Giành vỉa hè cho ai?

Nguyễn Khắc Giang Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách - VEPR

Muốn lập lại trật tự vỉa hè, điều quan trọng nhất là phải đặt nguyên tắc thượng tôn pháp luật lên hàng đầu thì mới chế ngự được lực cản của lợi ích nhóm.

 - Vỉa hè- nơi nguồn lợi lớn đến mức các nhóm lợi ích không dễ gì bỏ qua. Muốn lập lại trật tự vỉa hè, điều quan trọng nhất là phải đặt nguyên tắc thượng tôn pháp luật lên hàng đầu thì mới chế ngự được lực cản của lợi ích nhóm.

Trong tuần vừa qua, xen kẽ những thông tin “đại án” PVN và Ngân hàng Xây dựng, đơn từ chức của ông Đoàn Ngọc Hải – gương mặt đại diện cho chiến dịch đòi lại vỉa hè rầm rộ trên cả nước – có lẽ là thông tin được nhiều người quan tâm nhất. Ông Hải xin “cởi áo từ quan” khỏi chức phó chủ tịch Quận 1 khi thừa nhận mình không hoàn thành nhiệm vụ, như những gì ông đã hứa khi được trao quyền dọn vỉa hè ở địa bàn này hồi đầu năm.

Trùng hợp, cùng thời điểm, một phóng sự điều tra của báo Người Lao động tiết lộ nhiều vấn đề bất cập liên quan đến cuộc chiến giành vỉa hè cũng ở Quận 1. Trong đó, mạnh mẽ nhất là cáo buộc địa phương nhẹ tay xử lý với các bãi gửi xe của “người nhà” – do các phòng ban thuộc quận đứng tên – trong khi hơn 700 hồ sơ của dân xin phép "gia hạn, cấp mới các bãi giữ xe có thu phí và không thu phí trên vỉa hè" thì vẫn bị ngâm mấy tháng nay chưa được giải quyết.

{keywords}
Ông Đoàn Ngọc Hải trong một lần xử phạt xe biển xanh 80B đậu trên vỉa hè. Ảnh: NLĐ

Đây rõ ràng là cái kết đáng buồn để ước mơ biến Sài Gòn thành Singapore của ông Hải, cũng như tạo ra sự thất vọng sâu sắc cho những người từng đặt niềm tin vào quyết tâm của ông. Nhưng buồn hơn có lẽ là những hộ kinh doanh nhỏ lẻ, những người bán hàng rong, bơm xe, bán hoa dạo,… những người lao động nghèo vốn không còn đường nào khác ngoài việc tìm cách mưu sinh trên hè phố - những người luôn bị coi là “thủ phạm chính” làm cho đô thị xấu xí, nhếch nhác. Vì khi vỉa hè được “dọn dẹp”, cần câu cơm của họ dĩ nhiên cũng biến mất.

Tuy nhiên, sau khi phố phường sạch sẽ, khang trang, những người lao động mới nhận ra rằng, câu chuyện ở đây không đơn giản chỉ dọn dẹp là xong.

Vỉa hè- nơi nguồn lợi lớn đến mức các nhóm lợi ích không dễ gì bỏ qua, kể cả chà đạp lên qui định của pháp luật. Điều tra công phu của báo Người Lao động đã chứng minh, cuộc dọn dẹp vừa rồi chỉ là cách để các nhóm lợi ích phân phối lại quyền chiếm đóng từ bên này qua một bên khác.

Hiện tượng này có lẽ không chỉ diễn ra ở Quận 1, Tp. HCM.

Hẳn nhiều người còn nhớ, gần một năm trước, chủ tịch UBND Tp. Hà Nội Nguyễn Đức Chung, vốn là thiếu tướng công an, từng phát biểu, phần lớn các quán bia ở Hà Nội đều có công an đứng phía sau. Câu hỏi mà người dân đang quan tâm là, người đứng đầu thành phố đã “chỉ mặt đặt tên” rõ như vậy, một năm trôi qua, tình trạng này đã được xử lý như thế nào?

Mới đây, ngay sau quyết định tăng giá dịch vụ trông giữ xe ở thủ đô Hà Nội, đã xuất hiện những cơ sở trông giữ xe "chui". Những ai sử dụng ô tô trong nội đô có lẽ đã quá quen với cảnh chỉ cần dừng xe, ngay lập tức sẽ có người đến đòi thu tiền mà không hề có hóa đơn, hay chứng từ. Liệu có hay không tình trạng cơ quan quản lý làm ngơ cho các hoạt động kinh doanh phi pháp lòng, lề đường và vỉa hè?

Ý thức tuân thủ pháp luật của người dân phụ thuộc rất lớn vào quan điểm của họ về tính công bằng. Nếu người dân cho rằng chính sách không được thực thi đồng đều giữa các nhóm lợi ích khác nhau, hay nhóm này được hưởng lợi nhiều hơn nhóm khác, thì tất yếu sẽ dẫn đến tình trạng bất tuân pháp luật. Người dân cũng sẽ tìm cách bỏ qua các khuôn khổ pháp lý để hành động theo cách mà họ thấy công bằng. Khi đó, mọi nỗ lực lập lại trật tự vỉa hè, đường phố sẽ lại trở về con số không.

Câu chuyện "giành lại vỉa hè" cũng tương tự như vậy. Nếu sự quyết liệt của chính quyền chỉ là nhất thời, việc xử lý vi phạm chỉ gói gọn trong phạm vi những nhóm yếu thế trong xã hội, thì việc nhận được sự đồng tình của người dân sẽ vô cùng khó khăn.

