‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin

 - Trạm thu phí BOT đồng loạt đổi tên thành “trạm thu giá”. Một số điểm ngập nước của Sài Gòn sau trận mưa lịch sử mấy ngày trước được gọi là điểm “tụ nước”.

Đó chỉ hai trong số nhiều ví dụ về cách sử dụng “uyển ngữ” của các nhà quản lý đối với các vấn đề thuộc trách nhiệm của đơn vị/ ngành mình.

Việc sử dụng ngôn ngữ một cách uyển chuyển, sáng tạo của quan chức có một mặt tích cực. Đó là nó cho thấy các nhà quản lý đã để tâm tới phản ứng của dư luận về công việc của mình nhiều hơn, từ đó chịu khó tìm tòi, vận dụng ngôn ngữ để khoả lấp nỗi bức xúc. Tuy nhiên, mặt tiêu cực là nó bộc lộ tư duy sử dụng từ ngữ hài hước, khó hiểu trong quản lý.

Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải lý giải cho việc thay từ “thu phí” thành “thu giá” rằng điều đó giúp cho việc điều chỉnh giá phí qua trạm linh động hơn, không bị điều chỉnh bởi quy định về phí của Bộ Tài chính nữa. Cách giải thích này khá tối nghĩa về mặt ngôn ngữ. Song, điều quan trọng là nó ẩn chứa một thông điệp gây băn khoăn: Bộ GTVT muốn người dân hiểu đường BOT là sản phẩm của doanh nghiệp, và quyền định đoạt về giá phí thuộc về doanh nghiệp.

Trong khi đó BOT là một hình thức hợp tác công tư mà doanh nghiệp đầu tư xây dựng, vận hành, rồi chuyển giao công trình cho nhà nước sau khi thu hồi vốn, và lãi theo thoả thuận với nhà nước. Doanh nghiệp chỉ là nhà thầu xây dựng trên đất của nhà nước, và con đường đó là tài sản của nhà nước, thay vì được trả tiền một lần cho chi phí xây dựng thì doanh nghiệp được trả dần bằng thời gian vận hành, thu phí.

Trả lời trên báo chí, chuyên gia kinh tế, TS. Đinh Thế Hiển cho rằng: “Những con đường BOT hiện tại được nói đến nhiều đều là những dự án quốc gia. Với các dự án quốc gia như vậy thì đều có vai trò của Nhà nước… Việc tính toán suất đầu tư, duyệt phương thức thu phí phải liên quan Bộ KH&ĐT và Bộ Tài chính. Ví như dự án BOT Cai Lậy, rõ ràng đó là một con đường quốc gia. Bộ GTVT được giao thực hiện nhưng bộ trưởng giải thích lại hiểu là BOT tư nhân, do doanh nghiệp quyết định về giá, đó là một chuyện khó hiểu”. 

‘Thu giá BOT’, ‘tụ nước’: Uyển ngữ và lòng tin
Các trạm thu phí được đổi thành trạm thu giá. Ảnh minh họa: VOV

Việc đổi tráo khái niệm “thu phí” thành “thu giá” không chỉ làm thay đổi khái niệm về hành vi, mà còn tráo đổi khái niệm về sở hữu. Khái niệm “thu giá” không chỉ khiến người dân khó chịu về sự ngang trái của câu chữ, mà nghiêm trọng hơn, nó có thể khiến người dân nghi ngờ động cơ của Bộ GTVT.

Có thể, những nỗ lực điều chỉnh ngôn từ của Bộ trưởng chỉ nhằm làm dịu đi sự căng thẳng do hậu quả để lại của một quá trình buông lỏng quản lý lĩnh vực BOT giao thông từ nhiệm kỳ trước. Song, sai lầm của quản lý, sai lầm của chính sách thì cần phải được nhìn nhận một cách thẳng thắn, để sửa sai, chứ không thể chỉ cần sửa chữa bằng ngôn từ. Và xét đến cùng, cái người dân quan tâm nhất vẫn là vị trí trạm BOT, mức thu làm sao cho hợp lý, đúng luật.

Không nghiêm trọng, nóng như chuyện phí và giá, nhưng câu chuyện những con đường ngập nước trở thành các điểm “tụ” nước ở Sài Gòn lại thể hiện những khía cạnh khác. Chỉ mới đầu mùa mưa mà “ngập sâu”, “ngập nặng”, “ngập hoài”, “đường thành sông”, “siêu máy bơm bị vô hiệu”, v.v… là hàng loạt từ ngữ diễn tả nỗi khổ sở của người dân thành phố.

