Não bộ ‘dọn rác’ khi bạn ngủ

Trong quá trình hoạt động, các tế bào não tạo ra chất thải tự nhiên. Một số chất này nếu tích tụ lâu dài có liên quan đến các bệnh thoái hóa thần kinh như Alzheimer.

Các nhà khoa học cho biết, khi bạn ngủ sâu, não kích hoạt cơ chế dọn dẹp loại bỏ các chất thải hiệu quả hơn. “Trong cả ngày, các nơron hoạt động để tạo ra suy nghĩ, ký ức hoặc quyết định đồng thời tạo ra chất thải chuyển hóa”, y tá thần kinh người Mỹ Kiara DeWitt giải thích.

Theo chuyên gia Jordan Weiss, hệ thống trên hoạt động mạnh nhất trong giấc ngủ sâu và khá hạn chế khi bạn thức. Các nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ có thể khiến các chất thải trong não tích tụ nhiều hơn. Thậm chí, chỉ một đêm ngủ kém cũng có thể làm tăng các dấu ấn liên quan đến suy giảm nhận thức.

nao bo.jpg
Tư thế ngủ nghiêng được đánh giá có lợi cho sức khỏe não bộ. Ảnh minh họa: AI

Các chuyên gia khuyến nghị mọi người nên: 

- Ngủ từ 7-9 giờ mỗi đêm để hạn chế tích tụ chất thải trong não 

- Duy trì giờ ngủ - thức ổn định để hỗ trợ nhịp sinh học 

- Tránh rượu và thuốc an thần trước khi ngủ vì có thể làm giảm giấc ngủ sâu 

- Kiểm tra tình trạng ngưng thở khi ngủ nếu thường xuyên ngáy hoặc mệt mỏi ban ngày. 

Tư thế ngủ có thể hỗ trợ 

Một số dữ liệu ban đầu cho thấy ngủ nghiêng sang một bên có thể giúp não loại bỏ chất thải hiệu quả hơn. Phát hiện này được ghi nhận từ nghiên cứu trên động vật, trong đó hình ảnh MRI cho thấy khả năng loại bỏ chất thải tốt hơn khi nằm nghiêng so với các tư thế khác.

Về mặt cơ chế, tư thế nằm nghiêng có thể giúp dịch trong não lưu thông thuận lợi hơn, từ đó hỗ trợ quá trình làm sạch. Tuy nhiên, chuyên gia Weiss nhận định, vẫn cần thêm các nghiên cứu dài hạn trên người để xác định rõ mức độ ảnh hưởng của tư thế ngủ đối với hệ thống làm sạch của não.

Có nên thay đổi tư thế ngủ?

Bên cạnh yếu tố liên quan đến não bộ, ngủ nghiêng còn được cho là có thể giúp giảm trào ngược dạ dày và hỗ trợ cột sống. 

Y tá DeWitt cho rằng đây là một thay đổi đơn giản, không tốn chi phí và có thể mang lại cảm giác dễ chịu hơn khi ngủ. “Tôi thấy mình ngủ thoải mái hơn khi nằm nghiêng”, cô chia sẻ.

Nhìn chung, các nghiên cứu hiện nay cho thấy giấc ngủ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp não loại bỏ chất thải và duy trì sức khỏe nhận thức. Tuy nhiên, yếu tố quan trọng nhất vẫn là ngủ đủ giấc và chất lượng. Tư thế ngủ, dù có thể hỗ trợ phần nào, hiện vẫn chỉ được xem là yếu tố bổ trợ chứ chưa phải quyết định.