Lào Cai hiện có 34 dân tộc cùng sinh sống tại 99 xã, phường. Địa bàn rộng, điều kiện sống và trình độ tiếp cận thông tin giữa các khu vực còn khác nhau khiến công tác phòng, chống tảo hôn đòi hỏi sự kiên trì và giải pháp phù hợp với từng địa bàn.
Theo số liệu báo cáo của ngành Y tế tỉnh, Lào Cai hiện còn khoảng 56 trường hợp tảo hôn, gồm 14 trường hợp từ phía vợ, 8 trường hợp từ phía chồng và 34 trường hợp cả hai vợ chồng đều chưa đủ tuổi. Hiện chưa phát sinh trường hợp hôn nhân cận huyết thống nhưng nguy cơ vẫn tiềm ẩn ở một số địa bàn.
Đáng chú ý, các địa phương đã kịp thời vận động, ngăn chặn 112 cặp nam nữ có ý định tảo hôn.
Tại phường Sa Pa, trong 9 tháng đầu năm 2026, địa phương không phát sinh trường hợp tảo hôn mới và không có trường hợp hôn nhân cận huyết thống. Tuy nhiên, qua rà soát, phường phát hiện 6 trường hợp có nguy cơ tảo hôn, gồm 5 trường hợp tại tổ dân phố Sa Pả và 1 trường hợp tại tổ dân phố Suối Hồ.
Chính quyền địa phương cùng các lực lượng ở cơ sở đã kịp thời tuyên truyền, vận động, góp phần ngăn ngừa nguy cơ tảo hôn.
Dù vậy, một vấn đề đáng lo ngại là trong 8 tháng đầu năm 2026, phường Sa Pa ghi nhận 13 trường hợp phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con. Thực tế này cho thấy công tác phòng, chống tảo hôn cần được triển khai từ sớm, chủ động phát hiện và can thiệp đối với những trường hợp có nguy cơ.
Tại xã Văn Chấn, nơi có 20/20 thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số, chiếm 67,3% dân số toàn xã, với các dân tộc chủ yếu là Mông, Thái, Dao, Tày, trong 9 tháng đầu năm, địa phương triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm ngăn chặn tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống.
Từ đầu năm, xã tổ chức 9 hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật; lồng ghép tuyên truyền qua các cuộc họp thôn, hệ thống loa truyền thanh và nhóm Zalo của các đoàn thể. Địa phương cũng xây dựng, ra mắt 11 mô hình “thôn không có tảo hôn”.
Các chính sách thăm hỏi, động viên người có uy tín trong đồng bào dân tộc thiểu số được thực hiện kịp thời, qua đó phát huy vai trò của lực lượng này trong vận động người dân xóa bỏ hủ tục.
Nhờ đó, trong 9 tháng, xã không ghi nhận trường hợp hôn nhân cận huyết thống, số vụ tảo hôn được kiểm soát ở mức thấp với 1 trường hợp phát sinh.
Tuy nhiên, xã Văn Chấn ghi nhận tới 121 trường hợp phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con, chủ yếu tại các thôn vùng cao và phần lớn là các bà mẹ đơn thân. Nguyên nhân được xác định là nhận thức, kiến thức về sức khỏe sinh sản của các em còn hạn chế; gia đình thiếu quan tâm, quản lý, cùng với ảnh hưởng của những phong tục, tập quán lạc hậu.
Tính từ đầu năm 2026 đến nay, Lào Cai có 444 trường hợp phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con, chiếm 6,9% tổng số trẻ mới sinh. Trong đó, phụ nữ dân tộc Mông chiếm 315 trường hợp, tương đương 70,9%; dân tộc Dao chiếm 14%, dân tộc Tày 5%, còn lại là các dân tộc khác.
Tại xã Hạnh Phúc, địa bàn vùng cao còn nhiều khó khăn, đồng bào dân tộc Mông chiếm khoảng 53% dân số. Tảo hôn và tình trạng phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con tiếp tục là những vấn đề địa phương cần tập trung giải quyết.
Thực tế cho thấy, nguyên nhân không chỉ xuất phát từ phong tục, tập quán mà còn liên quan đến điều kiện kinh tế, việc cha mẹ đi làm ăn xa, thiếu sự quản lý, định hướng đối với con em trong độ tuổi vị thành niên, tình trạng học sinh bỏ học sớm và hạn chế trong tiếp cận kiến thức về giáo dục giới tính, sức khỏe sinh sản.
Trước thực trạng này, xã Hạnh Phúc đặt mục tiêu đến trước năm 2030 không còn tình trạng tảo hôn và phụ nữ dưới 18 tuổi sinh con trên địa bàn.
Bên cạnh tuyên truyền, giáo dục và tăng cường quản lý, địa phương xác định cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống là giải pháp quan trọng để phòng, chống tảo hôn bền vững.
Theo đó, công tác đào tạo nghề, hỗ trợ vay vốn, chuyển giao khoa học kỹ thuật và phát triển sản xuất được gắn với các hộ nghèo, cận nghèo và gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên. Khi kinh tế được cải thiện, cha mẹ có thêm điều kiện đầu tư cho việc học tập, đào tạo nghề và định hướng tương lai của con em, qua đó giảm áp lực phải dựng vợ, gả chồng sớm.
Cùng với đó, xã tăng cường trách nhiệm của gia đình, nhà trường và cộng đồng; kiên trì vận động, thuyết phục, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp cố tình vi phạm pháp luật. Kết quả phòng, chống tảo hôn cũng được đưa vào tiêu chí đánh giá, xếp loại hằng năm đối với cán bộ, công chức, người đứng đầu cơ quan, đơn vị và thôn, bản nơi để xảy ra tảo hôn.
Trong thời gian tới, xã Văn Chấn xác định tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, tập trung vào thanh thiếu niên, học sinh và phụ huynh. Địa phương sẽ rà soát, bổ sung quy định phòng ngừa tảo hôn, sinh con dưới 18 tuổi vào hương ước, quy ước thôn bản; đưa nội dung này vào tiêu chí bình xét gia đình văn hóa. Đồng thời, tăng cường bám sát cơ sở, phát hiện và can thiệp kịp thời những trường hợp thanh thiếu niên có dấu hiệu sống chung như vợ chồng khi chưa đủ tuổi.
.svg){kind=icon}
