Theo báo Guardian, trong một bức thư gửi các nhà lãnh đạo EU, ông Merz cho biết tư cách “thành viên liên kết” sẽ là "một bước đi quyết định trên con đường trở thành thành viên đầy đủ của Ukraine".

Về cơ bản, theo kế hoạch của Đức, tư cách thành viên liên kết sẽ cho phép Ukraine tham dự các hội nghị thượng đỉnh và các cuộc họp cấp bộ trưởng của EU, được cử đại diện trong các thể chế của liên minh như Ủy ban châu Âu, Nghị viện châu Âu và Tòa án Công lý châu Âu, nhưng không có quyền bỏ phiếu.

thu tuong Duc tong thong Ukraine.jpg
Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky (trái) bắt tay Thủ tướng Đức Friedrich Merz trong một cuộc gặp hồi đầu năm 2026. Ảnh: dts News Agency Germany/Shutterstock

Bức thư của lãnh đạo chính phủ Đức cũng nêu rõ Ukraine sẽ không nhận tiền ngay lập tức từ ngân sách EU, mà sẽ được tiếp cận các chương trình trên cơ sở “từng bước”. Kiev sẽ phải tuân thủ chính sách đối ngoại của EU và được bảo vệ bằng điều khoản tương trợ điều 42.7 của EU để tạo ra sự đảm bảo an ninh. Trong trường hợp vi phạm pháp quyền hoặc các giá trị của EU, Ukraine sẽ phải đối mặt với cơ chế trừng phạt nhanh chóng nhằm hạn chế các quyền của mình.

Ngoài ra, Thủ tướng Đức kêu gọi EU "ngay lập tức" mở tất cả 6 lĩnh vực đàm phán về việc kết nạp Ukraine.

“Rõ ràng là chúng ta sẽ không thể hoàn tất quá trình gia nhập EU của Ukraine trong thời gian ngắn, do vô số trở ngại cũng như sự phức tạp về chính trị của các quy trình phê chuẩn ở các quốc gia thành viên khác nhau. Tuy nhiên, xét đến tiến trình hòa bình, chúng ta không có thời gian để trì hoãn thêm nữa…

Đề xuất của tôi phản ánh tình hình đặc thù của Ukraine, một quốc gia đang trong xung đột. Nó sẽ giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các cuộc hòa đàm đang diễn ra như một phần của giải pháp hòa bình đạt được bằng thương lượng. Điều này rất cần thiết không chỉ cho an ninh của Ukraine, mà còn cho an ninh của toàn lục địa”, ông Merz giải thích.

Thủ tướng Đức muốn các nhà lãnh đạo EU thảo luận về ý tưởng của ông tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới của khối. Sự kiện diễn ra vào tháng 6 này sẽ là cuộc họp đầu tiên có sự tham dự của tân Thủ tướng Hungary Péter Magyar, người đã báo hiệu một cách tiếp cận mới đối với Ukraine. Người tiền nhiệm của ông Magyar - cựu Thủ tướng Hungary Viktor Orbán đã ngăn chặn EU mở các cuộc đàm phán về việc kết nạp Ukraine.

Trong thư của mình, ông Merz mô tả việc mở rộng EU là “sự cần thiết về địa chính trị”, nhưng cho rằng quá trình này diễn ra quá chậm và gây thất vọng cho các nước ứng cử viên cũng như các quốc gia thành viên hiện tại.

6 quốc gia vùng tây Balkan đã được thông báo về khả năng kết nạp họ vào EU từ năm 2003, nhưng quá trình gia nhập diễn ra chậm chạp. Ông Merz tin cần có “các giải pháp sáng tạo” để đẩy nhanh quá trình mở rộng EU với các quốc gia này, đồng thời đề xuất “quyền tiếp cận ưu tiên” vào thị trường nội bộ và cấp cho họ quy chế quan sát viên trong các thể chế EU.

Quá trình mở rộng EU đã mất đà sau đợt mở rộng quy mô lớn năm 2004 và không có thêm nước nào được kết nạp vào khối kể từ Croatia năm 2013. Tuy nhiên, sau khi xung đột Nga - Ukraine bùng phát cuối tháng 2/2022, Ukraine, Moldova và Gruzia đã nhanh chóng nộp đơn xin gia nhập EU.