Vào tháng 12/2015, Elon Musk và Sam Altman đã cùng ngồi lại tại Hội nghị Thượng đỉnh New Establishment của Vanity Fair tại San Francisco, Mỹ.
Khi đó, họ công khai giới thiệu mối quan hệ đối tác với tư cách là đồng chủ tịch của một phòng thí nghiệm nghiên cứu trí tuệ nhân tạo (AI) non trẻ.
Musk khi đó đã là một tỷ phú nhờ cổ phần tại Tesla, còn Altman đang điều hành vườn ươm khởi nghiệp danh tiếng Y Combinator.
Cả hai đã làm việc chặt chẽ trong năm đó để thực hiện một sáng kiến AI với hy vọng ngăn chặn Google thiết lập quyền kiểm soát độc quyền đối với công nghệ đầy quyền năng này. Dự án phi lợi nhuận của họ được đặt tên là OpenAI.
Tuy nhiên, trong ba tuần qua, sự đổ vỡ của mối quan hệ từng rất khăng khít giữa hai cái tên nổi bật nhất làng AI đã trở thành tâm điểm của một phiên tòa gây chú ý tại Oakland, California.
Musk đã kiện Altman và OpenAI vào năm 2024 với cáo buộc vi phạm cam kết duy trì OpenAI là một tổ chức phi lợi nhuận.
Hiện tại, OpenAI được định giá hơn 850 tỷ USD, trong khi SpaceX của Musk đạt giá trị 1,25 nghìn tỷ USD sau khi sáp nhập với phòng thí nghiệm AI xAI của ông vào tháng 2 vừa qua.
Cả hai công ty đều đang chạy đua để niêm yết trên thị trường chứng khoán. Trước khi tiếp cận các nhà đầu tư, Musk đã phải ra hầu tòa để chứng minh lập luận của mình, điều có thể gây ra trở ngại lớn cho những kế hoạch đầy tham vọng của OpenAI.
"Bạn không thể vừa muốn có bánh, lại vừa muốn ăn nó", Musk phát biểu vào ngày 29/4 khi trả lời chất vấn từ luật sư của OpenAI.
Ông cáo buộc Altman và Greg Brockman (Chủ tịch OpenAI) đã làm giàu cho bản thân từ một tổ chức từ thiện, đồng thời cố gắng hưởng lợi từ những giá trị tích cực gắn liền với danh nghĩa phi lợi nhuận.
Tại bục nhân chứng, Musk nhấn mạnh thông điệp mà ông đã tuyên bố trên mạng xã hội X trong nhiều năm: OpenAI sẽ không tồn tại nếu không có ông.
"Tôi là người đưa ra ý tưởng, đặt tên, tuyển dụng những nhân sự chủ chốt, dạy cho họ mọi thứ tôi biết và cung cấp toàn bộ nguồn vốn ban đầu", Musk khẳng định.
Ngược lại, Altman phản pháo rằng ông và các nhà đồng sáng lập không đưa ra bất kỳ cam kết nào với Musk về cấu trúc tập đoàn.
Ông cho biết vấn đề lớn ngay từ những ngày đầu là việc Musk muốn kiểm soát hoàn toàn OpenAI vì không tin tưởng vào quyết định của người khác. "Tôi cảm thấy cực kỳ không thoải mái với điều đó", Altman làm chứng về khao khát quyền lực của Musk.
Từ đối tác đến đối thủ
Mối quan hệ bắt đầu từ 11 năm trước, khi Altman gửi email cho Musk đề xuất về một "Dự án Manhattan cho AI". OpenAI ra đời vào tháng 12/2015 với cam kết tài trợ lên đến 1 tỷ USD từ Musk. Tuy nhiên, những rạn nứt bắt đầu xuất hiện từ năm 2017.
Khi OpenAI cần thêm kinh phí khổng lồ cho tài nguyên máy tính, ban lãnh đạo đã thảo luận về việc chuyển đổi phòng thí nghiệm sang mô hình vì lợi nhuận. Câu hỏi về việc ai sẽ là CEO và nắm quyền kiểm soát đã trở thành mâu thuẫn lớn.
Musk muốn sở hữu tới 90% cổ phần trong thực thể vì lợi nhuận, nhưng Altman và các đồng sáng lập khác đã từ chối, lập luận rằng không một cá nhân hay nhóm nào được quyền kiểm soát đơn phương đối với trí tuệ nhân tạo tổng quát" (AGI), một công nghệ có thể thông minh hơn con người.
Căng thẳng lên đỉnh điểm vào tháng 6/2017 khi Tesla "nẫng tay trên" Andrej Karpathy, một nhà nghiên cứu AI chủ chốt từ OpenAI. Sau đó, Musk đã kết thúc các khoản đóng góp hàng tháng của mình.
Thay vì 1 tỷ USD như cam kết, tổng số tiền ông đóng góp chỉ dừng lại ở mức khoảng 38 triệu USD.
Sau khi nỗ lực sáp nhập OpenAI vào Tesla bị từ chối với lý do "Tesla là một công ty xe hơi và không có cùng sứ mệnh với OpenAI", Musk đã rời khỏi hội đồng quản trị vào năm 2018. Trong 5 năm tiếp theo, ông hiếm khi nhắc đến OpenAI cho đến khi ChatGPT ra đời vào tháng 11/2022.
Sự bùng nổ của AI tạo sinh và khoản đầu tư 10 tỷ USD từ Microsoft vào đầu năm 2023 đã khiến Musk bùng nổ. Ông công khai chỉ trích trên X rằng OpenAI đã trở thành một công ty "nguồn đóng, lợi nhuận tối đa và bị kiểm soát hiệu quả bởi Microsoft".
Đáp lại, Altman nhắn tin cho Musk: "Tôi thực sự biết ơn những gì ông đã làm... và thực sự rất đau lòng khi ông công khai tấn công OpenAI".
Dù kết quả tòa án có ra sao, cả hai nhà tài phiệt này đều khó có thể giành chiến thắng trong mắt công chúng. Giáo sư Stavros Gadinis từ Trường Luật Đại học California tại Berkeley nhận định: "Công chúng đang phải lựa chọn giữa hai tỷ phú đấu đá lẫn nhau, mỗi người đều tin rằng mình là người quản lý hợp pháp của một công nghệ mang tính thay đổi nhân loại. Câu trả lời mà hầu hết mọi người đưa ra sẽ là: Không ai cả".
(Theo CNBC)
.svg){kind=icon}
