Trung Quốc vừa đạt được một bước tiến quan trọng trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, khi công ty quốc doanh China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) phóng thành công một tên lửa quỹ đạo Long March và thu hồi tầng đẩy bằng cách cho hạ cánh chính xác xuống một tàu thu hồi hoạt động trên biển.
Thành tựu này giúp Trung Quốc trở thành quốc gia thứ hai trên thế giới thực hiện được kỹ thuật thu hồi tầng đẩy của tên lửa sau khi hoàn thành nhiệm vụ.
Cuộc thử nghiệm diễn ra vào ngày thứ Sáu (10/7) được đánh giá là dấu mốc, cho thấy CASC đang tiến rất gần tới công nghệ đã đưa SpaceX của tỷ phú Elon Musk trở thành doanh nghiệp dẫn đầu ngành phóng tên lửa thương mại. Mục tiêu cuối cùng của Trung Quốc là có thể tái sử dụng cùng một tầng đẩy nhiều lần, qua đó giảm đáng kể chi phí đưa vệ tinh và tàu vũ trụ lên quỹ đạo.
Theo CASC, tầng đẩy vừa được thu hồi có khả năng mang tải trọng tương đương với Falcon 9 – mẫu tên lửa chủ lực của SpaceX. Công ty đặt mục tiêu thực hiện chuyến bay tái sử dụng đầu tiên của tầng đẩy này trước khi năm nay kết thúc, đánh dấu bước chuyển từ thử nghiệm sang khai thác thực tế.
Phương pháp thu hồi khác biệt hoàn toàn so với SpaceX
Không giống SpaceX khi Falcon 9 mở các chân đáp để hạ cánh xuống sà lan ngoài biển, Trung Quốc lựa chọn một phương pháp hoàn toàn khác.
Con tàu thu hồi được trang bị một khung thép kích thước lớn với hệ thống lưới căng phía trên. Khi tầng đẩy quay trở lại từ không gian, nó sẽ thực hiện quá trình hạ cánh có điều khiển trước khi được hệ thống lưới này "bắt gọn", hạn chế tối đa va chạm trực tiếp với boong tàu.
Mặc dù hình thức thu hồi khác biệt, yêu cầu kỹ thuật phía sau vẫn cực kỳ phức tạp. Để đưa tầng đẩy quay trở lại đúng vị trí, tên lửa phải được trang bị phần mềm dẫn đường có độ chính xác rất cao, kết hợp với các cảm biến hiện đại và hệ thống động cơ đủ tin cậy để khởi động lại nhiều lần trong hành trình hạ xuống.
Bên cạnh đó, động cơ còn phải chịu được điều kiện khắc nghiệt khi lao trở lại bầu khí quyển với nhiệt độ và áp lực cực lớn trước khi giảm tốc để tiếp cận tàu thu hồi.
Trong nhiều năm qua, SpaceX liên tục phá kỷ lục về số lần phóng tên lửa nhờ đội tàu Falcon 9 có khả năng tái sử dụng. Đây được xem là cuộc cách mạng lớn nhất của ngành hàng không vũ trụ kể từ khi con người bắt đầu chinh phục không gian.
Việc tái sử dụng tầng đẩy nhiều lần giúp SpaceX giảm mạnh chi phí cho mỗi lần phóng, từ đó tăng đáng kể tần suất triển khai nhiệm vụ.
Falcon 9 hiện đóng vai trò nền tảng cho mạng Internet vệ tinh Starlink với hàng nghìn vệ tinh đang hoạt động trên quỹ đạo. Đồng thời, mẫu tên lửa này cũng đảm nhận hàng loạt sứ mệnh cho NASA và Lực lượng Không gian Mỹ, mang lại lợi thế cạnh tranh rất lớn cho SpaceX trên thị trường quốc tế.
Trung Quốc có thể thay đổi cuộc chơi trong ngành công nghiệp vũ trụ
Theo Victoria Samson, Giám đốc phụ trách An ninh và Ổn định Không gian tại Secure World Foundation, thành công của CASC là một "bước ngoặt cực kỳ lớn".
