Luật Trí tuệ nhân tạo đầu tiên của Việt Nam được thông qua vào ngày 10/12/2025 và sẽ có hiệu lực từ tháng 3/2026, đưa Việt Nam thành một trong số ít quốc gia ban hành luật riêng về trí tuệ nhân tạo - AI.
Gồm 35 điều khoản và được xây dựng theo hướng “quản lý để phát triển”, Luật AI hướng tới mục tiêu tạo sự cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phù hợp với các tiêu chuẩn toàn cầu, đồng thời bảo vệ lợi ích quốc gia.
Tiến sĩ Sreenivas Tirumala, giảng viên cấp cao ngành CNTT và An ninh mạng tại Đại học RMIT Việt Nam nhận định rằng: Sự phát triển kinh tế nhanh chóng tạo ra nhu cầu cấp thiết cần tích hợp AI vào các lĩnh vực nông nghiệp, sản xuất và dịch vụ. Chiến lược quốc gia về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI ra đời trước đó cũng đã vạch ra hướng đi rõ ràng nhằm đưa Việt Nam thành trung tâm AI toàn cầu vào năm 2030.
"Trong bối cảnh đó, sự ra đời của Luật AI sẽ thúc đẩy niềm tin của nhà đầu tư. Với tình hình đầu tư nước ngoài ngày càng tăng, sáng kiến ban hành luật về AI sẽ tăng cường niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài vào cách xử lý dữ liệu và trách nhiệm pháp lý liên quan đến việc sử dụng AI tại Việt Nam”, Tiến sĩ Sreenivas Tirumala nhận định.
Tiến sĩ Jeff Nijsse, giảng viên cấp cao ngành Kỹ thuật phần mềm tại RMIT Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh vào tính thời điểm của Luật AI: “Luật chuyên biệt về AI là cần thiết để giải quyết cụ thể các mối đe dọa mới và cấp bách như deepfake và các hành vi thao túng bởi AI mà các luật hiện hành chưa đề cập đến”.
Theo phân tích của các chuyên gia Đại học RMIT, ngoài việc đưa ra các quy định, Luật AI còn đề ra kế hoạch đầy tham vọng về việc phát triển hạ tầng AI quốc gia với cơ sở dữ liệu quốc gia về hệ thống AI. Luật cũng đề xuất mô hình Quỹ Phát triển AI quốc gia để hỗ trợ các công ty khởi nghiệp, doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời cho phép thiết lập cơ chế thử nghiệm có kiểm soát dành cho các giải pháp AI nhạy cảm.
Đáng chú ý, các công ty khởi nghiệp có thể tiếp cận phiếu hỗ trợ do Quỹ Phát triển AI cung cấp, nhằm tiếp cận hạ tầng tính toán có hiệu năng cao, trực tiếp cắt giảm chi phí nghiên cứu và phát triển. Theo Jeff Nijsse, việc đào tạo các mô hình ngôn ngữ quy mô lớn mới đòi hỏi rất nhiều nguồn lực và Việt Nam đang rất chú trọng đào tạo các mô hình nền tảng phục vụ lợi ích quốc gia.
“Các công ty khởi nghiệp đang đào tạo mô hình ngôn ngữ tiếng Việt hoặc tập trung vào dữ liệu tiếng Việt có thể sử dụng phiếu hỗ trợ để truy cập vào những dịch vụ máy chủ ảo với bộ xử lý GPU do Viettel hay VNPT cung cấp. Điều này giúp giảm chi phí phát triển mô hình vốn khá cao và giữ dữ liệu ở trong nước”, Tiến sĩ Jeff Nijsse bình luận.
Phát triển nguồn nhân lực cũng là một ưu tiên lớn. Luật AI yêu cầu tích hợp kiến thức cơ bản về AI vào chương trình giáo dục phổ thông và khuyến khích các trường đại học mở rộng các chương trình liên quan đến AI, nhằm xây dựng lực lượng lao động có khả năng cạnh tranh cao.
“Các trường đại học cần tích hợp các nguyên tắc cơ bản về AI và đạo đức AI vào chương trình giảng dạy của tất cả các ngành, không chỉ riêng các ngành công nghệ. Điều quan trọng là phải dạy cho sinh viên về việc ứng dụng AI một cách có trách nhiệm dựa trên các chuẩn mực xã hội và văn hóa lẫn các quy định và luật pháp hiện hành”, Tiến sĩ Sreenivas Tirumala lưu ý.
.svg){kind=icon}
