Kiến nghị giữ nguyên giá điện áp dụng đối với các trung tâm dữ liệu

Mới đây, Viettel, VNPT, FPT Telecom, CMC, VNG Data Center đã có văn bản gửi Bộ Công Thương về việc thay đổi cách áp khung giá điện cho các trung tâm dữ liệu theo Thông tư số 60/2025/TT-BCT ngày 02/12/2025 của Bộ Công Thương quy định về thực hiện giá bán điện.

Theo đó, cơ quan điện lực căn cứ Thông tư 60 để xếp hoạt động của data center (trung tâm dữ liệu) vào nhóm “cơ sở cung cấp dịch vụ xử lý, lưu trữ và quản lý dữ liệu tập trung”, từ đó áp dụng giá bán điện theo mục đích kinh doanh, thay vì giá bán điện theo mục đích sản xuất (là mức giá đã được áp dụng ổn định và thống nhất đối với 100% các trung tâm dữ liệu tại Việt Nam trong suốt thời gian trước đây).

Trên thực tế từ đầu tháng 12/2025, một số trung tâm dữ liệu do doanh nghiệp đầu tư và vận hành, ví dụ, đối với trung tâm dữ liệu của CMC, qua ba kỳ hóa đơn đầu tiên sau khi áp giá, chi phí điện, vốn là khoản chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng chi phí vận hành trung tâm dữ liệu đã tăng trên 50% so với trước đây.

Mức tăng đột biến này đã và đang tạo ra tác động rất lớn đến phương án tài chính, cấu trúc giá dịch vụ, cũng như khả năng duy trì vận hành ổn định và mở rộng đầu tư của các trung tâm dữ liệu.

Đồng thời, theo thông tin các doanh nghiệp trong ngành nhận được, nhiều trung tâm dữ liệu khác của các tập đoàn và doanh nghiệp đang nằm trong kế hoạch kiểm tra, rà soát nhằm nhanh chóng áp giá điện kinh doanh một cách đồng bộ.

Trong văn bản gửi Bộ Công Thương, các doanh nghiệp công nghệ cho hay, trong thời gian qua, cơ quan điện lực đã có trao đổi miệng và thông báo hẹn lịch kiểm tra mục đích sử dụng điện. Tại các buổi làm việc với cơ quan điện lực thuộc khu vực TPHCM, cơ quan điện lực đã khẳng định chủ trương áp dụng thống nhất giá điện kinh doanh đối với toàn bộ trung tâm dữ liệu, việc áp giá được triển khai theo hướng mặc định áp dụng, chưa có cơ chế trao đổi, làm rõ đầy đủ bản chất pháp lý, kỹ thuật của trung tâm dữ liệu và được thực hiện kể cả trong trường hợp doanh nghiệp chưa đồng ý hoặc còn ý kiến khác. 

Nếu chủ trương này được triển khai trên diện rộng, giá điện đối với trung tâm dữ liệu sẽ không còn là vướng mắc mang tính cục bộ của một doanh nghiệp hay một dự án riêng lẻ, mà trở thành vấn đề chính sách có tác động hệ thống đối với toàn bộ ngành trung tâm dữ liệu và hệ sinh thái hạ tầng số tại Việt Nam, kéo theo những hệ quả đáng kể về chi phí vận hành, môi trường đầu tư và khả năng thực hiện các mục tiêu, định hướng phát triển hạ tầng số đã được Đảng và Nhà nước xác lập và giao nhiệm vụ cho các doanh nghiệp công nghệ.

Hạ tầng số Việt Nam sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng

Theo ý kiến của 5 doanh nghiệp công nghệ trên thì trung tâm dữ liệu là một “nhà máy hạ tầng số”, không phải là một cơ sở kinh doanh thông thường.

