Để thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa, nguyên Bộ trưởng Cao Đức Phát chia sẻ bí quyết thành công của chương trình nông thôn mới là tổ chức như một cuộc vận động với sự lãnh đạo của Đảng và sự tham gia của cả xã hội.
Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa là một biện pháp hữu hiệu để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển Việt Nam đến năm 2045. Văn kiện Đại hội 14 của Đảng xác định mục tiêu đến năm 2045, Việt Nam trở thành nước phát triển, thu nhập cao, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.
Mục tiêu đó sẽ càng có ý nghĩa thực chất nếu được hiện thực hóa ở những không gian sống cụ thể, nơi người dân có thể trực tiếp cảm nhận được chất lượng quản trị, mức độ công bằng, chất lượng dịch vụ công, môi trường văn hóa và sự phát triển con người.
XÃ, PHƯỜNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA - NƠI BIỂU HIỆN RÕ NHẤT SỰ ƯU VIỆT CỦA CHẾ ĐỘ
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu - Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam - cho rằng khi đất nước bước vào kỷ nguyên mới thì việc triển khai mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa là vấn đề có ý nghĩa lý luận, thực tiễn và có tính cấp thiết.
Việc này thể hiện sự cụ thể hóa đường lối xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa - Nhà nước của dân, do dân, vì dân. Đồng thời, đây cũng là sự biểu đạt của việc đưa chủ trương, đường lối của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết Đại hội 14 vào cơ sở - nơi gần dân nhất.
"Xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là xây dựng một đơn vị hành chính mà là nền móng của hệ thống chính trị, là nơi biểu hiện rõ nhất bản chất ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa" - Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định.
Về mặt thực tiễn, ông Sáu nhìn nhận quá trình đô thị hóa, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế dẫn tới sự gia tăng các thách thức, đặc biệt là các vấn đề an ninh phi truyền thống, đã đặt ra yêu cầu phải quản trị địa phương thật tốt. Nhiều nơi vẫn còn tình trạng quản lý thiếu đồng bộ, cải cách hành chính còn chậm và còn khoảng cách giữa chính quyền với người dân.
Vì vậy, xây dựng mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa nhằm tạo ra một khuôn khổ thống nhất để phát triển xã hội, phát triển kinh tế, bảo đảm vững chắc an ninh, quốc phòng và xây dựng một chính quyền thực sự gần dân. Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho rằng mô hình cần nhanh chóng được triển khai.
Ông cũng nhấn mạnh việc xây dựng bộ tiêu chí với xã, phường xã hội chủ nghĩa là điều rất cần thiết. Bởi xã, phường xã hội chủ nghĩa phải được xây dựng trên nguyên tắc khoa học nhưng hết sức thiết thực và đo lường được bằng thực tế.
"Các tiêu chí không chỉ phản ánh hướng phát triển tốt mà còn phải đo được mức độ hài lòng của người dân, người dân thực sự được hưởng thành quả.
Bộ tiêu chí cần toàn diện nhưng gọn, tập trung vào các vấn đề cốt lõi, trong đó cần xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh; nâng cao hiệu lực quản lý trong phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quốc phòng an ninh ngay tại cơ sở, trật tự xã hội; môi trường, văn hóa, giáo dục thực sự là những điểm sáng... Nhất là, bộ tiêu chí phải chú ý đến mức độ hài lòng, niềm tin của người dân. Và đặc biệt là cần tránh hình thức, chạy theo thành tích" - Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu phân tích.
Ông dẫn chứng thành công từ chương trình nông thôn mới khi có tiêu chí phù hợp với từng địa phương. Đồng thời, ông cho rằng phải thấy đặc thù của đô thị, nông thôn và miền núi khác nhau, hướng tới việc có thể xây dựng ở cả các đặc khu phù hợp với điều kiện thực tế. Theo ông không nên tạo ra "một mẫu số chung" vì sẽ khó triển khai.
Khi bộ tiêu chí đã phản ánh đúng thực tiễn và bám sát lợi ích của người dân, đó chính là điều kiện để mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa có sức sống bền vững và là cơ sở để triển khai đồng bộ.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng mới đây cho biết dự kiến tháng 9 tới, thành phố sẽ hoàn tất việc lựa chọn địa điểm và bắt đầu triển khai thí điểm xã, phường xã hội chủ nghĩa. Giai đoạn 2027-2030, thành phố triển khai đồng bộ các nhiệm vụ tại địa bàn thí điểm. Đến năm 2030, thành phố sẽ sơ kết và hoàn thiện bộ tiêu chí.
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu khẳng định khi bước vào kỷ nguyên mới, thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, việc thí điểm mô hình xã, phường xã hội chủ nghĩa cần triển khai với một lộ trình thận trọng, bài bản, không cầu toàn nhưng cũng không nóng vội.
"Trước hết, tôi cho rằng cần lựa chọn một số địa phương đại diện cho các vùng đô thị, nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo để làm điểm, từ đó kiểm nghiệm và rút kinh nghiệm.
Giai đoạn đầu, chúng ta phải tập trung xây dựng nền tảng về hệ thống thể chế, chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và cải cách hành chính. Sau đó, chúng ta mới mở rộng ra các tiêu chí phát triển toàn diện về kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng - an ninh và chất lượng cuộc sống của người dân" - ông Sáu đề xuất.
KHÔNG CẦU TOÀN NHƯNG KHÔNG NÓNG VỘI
Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu cho rằng quá trình làm điểm cần có cơ chế đánh giá dựa trên ý kiến của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học để điều chỉnh các tiêu chí cho phù hợp, sát thực tiễn.
"Chúng ta phải luôn lưu tâm về việc tránh hình thức hay chạy theo danh hiệu hoặc các báo cáo không trung thực, không phản ánh đúng thực chất. Việc triển khai là cần thiết, cần làm quyết liệt, mạnh dạn, đồng bộ nhưng phải chú ý vừa làm vừa rút kinh nghiệm, không nôn nóng, chủ quan hay bị bệnh thành tích chi phối.
Hiện thực hóa xã, phường xã hội chủ nghĩa chính là nâng cao đời sống nhân dân, nâng cao niềm tin của người dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước" - Thiếu tướng Nguyễn Văn Sáu bày tỏ.
Dưới góc độ quân sự, ông cho rằng xã, phường xã hội chủ nghĩa không chỉ là đơn vị hành chính mà phải là những "pháo đài" về quốc phòng, an ninh, quản trị số và ổn định xã hội. Tiêu chí quốc phòng, an ninh cần xây dựng theo hướng toàn diện, hiện đại, lấy người dân làm trung tâm và lấy năng lực phòng ngừa làm cốt lõi.
Ông đề xuất các nhóm tiêu chí cụ thể. Một là phải giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, không để xảy ra những điểm nóng, bạo loạn, khủng bố, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc ở địa bàn xã, phường xã hội chủ nghĩa.
Hai là phải xây dựng nền quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân gắn với thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân và thế trận lòng dân.
Ba là chính quyền cơ sở phải có năng lực quản trị hiện đại, quản trị số, phản ứng nhanh với khủng hoảng và nguy cơ an ninh phi truyền thống.
Bốn là phải đảm bảo vấn đề an ninh con người, đây là vấn đề hết sức hệ trọng.
Năm là phải kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế, xã hội với củng cố tăng cường quốc phòng, an ninh và đối ngoại nhân dân ở cơ sở một cách hiệu quả.
Sáu là phải xây dựng lực lượng dân quân tự vệ, lực lượng dự bị động viên, công an cơ sở tinh, gọi, mạnh, am hiểu công nghệ số.
Cuối cùng là nâng cao sức đề kháng trước tin giả, chiến tranh thông tin, tội phạm công nghệ cao và tác động của không gian mạng ở cơ sở.
Lào Cai là một trong những địa phương đi đầu trong việc thí điểm này. Ông Dương Đức Huy - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai - cho biết tỉnh lựa chọn 2 địa bàn đặc trưng là phường Lào Cai (đặc trưng khu đô thị gắn với biên giới) và xã Trấn Yên (đặc trưng khu vực nông thôn) để thí điểm.
"Khi xây dựng tiêu chí, ban đầu chúng tôi khá bối rối vì chưa có tiền lệ. Chúng tôi đã xây dựng đề án, tổ chức hội thảo, nghiên cứu và đã sửa đổi đề án đến lần thứ ba và chuẩn bị sửa lần thứ tư.
Lúc đầu, chúng tôi cũng bám chắc vào 8 đặc trưng của chủ nghĩa xã hội, sau đó thì phát hiện ra rằng trong 8 đặc trưng này thì tiêu chí đầu tiên bao trùm gần như các tiêu chí sau. Từ 8 nhóm với 50 tiêu chí ban đầu, chúng tôi đã biên tập lại thành 5 nhóm tiêu chí với 48 chỉ tiêu chung" - Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy Lào Cai chia sẻ.
Ông cho biết nhóm về xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa (10 chỉ tiêu) bao gồm cả văn hóa, tư tưởng; nhóm về môi trường sống xã hội chủ nghĩa (13 tiêu chí) là sự cảm nhận về an toàn, hạnh phúc của người dân; trong nhóm về phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội (10 tiêu chí) có sự phân biệt rõ hạ tầng xã và phường; trong nhóm về phát triển kinh tế - xã hội xã hội chủ nghĩa (7 tiêu chí) có tốc độ tăng trưởng, tỷ trọng kinh tế số... Và trong nhóm về xây dựng hệ thống chính trị xã hội có mô hình mới về tổ chức cán bộ.
Từ bộ tiêu chí chung này, tỉnh cụ thể hóa cho phường Lào Cai với 72 tiêu chí và xã Trấn Yên với 60 tiêu chí để phù hợp với đặc thù riêng. Cụ thể, phường Lào Cai sẽ tập trung vào phát triển kinh tế cửa khẩu, phát triển về du lịch dịch vụ và đặc trưng là logistics. Xã Trấn Yên thì tập trung phát triển kinh tế nông nghiệp, trong đó có tín chỉ carbon, du lịch sinh thái.
Ông Huy nhấn mạnh tỉnh cố gắng tối đa để các tiêu chí có thể đo đếm, định lượng được, tương tự như bộ chỉ số hạnh phúc mà tỉnh đã thực hiện thành công.
Từ thí điểm ở phạm vi cấp xã, mô hình sẽ được nhân rộng, khi phát triển cao hơn thì có thể có những tỉnh hoặc thành phố xã hội chủ nghĩa.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, dự kiến, TP sẽ lựa chọn hai xã cạnh nhau để đồng thời triển khai nhằm đảm bảo quy mô dân số 2 xã cộng lại khoảng 700.000 dân.
.svg){kind=icon}