Người thì ngao ngán nói đùa rằng Sài Gòn cũng có… mùa nước nổi. Người thì đặt câu hỏi: “Không biết chống ngập kiểu gì mà nước ngập năm sau rộng hơn, nhiều hơn, sâu hơn, lâu hơn năm trước, trong khi tiền bỏ ra nhiều hơn năm trước!”

Ấy vậy mà cơ quan chức năng của thành phố lại uyển chuyển dùng từ “tụ nước”, phải chăng là để nói giảm, nói tránh về sự yếu kém của thành phố trong việc chống ngập?

Cách nói như thế, trong đời sống vẫn thường xuất hiện khi người ta không muốn thừa nhận sự thật, như khi một chàng trai muốn chia tay một cô gái vì đã yêu người khác vẫn chọn cách giải thích rằng chúng mình chẳng hợp nhau. Với cách nói đó, các chàng trai có thể vẫn đạt được mục đích chia tay người yêu cũ, song anh ta sẽ không còn giữ được sự tôn trọng của cô gái vì sự thiếu thẳng thắn của mình.

 

Đó là trong quan hệ thông thường. Nhưng trong quan hệ giữa người dân và chính quyền, cách chọn lối diễn đạt đánh tráo khái niệm như thế không chỉ là thiếu thẳng thắn, lập lờ. Bởi, việc chống ngập là công việc của anh, anh sử dụng tiền thuế của người dân và có trách nhiệm để thực hiện, nhưng anh không thực hiện, hoặc không có đủ khả năng thực hiện, thì anh phải có câu trả lời và trách nhiệm rõ ràng với dân.

Những quan chức nhà nước, những người được nhân dân giao phó nắm giữ quyền lực công, phẩm chất quan trọng nhất mà họ cần có chính là sự công chính. Khi họ dùng uyển ngữ để nói về những vấn đề thuộc công việc, trách nhiệm của mình, dù với mục đích gì, thì họ cũng đã khiến công chúng phải băn khoăn, hoài nghi về sự công chính của họ.

Phạm Trung Tuyến
------
Tham khảo:

- Bộ trưởng Bộ GTVT: Không có chuyện đánh tráo khái niệm “thu phí” thành “thu giá”, VTV.vn, 23/05/2018.

- ‘Thu phí hay thu giá không giải quyết được bức xúc về BOT’, zing.vn, 23/05/2018.

- Trận mưa lịch sử tối 19-5, TP.HCM chỉ có 10 đường ngập?, Tuổi trẻ online, 22/05/2018.

- Chẳng lẽ TP.HCM cứ ngập hoài sao?, Tuổi trẻ online, 23/05/2018.

Từ bất cập BOT, kinh nghiệm nào cho cao tốc Bắc - Nam?

Từ bất cập BOT, kinh nghiệm nào cho cao tốc Bắc - Nam?

"Sau bất cập tại các dự án BOT giao thông, các thành phần tham gia đầu tư dự án Cao tốc Bắc - Nam sẽ phải đấu thầu công khai, minh bạch."

Trạm BOT Cai Lậy: Cách gỡ cuộc ‘khủng hoảng tiền lẻ’

Trạm BOT Cai Lậy: Cách gỡ cuộc ‘khủng hoảng tiền lẻ’

Vấn đề BOT Cai Lậy, cũng như gần 100 trạm BOT trên cả nước, phức tạp hơn một bài toán kinh tế rất nhiều.  

‘Tháo ngòi’ điểm nóng BOT Cai Lậy

‘Tháo ngòi’ điểm nóng BOT Cai Lậy

Thẳng thắn nhìn nhận thì cái gốc của xung đột tại đây đã tồn tại từ nhiều tháng nay, và vẫn chưa bao giờ được tháo gỡ một cách rốt ráo.

BOT và áp lực kiến tạo liêm chính

BOT và áp lực kiến tạo liêm chính

Vấn đề chính sách được quan tâm nhiều nhất trong tháng 8 năm nay có lẽ là câu chuyện BOT.

BOT: Chuyện 'khó tin' và những câu hỏi cần làm rõ

BOT: Chuyện 'khó tin' và những câu hỏi cần làm rõ

Lãnh đạo cấp cao hoặc những người có vị trí nhất định trong xã hội không nên giới thiệu các đối tác là người thân tham gia dự thầu.