Cụ thể, trung tâm dữ liệu vận hành như một cơ sở kỹ thuật - công nghiệp đặc thù có các đặc điểm tương tự như một nhà máy sản xuất gồm: Tải nền ổn định, công suất tiêu thụ điện lớn, vận hành liên tục 24/7, không gián đoạn, hệ thống kỹ thuật nhiều lớp, phức tạp (nguồn điện, làm mát, an toàn, dự phòng, giám sát), toàn bộ điện năng tiêu thụ phục vụ cho “dây chuyền” tạo ra năng lực hạ tầng số.

Điện năng tại trung tâm dữ liệu là đầu vào trực tiếp, thiết yếu và không thể thay thế để “sản xuất” ra năng lực điện toán, lưu trữ, kết nối cũng như môi trường vận hành an toàn, ổn định cho hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức trong xã hội. 

Các doanh nghiệp công nghệ khẳng định, trung tâm dữ liệu không phải là địa điểm kinh doanh thương mại, bán lẻ, hay dịch vụ tiêu dùng; không phục vụ mục đích tiêu dùng điện tại chỗ.

Ngược lại, trung tâm dữ liệu là hạ tầng nền tảng để các ngành khác hoạt động, có vai trò tương tự như: điện, nước, hạ tầng khu công nghiệp của nền kinh tế truyền thống. 

Trung tâm dữ liệu là đầu vào sản xuất liên ngành và là cấu phần trọng yếu của hạ tầng số bởi đây là mắt xích trung tâm trong hệ sinh thái hạ tầng số gồm: hạ tầng truyền thống (vật lý), hạ tầng số (nền tảng), công nghiệp CNTT, ứng dụng CNTT, an toàn thông tin mạng.

Trung tâm dữ liệu có chức năng bảo đảm dòng chảy dữ liệu liên tục và tin cậy hình thành hệ sinh thái số, dòng chảy tri thức tới từng tổ chức, người dân gắn trực tiếp với an toàn thông tin mạng và chủ quyền số quốc gia.

Ngoài ra, trung tâm dữ liệu là đầu vào sản xuất cho nhiều ngành, lĩnh vực như: Chính phủ số; tài chính - ngân hàng; công nghiệp, logistics, năng lượng; thương mại điện tử; y tế - giáo dục; AI.

Do đó, điện năng sử dụng cho trung tâm dữ liệu có bản chất điện đầu vào phục vụ sản xuất hạ tầng số, không phải điện phục vụ hoạt động kinh doanh dịch vụ theo nghĩa thông thường.

Nghị quyết 57 khẳng định có cơ chế, chính sách hỗ trợ hạ tầng dữ liệu

Tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị, Đảng đã xác định rõ nhiệm vụ “tăng cường đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”, trong đó nhấn mạnh việc “có cơ chế, chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp trong nước đầu tư, xây dựng trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây; thu hút doanh nghiệp nước ngoài đặt trung tâm dữ liệu, điện toán đám mây tại Việt Nam”, đồng thời yêu cầu “hình thành hạ tầng lưu trữ, tính toán đạt tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn xanh” và “có cơ chế, chính sách bảo đảm dữ liệu thành nguồn tài nguyên tư liệu sản xuất quan trọng”.

Nghị quyết 57-NQ/TW cũng xác định trí tuệ nhân tạo là một trong các công nghệ chiến lược, yêu cầu “phát triển mạnh mẽ ứng dụng trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu lớn đối với các ngành, lĩnh vực quan trọng”.

Trên thực tế, mọi hoạt động nghiên cứu, huấn luyện, triển khai và ứng dụng AI đều phụ thuộc trực tiếp vào hạ tầng trung tâm dữ liệu, mà quan trọng nhất là khả năng vận hành ổn định, liên tục.

Không có trung tâm dữ liệu thì không thể phát triển AI một cách thực chất, càng không thể tạo đột phá công nghệ hay đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như mục tiêu mà Nghị quyết 57-NQ/TW đã đặt ra.

