Kuala Lumpur bất ngờ rơi vào thế khó khi Na Uy đơn phương thu hồi giấy phép xuất khẩu hệ thống tên lửa tấn công hải quân Naval Strike Missile (tên lửa NSM) chỉ vài ngày trước thời điểm giao hàng. 

Dù Malaysia đã thanh toán gần 95% giá trị hợp đồng trị giá khoảng 124 triệu euro (khoảng 145 triệu USD) ký năm 2018, Oslo vẫn viện dẫn lý do kiểm soát xuất khẩu nghiêm ngặt hơn. 

Sự việc không chỉ khiến Malaysia thiệt hại trực tiếp mà còn đặt ra câu hỏi lớn về độ tin cậy của các đối tác quốc phòng từ phương Tây và NATO.

Theo các nguồn tin quốc phòng quốc tế uy tín, Bộ trưởng Quốc phòng Malaysia Mohamad Khaled Nordin khẳng định nước này sẽ đòi bồi thường hơn 1 tỷ ringgit (hơn 250 triệu USD), bao gồm cả chi phí trực tiếp, gián tiếp, tháo dỡ và thay thế thiết bị đã lắp trên tàu, cũng như đào tạo lại nhân sự. 

Ông nhấn mạnh quyết định của Na Uy không chỉ ảnh hưởng đến khả năng sẵn sàng chiến đấu của Hải quân Hoàng gia Malaysia mà còn làm xói mòn lòng tin trong quan hệ quốc tế. 

Tên lửa NSM.jpg
Tên lửa tấn công hải quân (NSM) của tập đoàn Kongsberg đang bay. Ảnh: Kongsberg/news.usni.org

Hợp đồng bị hủy và hậu quả với Malaysia

Hợp đồng năm 2018 giữa Malaysia và Kongsberg Defence & Aerospace (Na Uy) nhằm trang bị tên lửa NSM cho 6 tàu chiến ven biển (Littoral Combat Ships). 

Hệ thống này được thiết kế để nâng cao khả năng tấn công mục tiêu trên biển ở khoảng cách xa, phù hợp với chiến lược bảo vệ vùng biển rộng lớn của Malaysia. 

Việc thanh toán gần như toàn bộ (126 triệu euro) cho thấy Malaysia đã hoàn tất phần lớn nghĩa vụ tài chính và chuẩn bị tích hợp tên lửa NSM vào nền tảng tàu chiến.

Việc Na Uy hủy bỏ đột ngột không chỉ gây thiệt hại tài chính lớn mà còn buộc Malaysia phải điều chỉnh kế hoạch hiện đại hóa hải quân. 

Các tàu đã được đóng với khoang chứa và hệ thống tích hợp dành riêng cho tên lửa NSM, dẫn đến chi phí tháo dỡ và thay thế đáng kể. 

Ngoài ra, nhân sự đã được đào tạo chuyên sâu cũng phải học lại hệ thống khác, làm gián đoạn tiến độ sẵn sàng chiến đấu.

Tên lửa NSM 1.jpg
Tên lửa tấn công hải quân NMS. Nguồn ảnh: Kongsberg/navaltoday.com

Công nghệ và thông số kỹ thuật của tên lửa NSM

Naval Strike Missile (tên lửa NSM) là một trong những tên lửa chống hạm thế hệ mới được đánh giá cao hiện nay, do Kongsberg Defence & Aerospace phát triển. 

Tên lửa NSM nổi bật với thiết kế tối ưu cho môi trường ven biển và tác chiến hiện đại, kết hợp giữa khả năng tàng hình, cơ động cao và độ chính xác vượt trội.

Tên lửa NSM có trọng lượng khoảng 407 kg (kể cả booster), chiều dài 3,96 mét. Động cơ sử dụng tên lửa đẩy rắn ban đầu để phóng, sau đó chuyển sang động cơ turbojet Microturbo TRI-40, giúp tên lửa NSM đạt tốc độ cận âm (khoảng Mach 0.93). 

