Tại triển lãm quốc phòng quốc tế ADEX 2026 diễn ra từ ngày 30/9 - 2/10/2026 tại Trung tâm Expo Baku, Azerbaijan đã chính thức trưng bày hệ thống tên lửa phòng không tầm xa HQ-9BE do Trung Quốc sản xuất. 

Đây là lần xuất hiện công khai đáng chú ý của hệ thống tên lửa HQ-9BE sau khi được giới thiệu trong cuộc duyệt binh Chiến thắng vào tháng 11/2025. 

HQ-9BE là phiên bản xuất khẩu nâng cấp của dòng HQ-9B, được thiết kế để bổ sung lớp phòng thủ tầm xa cho mạng lưới phòng không đa tầng của Azerbaijan, vốn đã bao gồm các hệ thống S-300 của Nga cùng các tổ hợp Israel và Belarus.

Về thông số kỹ thuật, HQ-9BE sử dụng tên lửa đạn đạo phòng không hai tầng nhiên liệu rắn, có chiều dài khoảng 6,8 đến 7 mét và khối lượng khoảng 1.500 đến 2.000 kg tùy cấu hình. 

Đầu đạn nặng khoảng 180 kg, tốc độ tối đa đạt Mach 4 đến Mach 4,2. Tầm bắn tối đa được công bố là 260 km đối với mục tiêu máy bay, với trần bay giao động từ 20 đến 30 km tùy nguồn thông tin. 

Đối với tên lửa không đối đất chiến thuật, tầm hiệu quả giảm xuống khoảng 100 km, trong khi với tên lửa hành trình và tên lửa đạn đạo chiến thuật thì chỉ còn khoảng 25 km. 

Hệ thống dẫn đường kết hợp 3 chế độ: dẫn đường quán tính giai đoạn đầu, hiệu chỉnh lệnh từ radar mặt đất ở giữa hành trình và radar chủ động ở giai đoạn cuối để khóa mục tiêu chính xác. 

Mỗi xe phóng mang bốn ống phóng thẳng đứng và được đặt trên khung gầm xe tải 8×8 dòng Taian, cho phép cơ động cao và triển khai nhanh.

Công nghệ của HQ-9BE tập trung vào khả năng chống nhiễu mạnh và khả năng đa mục tiêu. Một đơn vị chiến đấu có thể dẫn đồng thời tới 16 quả đạn để tấn công 8 mục tiêu khác nhau, hoặc tập trung hỏa lực để tăng xác suất tiêu diệt. 

Việc sử dụng radar chủ động ở giai đoạn cuối giúp giảm phụ thuộc vào radar mặt đất liên tục, tăng khả năng sống sót trước các biện pháp gây nhiễu điện tử. 

Tên lửa HQ 9BE Trung Quốc 1.jpg
Hệ thống tên lửa HQ-9BE của Trung Quốc sản xuất có tầm bắn 260 km. Nguồn ảnh: Army Recognition 

Hệ thống được định vị như lớp phòng không chiến lược, phối hợp với các tổ hợp tầm trung và tầm ngắn để tạo thành mạng lưới phòng thủ nhiều tầng, bảo vệ không phận quốc gia và các mục tiêu quan trọng.

Ưu điểm nổi bật của HQ-9BE là tầm bắn vượt trội so với nhiều hệ thống tương đương đang được Azerbaijan sử dụng, giúp mở rộng vùng phủ sóng lên tới 260 km và tạo khoảng cách an toàn lớn hơn trước các mối đe dọa từ máy bay chiến đấu hoặc máy bay ném bom. 

Khả năng cơ động của xe phóng 8×8 cho phép triển khai và di chuyển nhanh, giảm nguy cơ bị tấn công phủ đầu. 

Dẫn đường kết hợp đa chế độ cùng khả năng chống nhiễu nâng cao độ tin cậy trong môi trường điện tử phức tạp. 

Việc tích hợp vào mạng lưới sẵn có cũng giúp Azerbaijan đa dạng hóa nguồn cung cấp vũ khí, giảm phụ thuộc vào một đối tác duy nhất.

Bên cạnh đó, hệ thống vẫn tồn tại một số hạn chế. Tầm bắn hiệu quả giảm rõ rệt khi đối đầu với tên lửa hành trình bay thấp hoặc tên lửa đạn đạo chiến thuật, khiến HQ-9BE chưa phải là giải pháp toàn diện chống mọi loại đe dọa. 

Khối lượng và kích thước lớn của tên lửa đòi hỏi hạ tầng hậu cần và bảo dưỡng phức tạp hơn so với các hệ thống tầm ngắn. Chi phí vận hành và đào tạo nhân sự cho một hệ thống tầm xa hiện đại cũng không nhỏ. 

Ngoài ra, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc nhiều vào chất lượng radar cảnh báo sớm và khả năng phối hợp liên kết dữ liệu trong toàn bộ mạng lưới phòng không.

Sự xuất hiện của HQ-9BE tại ADEX 2026 không chỉ là hoạt động trưng bày mà còn khẳng định xu hướng Azerbaijan tăng cường năng lực phòng không tầm xa bằng công nghệ Trung Quốc. 

Hệ thống này góp phần nâng cao khả năng răn đe và bảo vệ không phận, đồng thời phản ánh sự cạnh tranh ngày càng gay gắt trên thị trường vũ khí phòng không toàn cầu, nơi các quốc gia tìm kiếm giải pháp cân bằng giữa tầm xa, độ chính xác và khả năng chống chịu trong môi trường chiến tranh hiện đại.

(Theo armyrecognition.com, israelnoticias.com, armstrade.org)