5 doanh nghiệp công nghệ cho rằng, việc áp dụng giá điện kinh doanh đối với trung tâm dữ liệu làm gia tăng đột biến (dự kiến trên 50%) chi phí vận hành trung tâm dữ liệu, đi ngược lại yêu cầu “có cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu” nêu tại Nghị quyết 57-NQ/TW.

Cách tiếp cận này không chỉ không phản ánh đúng bản chất trung tâm dữ liệu là hạ tầng sản xuất của hạ tầng số, mà còn làm suy giảm hiệu quả các chính sách thu hút đầu tư vào trung tâm dữ liệu điện toán đám mây, AI và các ngành công nghệ chiến lược, từ đó không phù hợp với tinh thần và mục tiêu đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia theo Nghị quyết 57-NQ/TW.

Các doanh nghiệp công nghệ viện dẫn các cơ sở pháp lý để áp dụng giá điện sản xuất cho trung tâm dữ liệu. Cụ thể Luật Viễn thông 2023, dịch vụ trung tâm dữ liệu là dịch vụ viễn thông và để cung cấp dịch vụ này thì các doanh nghiệp sẽ phải xin cấp Giấy chứng nhận đăng ký dịch vụ viễn thông. 

Hơn nữa, theo Luật Đất đai và văn bản hướng dẫn thì trung tâm dữ liệu là công trình hạ tầng, không phải đất thương mại - dịch vụ. Cụ thể Điều 9 Luật Đất đai và Điều 5 Nghị định 102/2024/NĐ-CP và về phân loại đất: đất xây dựng trung tâm dữ liệu thuộc đất công trình hạ tầng bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin khác với đất thương mại, dịch vụ. 

Ngoài ra, việc phát triển trung tâm dữ liệu và hạ tầng dữ liệu đã được xác định là định hướng, chủ trương xuyên suốt của Đảng và Nhà nước, thể hiện nhất quán trong nhiều nghị quyết, luật, chiến lược, quy hoạch và chương trình hành động ở cấp Trung ương.

Theo đó, công nghiệp công nghệ số, hạ tầng số, hạ tầng dữ liệu và trung tâm dữ liệu được xác định là ngành, lĩnh vực nền tảng, ưu tiên phát triển, đóng vai trò là hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số, là đầu vào quan trọng cho hoạt động sản xuất – kinh doanh của hầu hết các ngành, lĩnh vực.

Các chủ trương này được thể hiện rõ tại các Nghị quyết của Trung ương về phát triển công nghiệp công nghệ số, chuyển đổi số và Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (như Nghị quyết số 23-NQ/TW, 29-NQ/TW, 52-NQ/TW, 57-NQ/TW), các Nghị quyết của Quốc hội và Chính phủ về quy hoạch tổng thể quốc gia, phát triển hạ tầng số và kinh tế số (Nghị quyết số 81/2023/QH15, 71/NQ-CP), cũng như tại các luật chuyên ngành mới ban hành như Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Chuyển đổi số.

Đồng thời, các chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển hạ tầng số, hạ tầng thông tin và truyền thông, điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu.

Từ hệ thống chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ đều khẳng định trung tâm dữ liệu là hạ tầng số thiết yếu, là “hạ tầng của hạ tầng”, được Nhà nước ưu tiên phát triển, ưu tiên bảo đảm nguồn lực, trong đó có nguồn điện, nhằm phục vụ chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Viettel, VNPT, FPT Telecom, VNG, CMC đã kiến nghị xem xét giữ nguyên giá điện áp dụng đối với các trung tâm dữ liệu là hạ tầng số thiết yếu, là “hạ tầng của hạ tầng” là giá điện sản xuất như cách đã áp dụng thống nhất trong thời gian qua để các doanh nghiệp có thể yên tâm đầu tư, mở rộng và tham gia thị trường trung tâm dữ liệu, nhằm đạt tới mục tiêu tới năm 2030: 100% cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, trên 50% người dân dùng điện toán đám mây Việt Nam.