Tôi đồng ý với quan điểm của một lãnh đạo Tp. HCM, cho rằng giải phóng vỉa hè không thể chỉ làm trong ngày một ngày hai là xong. Vỉa hè gắn liền với nhiều yếu tố bám rễ trong văn hóa và tư duy của nhiều người, muốn thay đổi điều đó cần có thời gian đủ dài. Nhưng dù thời gian dài hay ngắn, điều quan trọng nhất là cần phải đặt nguyên tắc thượng tôn pháp luật lên hàng đầu.

Nếu ngay chính pháp luật còn có thể bị bẻ cong bởi nhóm lợi ích, thì dẫu có thêm 1000 ông Đoàn Ngọc Hải cũng không thể giải được bài toán vỉa hè đô thị ở nước ta.    

Khắc Giang

tin nổi bật

Ứng xử với trái phiếu doanh nghiệp

Bức tranh đó cho thấy, người mua trái phiếu doanh nghiệp không có lý gì phải quá lo lắng. Nếu tất cả đổ xô đến “đòi lại” thì không một doanh nghiệp nào có thể trụ được chứ đừng nói là phát triển.

Cơ hội của Việt Nam trước vòng cải cách mở cửa mới của Trung Quốc

Bản thân mỗi nước đều đang hướng đến phát triển chất lượng cao. Trong giai đoạn trước, điểm tăng trưởng của quan hệ Việt - Trung là thương mại, thầu khoán công trình. Hiện nay và sắp tới điểm tăng trưởng mới của quan hệ Việt - Trung sẽ là gì?

Những thông điệp về trái phiếu doanh nghiệp

Có một điểm cần nhấn mạnh: tuyệt đại đa số trái phiếu doanh nghiệp là có tài sản đảm bảo hoặc được bảo đảm bởi các tổ chức tín dụng.

Tầm nhìn quốc gia Qatar qua lăng kính World Cup

Qatar đã làm nên lịch sử khi lần đầu tiên đưa sự kiện thể thao được theo dõi nhiều nhất trên toàn cầu đến Thế giới Ả Rập và Hồi giáo.

Ông Sáu Dân và đổi mới thể chế

Ngày 9/8/1995, trước Đại hội Đảng lần thứ 8, Thủ tướng Võ Văn Kiệt đã gửi một bức thư tâm huyết cho Bộ Chính trị nêu quan điểm, tư tưởng, khuyến nghị và cảnh báo về một số vấn đề có tầm chiến lược đối với đất nước vào thời điểm lịch sử đó.

‘Ý Đảng, lòng Dân’

Hôm qua, một người bạn của tôi thông báo, chị đã không rút trước hạn món tiền gửi ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt. Tôi biết, tâm lý chị cũng khá cồn cào vì chị liên tục hỏi ý kiến của tôi trong cả tuần trước.

Bầu cử giữa kỳ Mỹ và giấc mơ kéo dài của Trump

Các cuộc bầu cử giữa kỳ trong lịch sử nước Mỹ, đảng cầm quyền thường thất bại. Năm nay đảng Cộng hòa được dự báo sẽ giành chiến thắng vang dội. Tuy nhiên điều đó đã không diễn ra.

Muốn đi đầu, phải đi đầu về cái mới

Phát triển nhanh thì cần không gian mới, tài nguyên mới và đổi mới sáng tạo.

Một câu chuyện nhân văn

Tôi có người bạn bị ung thư vú và hiện nay đang phải tham gia điều trị. Khoảng thời gian trước khi biết bị ung thư, chị ấy có ý định chuyển việc...

Những ‘lô cốt’ hành dân

Từ thứ 7 tuần trước đến nay, cuộc sống của người dân ở chung cư tôi đang sống bị đảo lộn bởi 4 ‘lô cốt’ án ngữ nửa đường Nguyễn Xiển. Mới chỉ dừng xe từ vỉa hè chung cư là đã thấy ngay cảnh ùn tắc kéo dài hàng cây số, cả ngày lẫn đêm.

Bầu cử giữa kỳ Mỹ: Tính toán của Tổng thống Biden và ông Donald Trump

Hôm nay, nước Mỹ sẽ chính thức bước vào cuộc bầu cử quốc hội giữa kỳ. Sau đó toàn bộ dân biểu tại Hạ Viện, khoảng 1/3 nghị sỹ tại Thượng Viện và hơn chục thống đốc bang sẽ được thay thế.

Đấu giá biển số từ nghệ thuật ‘ai xứng đáng nhận được cây sáo tốt nhất’

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cấp quyền lựa chọn sử dụng biển số ô tô thông qua đấu giá đang thu hút sự chú ý của xã hội, tập trung ở hai nhóm vấn đề chính.

‘Có nước nào tăng trưởng cao gấp đôi lạm phát như Việt Nam’

"Có nước nào mà tăng trưởng cao gấp đôi so với lạm phát như chúng ta hay không? Nói chừng đó thôi để thấy, kinh tế vĩ mô của Việt Nam vẫn đứng vững trước những biến động của thế giới".

Tổng bí thư thăm Trung Quốc: Triển vọng tốt đẹp cho quan hệ song phương

Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng là nhà lãnh đạo nước ngoài đầu tiên thăm Trung Quốc sau Đại hội 20 theo lời mời của Tổng bí thư Tập Cận Bình.

Cách làm mới trong bổ nhiệm Bộ trưởng Y tế và Giao thông Vận tải

Quốc hội tuần trước vừa phê chuẩn bổ nhiệm 2 vị Bộ trưởng mới, đó là Bộ trưởng Y tế và Bộ trưởng Giao thông vận tải.