Tầm bắn hiện tại vượt 200 km và phiên bản nâng cấp NSM 1A có thể đạt hơn 250-300 km tùy theo cấu hình.

Một trong những điểm mạnh lớn nhất của tên lửa NSM là khả năng/công nghệ bay sát mặt biển (sea-skimming) ở độ cao rất thấp, kết hợp với thiết kế khí động học giảm tiết diện radar (low radar cross-section). 

Tên lửa NSM 2.jpg
Một bệ phóng tên lửa bờ biển trang bị tên lửa NSM. Ảnh: Kongsberg/militarnyi.com

Điều này khiến tên lửa NSM cực kỳ khó bị radar đối phương phát hiện và theo dõi. Trong giai đoạn hành trình, tên lửa NSM sử dụng hệ thống dẫn đường kết hợp GPS hỗ trợ quán tính (GAINS), altimeter laser và TERCOM (so sánh địa hình). 

Đến giai đoạn cuối, đầu dò hồng ngoại hình ảnh (Imaging Infrared - IIR) cho phép nhận diện tự động mục tiêu, phân biệt giữa tàu chiến và mục tiêu dân sự, đồng thời thực hiện các động tác cơ động giai đoạn cuối (terminal - giai đoạn cuối của quỹ đạo bay, thời điểm tên lửa đang lao thẳng xuống và chuẩn bị chạm mục tiêu) phức tạp để né tránh hệ thống phòng không đối phương.

Đầu đạn nặng 120 kg, làm từ titan, thuộc loại xuyên phá nổ mảnh kiểm soát. Thiết kế này cho phép xuyên qua lớp vỏ tàu trước khi phát nổ, tối ưu hóa sát thương với mục tiêu mặt nước. 

Tên lửa NSM còn có khả năng tấn công mục tiêu trên bộ, tăng tính linh hoạt cho lực lượng sử dụng.

So với các tên lửa chống hạm cũ hơn như Harpoon, tên lửa NSM vượt trội về khả năng sống sót nhờ bay thấp, tàng hình tốt hơn và đầu dò thông minh. 

Tuy nhiên, tốc độ cận âm cũng là hạn chế so với các tên lửa siêu thanh, đòi hỏi phải dựa nhiều vào yếu tố bất ngờ và cơ động.

Tên lửa NSM 3.jpg
Nguồn hình ảnh: Lực lượng Hải quân Na Uy

Ý nghĩa lớn hơn của sự việc

Vụ việc Malaysia - Na Uy không chỉ là tranh chấp hợp đồng thương mại mà còn phản ánh những thách thức trong chuỗi cung ứng quốc phòng toàn cầu. 

Việc các nước NATO siết chặt kiểm soát xuất khẩu có thể xuất phát từ lo ngại địa chính trị, nhưng đã gây hậu quả trực tiếp cho các đối tác không thuộc khối. 

Malaysia đang thể hiện lập trường mạnh mẽ, coi đây là vấn đề uy tín dài hạn của các nhà cung cấp phương Tây.

Trong bối cảnh căng thẳng và nhu cầu hiện đại hóa quân sự ngày càng cao tại Đông Nam Á, sự cố này có thể thúc đẩy các nước trong khu vực đa dạng hóa nguồn cung, giảm phụ thuộc vào một vài đối tác truyền thống. 

Malaysia có thể chuyển sang tìm kiếm các lựa chọn thay thế từ các nước khác có công nghệ tương đương hoặc ít rủi ro chính trị hơn.

Sự kiện này đang thu hút sự chú ý quốc tế, không chỉ vì giá trị bồi thường lớn mà còn vì những bài học về rủi ro khi ký kết hợp đồng quốc phòng với các cường quốc. 

Liệu Malaysia có đạt được thỏa thuận bồi thường thỏa đáng hay phải theo đuổi con đường pháp lý quốc tế? Câu trả lời sẽ ảnh hưởng đến hình ảnh của ngành công nghiệp quốc phòng châu Âu trong tương lai gần.

(Theo Kongsberg, navaltoday.com, news.usni.org, channelnewsasia.com)