Tàu chở dầu. Ảnh: WANA
Ảnh: WANA

Khi tuyên bố gia hạn ngừng bắn với Iran vào ngày 21/4, ông Trump không đưa ra hạn chót cho việc nối lại đàm phán mà chỉ đơn giản nói rằng Mỹ sẽ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran và chờ đợi đề xuất của nước này cho các cuộc thương thuyết tiếp theo. Tuy nhiên, ông Trump vẫn còn một hạn chót khác phải lo lắng là hạn chót sắp tới tại Quốc hội Mỹ. 

Theo hãng tin Al Jazeera, lãnh đạo Nhà Trắng đương nhiệm chỉ còn vài ngày là đến hạn chót 1/5, thời điểm ông phải có được sự chấp thuận của Quốc hội Mỹ theo Đạo luật Quyền lực chiến tranh. Nghị quyết này quy định ông Trump phải giới hạn việc triển khai quân đội trong bất kỳ cuộc xung đột nào sau 60 ngày, trừ khi ông được cấp phép để tiếp tục.

Để được cấp phép, cả Hạ viện và Thượng viện Mỹ phải thông qua một nghị quyết chung, với đa số phiếu ủng hộ ở cả hai cơ quan trong vòng 60 ngày đó. Tuy nhiên, cho tới hiện tại điều đó chưa xảy ra. 

Đạo luật Quyền lực chiến tranh là gì?

Năm 1973, Mỹ thông qua một đạo luật liên bang nhằm hạn chế quyền lực của tổng thống trong việc đưa đất nước tham gia các cuộc xung đột vũ trang ở nước ngoài. Theo đạo luật này, trong vòng 48 giờ kể từ khi bắt đầu hành động quân sự, tổng thống phải thông báo cho quốc hội và việc triển khai quân đội tham gia hoạt động đó chỉ được diễn ra trong 60 ngày. Nếu muốn kéo dài, quốc hội phải thông qua việc gia hạn thêm 30 ngày hoặc phê chuẩn một nghị quyết cho phép chiến dịch diễn ra lâu hơn. 

Phó giáo sư luật Maryam Jamshidi tại Trường Luật Colorado cho biết để được gia hạn hành động quân sự thêm 30 ngày, tổng thống phải chứng nhận bằng văn bản với Quốc hội Mỹ việc tiếp tục sử dụng lực lượng vũ trang là “cần thiết, không thể tránh khỏi”. Bà Jamshidi cho hay: "Ngoài thời hạn 90 ngày này, tổng thống phải chấm dứt việc triển khai lực lượng vũ trang Mỹ nếu quốc hội chưa tuyên chiến hoặc chưa cho phép tiếp tục hành động quân sự".

Tuy nhiên, bà Jamshidi nói thêm: “Không có con đường pháp lý rõ ràng nào để quốc hội có thể buộc tổng thống phải tuân thủ yêu cầu chấm dứt này... Trên thực tế, các tổng thống trước đây đã từ chối làm như vậy với lập luận phần này của Đạo luật Quyền lực chiến tranh vi phạm hiến pháp”. 

Khả năng thành công của ông Trump cao tới đâu?

Như tình hình hiện tại, việc Quốc hội Mỹ cho phép chính phủ của Tổng thống Trump tiếp tục hành động quân sự chống lại Iran là điều không chắc chắn do đảng Dân chủ và đảng Cộng hòa trong Thượng viện đang chia rẽ sâu sắc.

Ngày 15/4, nỗ lực lưỡng đảng lần thứ 4 tại Thượng viện nhằm hạn chế quyền lực của ông Trump trong việc tiến hành các hoạt động quân sự bằng Đạo luật Quyền lực chiến tranh đã bị bác bỏ với tỷ lệ 52 phản đối và 47 ủng hộ, trong đó các thành viên bỏ phiếu theo đường lối đảng phái chiếm đa số.

Hầu hết các nghị sĩ Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã từ chối can thiệp vào quyết định của tổng thống trong 60 ngày, nhưng nhiều người khẳng định cần phải có sự chấp thuận của quốc hội sau thời gian đó.

Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Curtis gần đây bày tỏ: “Tôi ủng hộ các hành động của tổng thống nhằm bảo vệ tính mạng và lợi ích của người Mỹ. Tuy nhiên, tôi sẽ không ủng hộ việc tiếp tục hành động quân sự quá 60 ngày mà không có sự chấp thuận của quốc hội. Tôi giữ lập trường này vì hai lý do, một là lịch sử và một là hiến pháp".

Một số đảng viên Cộng hòa, những người cho đến nay vẫn kiên định ủng hộ các hành động của ông Trump ở Iran, cũng đang tỏ ra lo ngại về viễn cảnh một cuộc xung đột kéo dài. Họ cho biết có thể bỏ phiếu khác đi nếu cuộc xung đột có nguy cơ kéo dài hơn 60 ngày.