng sông Cửu Long không có có nhiệt điện Duyên Hải có công suất 6.000 MW, cùng với Trung tâm Điện lực Sông Hậu 1 và nhà máy Long Phú 4.000 MW thì làm sao có đủ điện để sinh hoạt và sản xuất? Nếu các nhà lãnh đạo chỉ chăm chăm nghe theo "dư luận" chống lại điện than thì lấy đâu ra điện để nâng cao cuộc sống của người dân?

Trong khi đó, nhu cầu điện trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2030-2045 tăng gấp 2-3 lần, thậm chí hơn. Nếu không phát triển nguồn thì làm sao đủ điện? Vấn đề nguồn nào thì còn phải bàn và có các giải pháp kèm theo.

{keywords}
Nếu không xây được nguồn dự phòng thì ngành điện không đối phó được với sự bất thường của năng lượng tái tạo

Ông nhận xét như thế nào về các nguồn trong dự thảo quy hoạch điện 8? Có điều gì ông thấy cần thảo luận thêm?

Các quy hoạch trước đây phân vùng thành 3 miền Bắc - Trung - Nam, còn giờ có 6 vùng, trong đó miền Trung có chia nhiều vùng cụ thể hơn. Nguồn tương lai chủ yếu nằm ở miền Trung là sát với cấu tạo hệ thống điện.

Việt Nam có biển dài ở miền Trung, việc phát triển điện than và LNG thì đều phải nhập, nên sẽ tập trung vào miền Trung với các dự án Vĩnh Tân, Vũng Áng, Dung Quất, Chân Mây, Quảng Trạch… Trước đây Nhà nước giao cảng mà các chủ đầu tư không ai tự làm, sau đó họ bắt đầu tự làm và chủ động nhập nhiên liệu được.

Tóm lại, vai trò của miền Trung trong phát triển của ngành điện thời gian tới là rất quan trọng. Vì thế, cần xem xét phụ tải, bổ sung dự án để đảm bảo ổn định hệ thống.

Tôi quan tâm tới quy hoạch 8 vì độ dài chiến lược, cơ cấu nguồn vì nòng cốt của hệ thống điện tương lai của Việt Nam là nhiệt điện than, khí LNG. Nếu không có LNG bổ sung kịp thời bên cạnh nhiệt điện than, sẽ khó phát triển nguồn tới đây.

Do chúng ta có ít khí dầu mỏ so với các nước như Thái Lan, Malaysia trong khi các vùng có tiềm năng khí ở ngoài biển thì chưa vươn ra được nên chúng ta phải nhập khí LNG. Chúng ta không phát triển điện than, khí LNG là không được vì than và khí LNG của thế giới có thừa, than dự trữ còn 130 năm với các nguồn gần như Úc và Indonesia.

Việt Nam phải phát triển nhiệt điện than nhưng theo hướng giảm dần, nếu không thì gặp khó khi Thỏa thuận Paris đánh thuế CO2 cao. Chúng ta cần tranh thủ phát triển điện than vì sắp tới sẽ khó khăn.

Bên cạnh đó, chúng ta nên phát triển năng lượng tái tạo ở miền Trung, Nam miền Trung và khu vực Tây Nguyên. Năng lượng tái tạo là sẵn có, chúng ta phải cố làm vì làm còn hơn là không. Vấn đề là điều tiết thế nào?

{keywords}
Ông Thái Phụng Nê: Có những dự án không nằm trong quy hoạch mà chúng ta vẫn cho làm...

Việc phát triển năng lượng tái tạo, nhất là điện mặt trời, lên tới 17.000 MW trong mấy năm qua để lại bài học gì, thưa ông?

Chỉ trong vài năm, các nhà đầu tư tư nhân đã xây dựng được 17.000 MW, gấp 7 lần nhiệt điện Sơn La. Ở góc độ nào đó, các dự án này đã giúp bù đắp cho việc thiếu hụt 7.100 MW không vào được theo quy hoạch. 

Nguồn điện này cũng bổ sung cho hệ thống điện miền Nam trong các tháng 4-5 và hệ thống điện miền Bắc tháng 7-8 là thời gian cao điểm. Đây cũng là nguồn bổ sung trong bối cảnh các nhà máy nhiệt điện than đã phải tăng hoạt động thêm 7000 giờ năm 2020.

