Cha mẹ chia đất cho hai anh em, sổ đỏ chỉ đứng tên người anh
Theo trình bày của ông M. (ngụ tỉnh Hưng Yên), ông là con trai út trong gia đình có 7 anh chị em. Cha mẹ ông được ông bà để lại thửa đất có diện tích 445m2 tại tỉnh Hưng Yên.
Sau khi qua đời vào năm 1991 và 1994, cha mẹ ông đều không để lại di chúc.
Theo ông M., khi còn sống, cha ông từng nói sẽ chia thửa đất cho hai người con trai, mỗi người một nửa. Sau khi cha mẹ qua đời, các thành viên trong gia đình tiếp tục thống nhất để ông M. và ông T. quản lý, sử dụng riêng từng phần đất.
Sau đó, ông T. xây nhà hai tầng trên phần đất mình sử dụng, còn ông M. xây nhà ba gian để thờ cúng tổ tiên trên phần đất được gia đình thống nhất dành cho mình.
Tuy nhiên, khi ông M. đề nghị đo đạc, tách giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để xác lập quyền sử dụng riêng thì ông T. không thực hiện.
Do đó, ngày 28/3/2024, ông M. khởi kiện, đề nghị Tòa án công nhận quyền quản lý, sử dụng một nửa thửa đất; trường hợp không được chấp nhận thì yêu cầu chia di sản thừa kế.
Ở chiều ngược lại, ông T. thừa nhận gia đình từng thống nhất để ông và em trai út là ông M. mỗi người sử dụng một nửa thửa đất. Ông cũng xác nhận đã để em trai xây dựng nhà trên phần đất còn lại.
Tuy nhiên, do phát sinh tranh chấp, ông đề nghị Tòa án chia phần đất này ông M. và bốn người anh chị em khác, trừ trường hợp những người này tự nguyện nhường toàn bộ phần được hưởng cho ông M. Ông T. xác định một nửa thửa đất còn lại thuộc quyền sử dụng của mình.
Đáng chú ý, trong đơn viết năm 2003 gửi chính quyền địa phương, ông T. xác nhận cha đã cho hai anh em mỗi người một nửa thửa đất và đề nghị tách thành hai giấy chứng nhận riêng.
Kết quả xác minh của chính quyền địa phương cho thấy thửa đất có nguồn gốc đứng tên người cha từ năm 1985. Đến năm 2001, quyền sử dụng đất được cấp giấy chứng nhận cho hộ ông T., diện tích thực tế là 436m2.
Các đồng thừa kế khác cơ bản xác nhận việc gia đình từng thống nhất chia đất cho ông M. và ông T., đồng thời nhiều người từ chối nhận phần di sản nếu được hưởng.
Di sản của cha hết thời hiệu khởi kiện, em út được hưởng phần đất của mẹ
Tại phiên tòa sơ thẩm, TAND Khu vực 4 - Hưng Yên xác định thửa đất tranh chấp có nguồn gốc do cha mẹ để lại. Hai cụ qua đời không có di chúc, do đó việc phân chia di sản phải căn cứ quy định pháp luật về thừa kế.
Tuy nhiên, căn cứ Điều 623 Bộ luật Dân sự năm 2015, thời hiệu khởi kiện về thừa kế đối với bất động sản là 30 năm. Vì vậy, tại thời điểm ông M. khởi kiện, phần di sản của người cha đã hết thời hiệu, chỉ còn thời hiệu đối với phần di sản của người mẹ.
HĐXX nhận định, sau khi cha mẹ qua đời, các anh chị em trong gia đình đã thống nhất để ông M. và ông T. mỗi người quản lý, sử dụng một nửa thửa đất.
Đặc biệt, trong đơn đề nghị lập vào năm 2003 gửi chính quyền địa phương, chính ông T. cũng xác nhận cha mẹ đã cho hai anh em mỗi người một nửa đất và đề nghị tách thành hai giấy chứng nhận riêng. Từ đó, ông M. và ông T. đã sử dụng đất theo phần được phân chia.
Những người thừa kế khác không yêu cầu chia phần đất đang tranh chấp; một số người còn bày tỏ ý chí nhường phần di sản được hưởng cho ông M. Vì vậy, đối với phần di sản của người mẹ, Tòa sơ thẩm xác định ông M. là người được hưởng theo pháp luật.
Về phương án phân chia, Tòa sơ thẩm căn cứ diện tích thực tế và hiện trạng sử dụng để xác định mỗi anh em được hưởng 218m2. Do ông M. sử dụng phần đất phía trong, cần có lối đi ra đường chung, HĐXX dành tổng diện tích 32,6m2 làm lối đi chung, đồng thời xác định ông M. phải thanh toán cho anh trai phần chênh lệch giá trị 6,6m2 đất, tương ứng 66,3 triệu đồng.
Đối với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông T. năm 2001, Tòa sơ thẩm nhận định việc cấp giấy chưa bảo đảm trình tự, thủ tục pháp luật.
Tuy nhiên, do ông M. không yêu cầu hủy giấy chứng nhận và việc giải quyết tranh chấp không nhất thiết phải hủy giấy này, Tòa sơ thẩm không xem xét nội dung trên trong vụ án. Sau khi bản án có hiệu lực, các bên được quyền thực hiện thủ tục đăng ký quyền sử dụng đất theo quy định.
(Tham khảo Bản án số 28/2026/DS-ST ngày 9/7/2026 của TAND Khu vực 4 - Hưng Yên)
.svg){kind=icon}