BOT: Vì sao trạm thu phí chuyển thành trạm thu giá?

BOT: Vì sao trạm thu phí chuyển thành trạm thu giá?

Vì sao trước đây các trạm thu phí BOT thu phí BOT để hoàn vốn dự án nhưng từ 1/1/2017 lại xuất hiện thuật ngữ thành thu giá BOT?

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Làm nhà nước gặp ‘con ông cháu bà’, ra khởi nghiệp thì…
Làm nhà nước gặp ‘con ông cháu bà’, ra khởi nghiệp thì…
Thông tin đa chiềuicon30/07/2018  
Không phải chuyện xa xôi, ngay những người xung quanh tôi cũng rơi vào cái vòng luẩn quẩn của khởi nghiệp.    
Khi công chức ‘hành là chính’ thì đành ‘lách là nhanh’?
Khi công chức ‘hành là chính’ thì đành ‘lách là nhanh’?
Thông tin đa chiềuicon29/07/2018  
Trong cải cách hành chính, bất kì ai cũng có thể trở thành một tác nhân của sự thay đổi, chứ không chỉ trông chờ tất cả vào các động thái từ phía Nhà nước.    
Số liệu thương mại Việt–Trung vênh hơn 26 tỷ đô la?
Số liệu thương mại Việt–Trung vênh hơn 26 tỷ đô la?
Thông tin đa chiềuicon28/07/2018  
Số liệu thương mại giữa Việt Nam và Trung Quốc lệch nhau đến 26,2 tỷ đô la Mỹ trong năm 2017 một lần nữa lại khơi lên những lo ngại về tình trạng nhập siêu thực sự.
Gian lận thi cử: Nếu không quyết liệt, tổn thương xã hội rất ghê gớm
Gian lận thi cử: Nếu không quyết liệt, tổn thương xã hội rất ghê gớm
Thông tin đa chiềuicon24/07/2018  
“Điều quan trọng là tinh thần quyết tâm hướng tới sự công bằng và Bộ GD&ĐT phải có thái độ rõ ràng, không thỏa hiệp, quyết tâm xóa bỏ gian lận.”
Đâu chỉ ‘mất mặt’ với bên ngoài, chuyện đáng lo hơn nhiều!
Đâu chỉ ‘mất mặt’ với bên ngoài, chuyện đáng lo hơn nhiều!
Thông tin đa chiềuicon23/07/2018  
Nhìn cái lợi trước mắt cho mình thông minh hơn người rồi gian dối lừa gạt, rồi hỉ hả thì quả là sai lầm nghiêm trọng.    
Cảnh báo an ninh từ chuyện Biển Đông và sông Mekong
Cảnh báo an ninh từ chuyện Biển Đông và sông Mekong
Thông tin đa chiềuicon20/07/2018  
“Trước mắt và lâu dài, vấn đề Biển Đông và nguồn nước sông Mekong là hai yếu tố lớn nhất đe dọa an ninh của Việt Nam, tướng Nguyễn Văn Hưởng nhận định.
Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?
Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?
Thông tin đa chiềuicon18/07/2018  
Muốn giáo dục đi đúng hướng thì phải triệt tiêu những nhu cầu xã hội giả tạo và hình thức.
Bằng giả ‘ghế’ thật và những cuộc bổ nhiệm thần tốc
Bằng giả ‘ghế’ thật và những cuộc bổ nhiệm thần tốc
Thông tin đa chiềuicon31/07/2018  
Người chạy bằng cấp ngoài mục đích có chỗ làm tốt, vị trí ngon, bổng lộc nhiều, còn tự tạo cho mình một uy tín giả thông qua cái vỏ bọc có tấm bằng “cử nhân này, thạc sĩ nọ, tiến sĩ kia”.
Lằng nhằng chuyện “già rồi còn phải xin xỏ"
Lằng nhằng chuyện “già rồi còn phải xin xỏ"
Thông tin đa chiềuicon14/07/2018  
Không có một kỳ xét tặng danh hiệu nghệ sĩ nào lại không xảy ra tình trạng nghệ sĩ nổi tiếng nhiều năm cống hiến bị trượt danh hiệu, gây nên những bức xúc không đáng có. 
Tại Châu Âu: Trung Quốc chi tiền bằng tay trái, lấy lại bằng tay phải
Tại Châu Âu: Trung Quốc chi tiền bằng tay trái, lấy lại bằng tay phải
Thông tin đa chiềuicon11/07/2018  