Bà cho rằng khi Trung Quốc hoàn thiện công nghệ tái sử dụng, chi phí phóng vệ tinh của nước này sẽ giảm xuống đáng kể. Điều đó không chỉ giúp Bắc Kinh mở rộng các chương trình không gian trong nước mà còn tạo ra công cụ gia tăng ảnh hưởng quốc tế.
(Video nguồn: Xinhua)
Nếu giá thành phóng tên lửa giảm mạnh, Trung Quốc có thể cung cấp dịch vụ đưa vệ tinh lên quỹ đạo với mức chi phí thấp cho các quốc gia đối tác hoặc đồng minh tiềm năng, qua đó mở rộng sức ảnh hưởng thông qua các chương trình hợp tác không gian.
Do các quy định liên quan đến an ninh quốc gia, Trung Quốc hiện khó có thể cạnh tranh trực tiếp với SpaceX trong thị trường phóng vệ tinh thương mại của phương Tây. Thị trường tên lửa trên thực tế đang được chia thành hai hệ sinh thái tương đối riêng biệt, với Mỹ và châu Âu ở một bên, còn Trung Quốc và Nga ở bên còn lại.
Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa SpaceX sẽ không chịu sức ép.
Một khi sở hữu tên lửa tái sử dụng, Trung Quốc sẽ có điều kiện mở rộng các mạng lưới truyền thông vệ tinh cũng như các trung tâm dữ liệu đặt trên quỹ đạo – những lĩnh vực được xem là có thể cạnh tranh trực tiếp với hệ sinh thái Starlink.
Điều này đặc biệt đáng chú ý tại các thị trường đang phát triển như châu Phi, Trung Đông và Đông Nam Á, nơi nhu cầu kết nối Internet tốc độ cao qua vệ tinh ngày càng tăng và chi phí triển khai là yếu tố quyết định.
Ở góc độ quân sự, sự phát triển của công nghệ tên lửa tái sử dụng cũng có thể làm suy giảm lợi thế hiện nay của Mỹ trong không gian.
Đáng chú ý, màn thu hồi tầng đẩy Long March diễn ra chỉ vài ngày, sau khi một nhóm nhà báo điều tra quốc tế công bố các tài liệu cho thấy Trung Quốc và Nga đang hợp tác nghiên cứu các biện pháp nhằm vô hiệu hóa hoặc gây ảnh hưởng tới mạng Starlink, vốn đã chứng minh hiệu quả trong việc hỗ trợ Ukraine.
Dù Trung Quốc đang thu hẹp khoảng cách rất nhanh, SpaceX vẫn còn trong tay "quân bài chiến lược" mang tên Starship.
Đây là hệ thống tên lửa lớn nhất từng được chế tạo, thiết kế với mục tiêu tái sử dụng hoàn toàn cả tầng đẩy lẫn tàu vũ trụ. Nếu Starship đi vào hoạt động ổn định, chi phí đưa hàng hóa lên quỹ đạo có thể tiếp tục giảm xuống mức chưa từng có.
Lần thử nghiệm gần nhất của Starship chỉ đạt kết quả một phần, song SpaceX dự kiến sẽ tiếp tục thực hiện chuyến bay thử mới ngay trong tháng này. Trước đó, cuộc thử nghiệm kích hoạt tĩnh động cơ của tầng đẩy khổng lồ đã diễn ra thuận lợi, mở đường cho lần phóng tiếp theo.
Bên cạnh SpaceX, Mỹ cũng đang có nhiều doanh nghiệp thúc đẩy cuộc đua tên lửa tái sử dụng. Blue Origin của tỷ phú Jeff Bezos đã thu hồi thành công một tầng đẩy vào năm 2025 và tái sử dụng nó trong năm nay. Tuy nhiên, một vụ nổ xảy ra trên bệ phóng hồi tháng 5 đã khiến chương trình của công ty bị chậm lại.
Trong khi đó, Rocket Lab đang phát triển tên lửa Neutron với tầng đẩy có khả năng tái sử dụng, còn Stoke Space hướng đến mục tiêu chế tạo hệ thống tên lửa tái sử dụng hoàn toàn và kỳ vọng sẽ bắt đầu các chuyến bay thử nghiệm ngay trong năm nay.
(Theo TechCrunch, Global Times)
.svg){kind=icon}