Chính sách (ưu đãi) đó khiến doanh nghiệp tư nhân bùng nổ nhưng mặt khác, chúng ta lại không lường được. Có những dự án không nằm trong quy hoạch mà chúng ta vẫn cho làm. Đó là sai bởi vì quy hoạch là hợp pháp hoá để các nhà đầu tư thực hiện, còn chưa có trong quy hoạch mà vẫn cho làm đã dẫn đến hệ thống điện chưa có để quản lý nguồn điện này.

Trong số 17.000 MW điện mặt trời có 5.000 MW không được huy động. Điện sản xuất ra mà không được sử dụng hết là làm khó cho nhà đầu tư. 

Bên cạnh đó, đưa vào 60-70 nguồn năng lượng mặt trời nhanh như thế nên câu hỏi điều hành thế nào để cân đối, không để vỡ trận là làm khó ngành điện.

Trung tâm Điều độ Hệ thống điện quốc gia (A0) trong giai đoạn trước đã phải nâng cấp các thiết bị hiện đại, điều khiển được trên 50 nguồn điện mặt trời và gió nhanh chóng, không để rã lưới. Đến nay, ngành điện đã đối phó được với mức tăng của năng lượng tái tạo chiếm tới hơn 30%. Nếu EVN không ngừng nâng cấp lên sẽ không theo kịp.  

Dự phòng của hệ thống đến nay đã lên mức 34%, cao hơn rất nhiều so với dự tính 16% và 4,6% đến các thời điểm tương ứng 2030 và 2045. Có phải cho đầu tư không kiểm soát nổi nên dẫn đến tình trạng thừa điện và phải cắt giảm cả nguồn năng lượng tái tạo và các nguồn truyền thống thời gian qua?

Dự thảo tính toán dự phòng tới 2045 là quá dài, tôi không thể phỏng đoán được tỷ lệ dự phòng tới 2045 ra sao. Còn về dự phòng ở mức 16% năm 2030 phải xem xét rất cẩn thận. Quan điểm của tôi là dự phòng chiếm tỷ lệ 15-20%.

Hiện nay, dự phòng lên tới 34% năm 2020 do điện mặt trời vào bất thường tới 17.000 MW. Năm 2020 cần được loại ra vì có nhiều điều quá bất thường. Nếu năng lượng tái tạo chỉ chiếm tỷ trọng 10% thì còn đỡ được, chứ lên mức này (34%) thì khó. Nguồn dự phòng nào chịu nổi?

Mức dự phòng 15-20% nghĩa là phải tính toán xây dựng các công trình, dự án từ nguồn năng lượng khác để đảm bảo cân đối với nguồn năng lượng tái tạo để giữ ổn định hệ thống, tránh bị rã lưới.

Năm 2030 Việt Nam cần 130.000 MW thì phải có dự phòng 25.000 MW. Vì thế, cần tăng nhanh thủy điện tích năng: hiện có danh sách 9 dự án thủy điện tích năng chưa làm, và 2 dự án là Bắc Ái và Phú Yên Đông đang thi công. Chúng ta cần thi công nhanh để đưa vào vận hành chứ không chậm quá.

Cần xây thêm các nhà máy điện khí LNG để dựa phòng cho hệ thống. Cần tính toán, điều tiết các thủy điện hợp lý để đảm bảo phát điện trong các mùa cao điểm ở miền Bắc và miền Nam.

Bên cạnh đó, phải buộc các nhà đầu tư năng lượng tái tạo đầu tư trung tâm pin lưu trữ mà hiện nay vẫn còn rất đắt đỏ.

Nếu không xây được nguồn dự phòng thì ngành điện không đối phó được với sự bất thường của năng lượng tái tạo. Nguy cơ rã lưới là không thể chấp nhận được.

Tư Giang

‘Cán bộ sợ nhất là trách nhiệm, mất chức’

Bài 1: 'Cán bộ sợ nhất là trách nhiệm, mất chức’

Bây giờ là lúc phải thực hiện luật Điện lực một cách nghiêm túc: Thực hiện cơ chế thị trường cạnh tranh hoàn hảo, đặc biệt tính giá điện theo thị trường sao cho nhà đầu tư, nhân dân và nhà nước không thiệt.

tin nổi bật

Đại hội Đảng 20 của Trung Quốc: Thay đổi sâu rộng trong lãnh đạo chủ chốt

Đại hội 20 được coi là hoạt động quan trọng nhất trong đời sống chính trị của Trung Quốc.

Thiếu từ thuốc giải độc đến thuốc tê, đã đến lúc sửa luật Dược

Tình trạng thiếu thuốc chữa bệnh ở các bệnh viện công lập đang khiến xã hội cảm thấy bất an. Thủ tướng liên tục chỉ đạo Bộ Y tế cùng các bộ ngành tìm giải pháp tháo gỡ.

Bốc thăm tìm tham nhũng: Sao cán bộ không tự nguyện được kiểm tra?

Trên tinh thần đảng viên, cán bộ có thể tự nguyện để được kiểm tra, xem như một cách xác tín sự trung thực, chứ đâu cần thụ động ngồi chờ lá thăm may rủi gọi tên mình.

Trung Quốc muốn thành mặt trời địa chính trị?

Trung Quốc không muốn trở thành siêu cường - một cực của nhiều quốc gia trong hệ thống quốc tế. Họ muốn trở thành siêu cường - mặt trời địa chính trị để phần còn lại của hệ thống quay xung quanh.

Bốc thăm tìm tham nhũng và câu hỏi ‘đồng chí có mấy suất đất’

Hà Nội, Đà Nẵng và nhiều địa phương khác đang triển khai bốc thăm ngẫu nhiên để xác minh tính trung thực trong kê khai tài sản của cán bộ, công chức.

Hạn mức tín dụng và những câu hỏi còn treo

Ngân hàng Nhà nước hôm qua đã điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2022 đối với các tổ chức tín dụng, và như thông lệ, không công khai chỉ tiêu này mà gửi riêng đến từng đơn vị.

Vì sao cần bỏ trần tín dụng?

Theo nguyên Phó viện trưởng Viện Chiến lược NHNN Phạm Xuân Hòe, trong khi nhu cầu vốn đang rất cần sau 2 năm dịch bệnh thì hạn mức tín dụng được kiểm soát quá chặt chẽ, đạp phanh vào nỗ lực phục hồi kinh tế.

Rủi ro lớn nhất là thanh khoản

Gần đây, đại diện Ngân hàng Nhà nước bắt đầu đề cập đến việc nới lỏng room tín dụng. Tuần Việt Nam trò chuyện với ông Phạm Xuân Hòe, nguyên Phó viện trưởng Viện Chiến lược NHNN.

Đà Lạt ngập nặng: Kết cục không có gì lạ

Cơn mưa chiều 1/9 kéo dài hơn 30 phút khiến Đà Lạt ngập nặng ở khu vực trung tâm với các tuyến đường Ngô Văn Sở, Tô Ngọc Vân, Phan Đình Phùng… Nếu quan sát những gì đã và đang diễn ra thì kết cục đó không lạ, có thể dự báo trước.

Ngày lập quốc trong ký ức người tù Côn Đảo

Khi nghe tin ngày 2/9/1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn độc lập, giáo Quang (Đặng Quang Minh), tù nhân sửa chữa máy ở Đài vô tuyến liền nhanh chóng thông báo cho toàn đảo…

Biển Đông trong trọng tâm chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương

"Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là trọng tâm trong chiến lược lớn của Mỹ, và nó không thể thành công nếu các quy tắc và liên minh bị đe dọa ở Biển Đông", Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin nói.

Đạo luật Khoa học và Chip giúp Mỹ bắt kịp Trung Quốc?

Việc thông qua đạo luật Khoa học và Chip, với tổng số tiền được phân bổ 280 tỷ USD, được coi là nỗ lực của Mỹ trong việc bắt kịp Trung Quốc trong lĩnh vực công nghệ.

Công nghệ bán dẫn: Chiến trường mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Cuộc chiến công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đã bước vào thời kỳ mới, chạy đua cho việc phát triển chip bán dẫn.

Dự luật về khí hậu và sức khỏe: Sự tranh cãi mệt mỏi của quốc hội Mỹ

Không có gì mô tả rõ ràng hơn sự mất thì giờ và lộn xộn trong vận hành của một thể chế dân chủ bằng việc bàn thảo, tranh cãi, cò kè, cản trở… và thông qua dự luật Inflation Reduction Act tại Mỹ vào đầu tháng này.

Cựu Thủ tướng Ehud Barak: Israel tìm mọi cách để phát hiện, chăm sóc từng nhân tài

Israel rất nhỏ bé, không có nhiều tài nguyên giá trị như dầu hay mỏ quý. Nhưng chúng tôi có thứ nguyên liệu giá trị nhất: chất xám - cựu Thủ tướng Israel Ehud Barak chia sẻ với Tuần Việt Nam trong chuyến công du tới Việt Nam.