Tham khảo nhưng không sao chép

Chiều 29/5, ĐH Quốc gia TPHCM đã nhận được một số ý kiến phản ánh liên quan đến câu hỏi phần Logic trong kỳ thi Đánh giá năng lực (V-ACT) đợt 2 năm 2026. Một số ý kiến cho rằng có sự tương đồng giữa một số câu hỏi Logic trong đề thi với câu hỏi của các bài thi quốc tế, đồng thời bày tỏ băn khoăn về khả năng một số trung tâm luyện thi đã tiếp cận và khai thác các dạng câu hỏi này trong quá trình ôn luyện cho thí sinh.

Phía ĐH Quốc gia TPHCM cho hay, ngân hàng câu hỏi của V-ACT của ĐH Quốc gia TPHCM được xây dựng theo quy trình khoa học, chặt chẽ với nhiều tầng kiểm soát nhằm bảo đảm chất lượng, tính khách quan và độ tin cậy của câu hỏi thi. Đội ngũ chuyên gia tham gia xây dựng câu hỏi gồm các nhà khoa học, giảng viên, giáo viên và chuyên gia trong lĩnh vực đo lường, đánh giá trong giáo dục có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tiễn.

Mỗi câu hỏi trước khi được đưa vào ngân hàng đều trải qua các bước: Biên soạn; phản biện chuyên môn; thẩm định độc lập; thử nghiệm trên mẫu thí sinh; phân tích các tham số đo lường; rà soát, điều chỉnh và nghiệm thu theo quy định trước khi chính thức sử dụng trong ngân hàng câu hỏi.

Quy trình này nhằm bảo đảm các câu hỏi đáp ứng yêu cầu về độ khó, độ phân biệt, tính giá trị và độ tin cậy theo các nguyên tắc và chuẩn mực của đo lường, đánh giá trong giáo dục hiện đại.

Trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi, các chuyên gia của ĐH Quốc gia TPHCM đồng thời nghiên cứu, tham khảo có chọn lọc các mô hình, phương pháp và dạng thức đánh giá của các tổ chức khảo thí uy tín trong nước và quốc tế. Đây là thông lệ chuyên môn phổ biến trong lĩnh vực khảo thí và đánh giá giáo dục nhằm cập nhật xu hướng đánh giá hiện đại, nâng cao chất lượng và khả năng đánh giá năng lực tư duy của bài thi.

Việc tham khảo kinh nghiệm từ các tổ chức khảo thí quốc tế như ETS (Mỹ), Cambridge Assessment hoặc các nghiên cứu của OECD/PISA được thực hiện trên cơ sở tiếp cận phương pháp xây dựng câu hỏi, cấu trúc đánh giá và mô hình đo lường năng lực, không phải sao chép hoặc sử dụng trực tiếp câu hỏi của các bài thi này.

Câu hỏi phần thi Logic ra sao?

Theo ĐH Quốc gia TPHCM, phần thi Logic là một trong những hợp phần quan trọng của V-ACT nhằm đánh giá năng lực tư duy và khả năng suy luận của thí sinh. Khác với các nội dung kiểm tra kiến thức ghi nhớ, phần thi này tập trung đánh giá các năng lực tư duy bậc cao như: Lập luận logic; nhận diện quy luật và mối quan hệ; phân tích điều kiện, dữ kiện và ràng buộc; khả năng suy luận và đưa ra kết luận trong các tình huống thông tin đa chiều.

Các câu hỏi phần Logic được thiết kế với nhiều dạng thức và ngữ cảnh khác nhau nhằm đánh giá toàn diện năng lực tư duy của thí sinh. Trên thế giới, nhiều kỳ thi chuẩn hóa và tuyển sinh quốc tế như LSAT, GMAT, GRE hay SAT cũng sử dụng các dạng câu hỏi đánh giá tư duy logic, suy luận và phân tích như một thành phần quan trọng trong cấu trúc bài thi.