Người Trung Quốc chỉ chiếm 15% du khách của Jungfraubah, nhưng họ mang lại cho vùng này tới 50% thu nhập.
Vì danh dự dòng tộc con phải thi đỗ, phải làm ‘quan’!
Vì danh dự dòng tộc con phải thi đỗ, phải làm ‘quan’!
Thông tin đa chiềuicon10/07/2018  
Cái tâm lý “học để làm quan” bám rễ từ thời phong kiến nay vẫn còn hằn sâu trong tâm trí nhiều người Việt.
Triển lãm cơ thể người: Phạm luật, phi đạo đức hay sai thời điểm?
Triển lãm cơ thể người: Phạm luật, phi đạo đức hay sai thời điểm?
Thông tin đa chiềuicon06/07/2018  
“Lúc này chưa thích hợp để tổ chức triển lãm “Sự bí ẩn đặc biệt của cơ thể người” ở Việt Nam. Và, cái gì phục vụ mục đích khoa học thì đừng bán vé thương mại', Họa sỹ-KTS Lý Trực Dũng.
Trung Quốc tung hoành trên những mảnh đất hoang tàn của Hy Lạp
Trung Quốc tung hoành trên những mảnh đất hoang tàn của Hy Lạp
Thông tin đa chiềuicon07/07/2018  
Những tiếng nói lo lắng giờ đây vang lên khắp châu Âu. Liệu ông chủ thực dân mới đáng sợ kia có tới châu Âu không?
Đồng tiền Trung Quốc đánh hơi được sự thành công
Đồng tiền Trung Quốc đánh hơi được sự thành công
Thông tin đa chiềuicon04/07/2018  
Trung Quốc giờ đây không hài lòng với việc chỉ được coi là quốc gia sản xuất các mặt hàng rẻ tiền còn các sản phẩm cao cấp xuất xứ từ nơi khác.
Trung Quốc thâu tóm châu Âu kiểu từng mảnh nhỏ
Trung Quốc thâu tóm châu Âu kiểu từng mảnh nhỏ
Thông tin đa chiềuicon03/07/2018  
Ngoài đất canh tác, Trung Quốc còn quan tâm đến những vị trí mang tính chiến lược của châu Âu. Nhiều mạng lưới điện, sân bay, hải cảng đã được mua hay cố mua bằng tiền của Trung Quốc.
Giải Nobel cho tổng thống Trump, hay chủ tịch Kim Jong-un?
Giải Nobel cho tổng thống Trump, hay chủ tịch Kim Jong-un?
Thông tin đa chiềuicon28/06/2018  
Ai sẽ được giải Nobel trong vai trò người kiến tạo hòa bình cho bán đảo Triều Tiên? Chúng ta sẽ chờ và xem liệu có một nền hòa bình để trao giải hay không đã.
Hạt cát, hãy cất lời!
Hạt cát, hãy cất lời!
Thông tin đa chiềuicon22/06/2018  
Những hạt cát sông, cát biển, nếu cất nên lời, sẽ nói điều gì trước tiên?
Quyền, nghĩa vụ công dân và lòng yêu nước chân chính
Quyền, nghĩa vụ công dân và lòng yêu nước chân chính
Thông tin đa chiềuicon21/06/2018  
Bài học từ những sự việc phức tạp, “điểm nóng’’ vừa qua cho thấy, chỉ khi nào nhận thức đúng đắn, giải quyết hài hòa, xử lý thỏa đáng mối quan hệ quyền và nghĩa vụ công dân....
“Dĩ bất biến, ứng vạn biến” từ sức mạnh của hệ thống chính trị và cộng đồng
“Dĩ bất biến, ứng vạn biến” từ sức mạnh của hệ thống chính trị và cộng đồng
Thông tin đa chiềuicon20/06/2018  
Khi xuất hiện điểm nóng chính trị, xã hội và những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, để nhận diện và xử lý kịp thời là rất khó khăn.
​Luật An ninh mạng là cơ sở pháp lý quan trọng
​Luật An ninh mạng là cơ sở pháp lý quan trọng
Thông tin đa chiềuicon20/06/2018  
Luật An ninh mạng là yêu cầu cấp bách để đảm bảo một môi trường an toàn trước các hiểm hoạ thường trực trên không gian mạng, cả về kỹ thuật và nội dung thông tin.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN