Làm bài tập để rèn luyện kỹ năng, tư duy thay vì lạm dụng AI đối phó

GS Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán cho hay, phương pháp dạy và học, đặc biệt ở môn Toán luôn là chủ đề nóng bỏng và thời sự đối với các thầy cô, phụ huynh và toàn xã hội. Vấn đề này càng trở nên cấp bách hơn với sự tiến bộ như vũ bão của trí tuệ nhân tạo.

{9B1A3EA8 9FE8 4F8D B4A5 82A2C65E3E68}.png
GS Ngô Bảo Châu dự tọa đàm Ứng dụng AI trong nhà trường trong khuôn khổ lễ ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán từ đầu cầu trực tuyến ở Mỹ. Ảnh chụp màn hình.

“Ảnh hưởng của trí tuệ nhân tạo có thể rất tích cực nhưng cũng có thể tồi tệ tùy theo phương pháp chúng ta sử dụng nó. Mặt tiêu cực của nó, chúng ta đã thấy trong các trường học, khi một bộ phận lớn học sinh và sinh viên sử dụng, hoàn toàn dựa vào trí tuệ nhân tạo để làm bài tập về nhà. Vì thế việc giao bài tập về nhà mất đi nhiều ý nghĩa. Thay vì việc thông qua các bài tập để rèn luyện kỹ năng, tư duy thì việc làm bài tập trở thành hành động đối phó”, GS Châu nói.

Song, theo GS Châu, ngược lại, trí tuệ nhân tạo có thể trở thành một phương tiện vô cùng hiệu quả và thú vị để các học sinh, sinh viên tự tìm tòi nghiên cứu khoa học nếu được các thầy cô giáo định hướng đúng. “Trong thời gian tới, chúng ta sẽ phải nhìn nhận lại một cách toàn diện và sâu sắc việc dạy và học, đặc biệt trong việc kiểm tra, đánh giá để trí tuệ nhân tạo trở thành một phương tiện hữu ích cho các em tiếp nhận kiến thức và kỹ năng, chứ không phải phương tiện tiêu cực để lẩn tránh lao động trong việc học. Bởi không có lao động thì không thể tiến bộ”, GS Châu nói. 

Không phải chỉ riêng môn Toán, càng ngày học sinh dựa vào AI càng nhiều

GS Hồ Tú Bảo, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán cũng bày tỏ lo ngại: “Về việc dạy học, không phải chỉ riêng môn Toán, càng ngày học sinh dựa vào AI càng nhiều. Chúng tôi cho rằng điều đó làm suy thoái trí tuệ và rất đáng lo cho giáo dục nói chung”.

Tuy nhiên GS Bảo cho rằng, AI trả lời tương đối tốt những câu hỏi mà con người đặt ra nhưng nó không thể hiểu được bản chất như cách hiểu của con người. Đặc biệt AI không có khả năng “nối” những tri thức Toán học với những câu chuyện thực tế trong cuộc sống.

W-GS Hồ Tú Bảo.jpg
GS Hồ Tú Bảo chia sẻ tại tọa đàm. Ảnh: Thanh Hùng.

“Chắc chắn những việc tính toán và nhiều việc khác, rồi AI sẽ làm nhanh hơn con người. Nhưng càng vì thế chúng ta càng cần tăng yếu tố khác biệt là ‘con người’. Ngay ở việc tư duy để đặt ra những câu hỏi hay nhằm thu được những câu trả lời tốt từ AI”, GS Bảo nói.

GS Bảo cho hay, trong quá trình dạy các sinh viên ở Trường ĐH Ngoại thương, để hạn chế việc sử dụng AI, ông chuyển sang đánh giá người học qua vấn đáp. “Chúng ta không thể bắt người học không dùng AI, nhưng có thể đánh giá cuối cùng một sinh viên có hiểu vấn đề bằng vấn đáp. Qua hỏi đáp, sinh viên nào hiểu vấn đề hay không, có thể đánh giá được ngay”, GS Bảo nói.

Theo GS Bảo, trong quá trình dạy học, các thầy cô giáo không nên chỉ truyền thụ kiến thức mà cần kéo các em tự đặt câu hỏi tiếp thu kiến thức thông qua các ý kiến gợi ý từ AI. 

Đồng quan điểm, TS Hoàng Anh Đức, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Dạy và Học cho rằng, riêng môn Toán, điểm khác biệt các thầy cô giáo có thể làm được, mà AI chưa thể đem lại cho học sinh trong quá trình học đó là đánh giá xem một lập luận Toán học có chặt chẽ hay không.

W-TS Hoàng Anh Đức.jpg
TS Hoàng Anh Đức, Giám đốc Trung tâm Đổi mới Dạy và Học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán. Ảnh: Thanh Hùng.

TS Tạ Ngọc Trí, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD-ĐT) cũng định hướng mô hình giao các câu hỏi cho người học tìm hiểu trước ở nhà, kể cả bằng AI và lên lớp sẽ tập trung việc thảo luận; cuối cùng giáo viên sẽ đặt ra những câu hỏi để xem học sinh đã hiểu đúng vấn đề hay chưa.

“Đó cũng là một cách để hạn chế lạm dụng AI làm mất đi sự sáng tạo của học sinh”, ông Trí nói.

Trung tâm Đổi mới Dạy và Học của Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán ra đời với định hướng như một tổ chức nghiên cứu và ứng dụng dựa trên các nền tảng thực chứng, nhằm đáp ứng những thách thức mang tính thời đại, đồng thời khai thác tối đa cơ hội mà trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra cho nền giáo dục. Trung tâm này hoạt động theo mô hình cộng tác mở, giữ vai trò kết nối các nhà nghiên cứu, nhà giáo dục, các trường đại học, viện nghiên cứu cùng các đối tác công nghệ hàng đầu trong và ngoài nước nhằm tạo ra những tác động tích cực, bền vững cho giáo dục toán học. 

Với việc ra mắt Trung tâm Đổi mới Dạy và Học, Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán hy vọng góp phần thực hiện thành công các nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình trọng điểm quốc gia phát triển Toán học giai đoạn 2021-2030 về Hỗ trợ triển khai Chương trình giáo dục phổ thông môn Toán 2018.