Về bản chất chuyên môn, các bài toán logic trong các kỳ thi đánh giá năng lực thường được xây dựng dựa trên một số mô hình suy luận phổ biến như: Sắp xếp thứ tự; phân nhóm theo điều kiện; kết hợp sắp xếp và phân nhóm; suy luận điều kiện; hoặc phân tích lập luận. Vì cùng hướng đến đánh giá các năng lực tư duy cốt lõi, các câu hỏi thuộc cùng nhóm dạng thức có thể có những điểm tương đồng nhất định về cấu trúc logic hoặc cách tiếp cận vấn đề. Đây là đặc điểm phổ biến trong lĩnh vực khảo thí và đánh giá năng lực, không đồng nghĩa với việc các câu hỏi được sao chép hoặc dịch trực tiếp từ nhau.

Trong quá trình xây dựng câu hỏi phần Logic, các chuyên gia của ĐH Quốc gia TPHCM nghiên cứu và tham khảo các phương pháp xây dựng dạng thức câu hỏi đang được sử dụng trong lĩnh vực khảo thí quốc tế, từ đó phát triển thành các câu hỏi phù hợp với mục tiêu đánh giá, bối cảnh giáo dục và đặc điểm văn hóa của Việt Nam.

Phía ĐH Quốc gia TPHCM cho hay, trên cơ sở các ý kiến phản ánh của thí sinh và dư luận xã hội, đơn vị này đã tiến hành rà soát, thẩm định và đánh giá các câu hỏi phần Logic trong đề thi  V-ACT đợt 2 năm 2026. Công tác rà soát được thực hiện theo quy trình chuyên môn, bao gồm: Thành lập Hội đồng rà soát câu hỏi thi; kiểm tra hồ sơ xây dựng và thẩm định câu hỏi; rà soát quá trình biên soạn, phản biện và thử nghiệm câu hỏi; yêu cầu chuyên gia xây dựng câu hỏi giải trình bằng văn bản và báo cáo trực tiếp trước Hội đồng; đồng thời tổ chức đối sánh chuyên môn với một số dạng câu hỏi logic của các kỳ thi quốc tế được phản ánh.

Kết quả rà soát cho thấy, các câu hỏi phần Logic trong đề thi V-ACT bảo đảm tính chính xác về mặt khoa học, được diễn đạt rõ ràng, cung cấp đầy đủ dữ kiện cần thiết và đáp ứng mục tiêu đánh giá năng lực tư duy logic của thí sinh.

Các câu hỏi có sự khác biệt về ngữ cảnh, dữ kiện, nhân vật, hệ thống điều kiện, cách đặt vấn đề và phương án trả lời so với các câu hỏi của các kỳ thi quốc tế được đối sánh.

Năng lực.jpg
Thí sinh thi đánh giá năng lực

Một số câu hỏi có điểm tương đồng về dạng thức suy luận hoặc mô hình logic với các câu hỏi trong các bài thi đánh giá năng lực quốc tế. Đây là đặc điểm phổ biến trong lĩnh vực khảo thí, do các bài thi đánh giá năng lực thường sử dụng những mô hình suy luận logic cơ bản như sắp xếp thứ tự, phân nhóm, suy luận điều kiện hoặc loại trừ để đánh giá năng lực tư duy của thí sinh.

Hội đồng rà soát nhận định rằng sự tương đồng về dạng thức logic không phải là căn cứ để kết luận một câu hỏi được dịch hoặc sao chép trực tiếp từ câu hỏi của bài thi khác. 

“Thực tế, trong nhiều kỳ thi chuẩn hóa quốc tế, các câu hỏi cùng dạng logic có thể có cấu trúc suy luận tương tự nhưng khác nhau về ngữ cảnh, dữ kiện và cách triển khai nội dung. Chúng tôi chưa ghi nhận căn cứ cho thấy các câu hỏi phần Logic trong đề thi V-ACT đợt 2 năm 2026 là bản dịch nguyên dạng hoặc sao chép trực tiếp từ câu hỏi của các bài thi nước ngoài. Chúng tôi chưa ghi nhận bất kỳ dấu hiệu hay căn cứ nào cho thấy ngân hàng câu hỏi hoặc đề thi V-ACT đợt 2 năm 2026 bị lộ lọt, bị truy cập trái phép hoặc bị sử dụng không đúng quy định. Các quy trình quản lý ngân hàng câu hỏi và bảo mật đề thi được thực hiện nghiêm ngặt ở tất cả các khâu nhằm bảo đảm tính công bằng và khách quan của kỳ thi.