“Lõi nghèo” về thông tin và pháp luật
Mới đây, Bộ Dân tộc và Tôn giáo vừa công bố báo cáo về kết quả thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) đối với vùng đồng bào DTTS&MN giai đoạn 2021-2024.
Theo báo cáo, vùng DTTS&MN chiếm gần 3/4 diện tích cả nước, là nơi sinh sống của 53 dân tộc thiểu số, giữ vị trí chiến lược về kinh tế - xã hội, quốc phòng - an ninh.
Tuy nhiên, đây vẫn là khu vực còn nhiều khó khăn, được xác định là “lõi nghèo” của cả nước. Hạ tầng kinh tế - xã hội còn thấp kém, đời sống người dân gặp nhiều khó khăn, trình độ dân trí không đồng đều. Đáng chú ý, khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân còn hạn chế, trong khi đây lại là yếu tố trực tiếp ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân.
Đa số người dân ở vùng DTTS&MN chưa chủ động tìm hiểu pháp luật, nhận thức pháp lý không đồng đều giữa các vùng, các dân tộc. Nhiều quan hệ xã hội vẫn được giải quyết dựa trên phong tục, tập quán, dẫn đến những hệ lụy trong thực thi pháp luật. Bên cạnh đó, các hủ tục lạc hậu, tệ nạn xã hội như tảo hôn, hôn nhân cận huyết, buôn bán người, ma túy… vẫn tồn tại, làm gia tăng nguy cơ mất an ninh trật tự.
Đây chính là biểu hiện rõ nét của “nghèo thông tin” - người dân thiếu khả năng tiếp cận, hiểu và sử dụng thông tin pháp luật trong đời sống. Không chỉ dừng lại ở việc thiếu nguồn thông tin, “nghèo thông tin” còn thể hiện ở việc thông tin không phù hợp với ngôn ngữ, văn hóa và trình độ tiếp nhận của người dân.
Đáng lưu ý, trong bối cảnh không gian mạng phát triển nhanh, các thế lực thù địch thường hay lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để xuyên tạc chính sách, gây nhiễu loạn thông tin. Yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải nâng cao “sức đề kháng thông tin” cho người dân thông qua việc am hiểu các chính sách pháp luật.
“Mưa dầm thấm lâu”: Đưa thông tin pháp luật thành công cụ để thay đổi cuộc sống
Trước thực trạng nêu trên, Bộ Dân tộc và Tôn giáo xác định: Công tác PBGDPL cho vùng DTTS&MN là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị, đồng thời nhấn mạnh mục tiêu “xóa nghèo pháp luật” như một trụ cột của giảm nghèo thông tin.
Quan điểm này được cụ thể hóa bằng hàng loạt chương trình, đề án, chẳng hạn như Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng DTTS&MN giai đoạn 2021-2030; các đề án về bình đẳng giới, giảm tảo hôn, ứng dụng công nghệ thông tin… Công tác PBGDPL được triển khai thường xuyên, liên tục, hướng tới đáp ứng nhu cầu tìm hiểu pháp luật ngày càng tăng của người dân.
Trong giai đoạn 2021-2024, nhiều kết quả cụ thể đã được ghi nhận. Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã tổ chức 60 lớp tập huấn, hội nghị với 7.408 lượt người tham gia; tổ chức 5 hội thảo khu vực với 785 đại biểu để chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn; xây dựng 8 mô hình điểm tại cấp xã nhằm đưa pháp luật vào đời sống một cách trực tiếp, hiệu quả.
Đáng chú ý, các hình thức truyền thông pháp luật ngày càng đa dạng. Hàng trăm chương trình truyền hình và hàng nghìn chương trình phát thanh đã được sản xuất, phát sóng; hàng chục nghìn tài liệu, sách, sổ tay pháp luật được biên soạn và cấp phát, trong đó có nhiều tài liệu song ngữ nhằm phù hợp với đồng bào dân tộc thiểu số.
Không chỉ dừng ở cấp trung ương, các địa phương cũng triển khai mạnh mẽ công tác này. Theo tổng hợp từ các tỉnh, thành phố, trong giai đoạn 2021-2024, đã có hơn 92.000 hội nghị, lớp tập huấn được tổ chức với trên 5,15 triệu lượt người tham dự; hơn 5.961 mô hình, câu lạc bộ pháp luật được xây dựng tại cơ sở; gần một trăm nghìn tin, bài trên báo chí và hàng trăm nghìn nội dung trên mạng xã hội được triển khai nhằm lan tỏa thông tin pháp luật.
Những con số nêu trên cho thấy sự nỗ lực lớn trong việc đưa pháp luật đến gần người dân. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách tiếp cận. Công tác PBGDPL đang dần chuyển từ “cung cấp thông tin một chiều” sang “lấy người dân làm trung tâm”, với phương châm “mưa dầm thấm lâu”, tuyên truyền thường xuyên, liên tục, phù hợp với đặc thù văn hóa, ngôn ngữ của từng cộng đồng.
Thông qua đó, pháp luật không còn là khái niệm xa vời, mà trở thành công cụ thiết thực giúp người dân bảo vệ quyền lợi, giải quyết tranh chấp và tham gia vào đời sống xã hội một cách chủ động.
Trong bức tranh tổng thể về giảm nghèo thông tin, “xóa nghèo pháp luật”, nâng cao năng lực tiếp cận thông tin của người dân là nền tảng quan trọng. Khi người dân hiểu luật, họ không chỉ biết “đúng – sai”, mà còn biết cách sử dụng thông tin để thay đổi cuộc sống.
.svg){kind=icon}
