Sau ‘gian lận điểm thi’ có nên tự tin ‘quy trình tốt’?

 - Đứng trên quan điểm về quản lý rủi ro cho cả kỳ thi THPT Quốc gia, không thể nói một cá nhân, một hiện tượng xấu là số ít, để xóa nhòa rủi ro của toàn hệ thống.  

Cô bạn làm ở một ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam. Cuối năm 2017, khi đã hoàn thành hết các kế hoạch du lịch, chơi bời trong năm, cô vẫn còn một số ngày nghỉ phép chưa dùng hết. Giống như những người độc thân khác, đôi khi đi làm còn dễ chịu hơn là ở nhà một mình, cô xin phép không nghỉ mà vẫn đi làm bình thường hết những ngày phép còn lại.

Đề nghị tưởng như rất tận tụy của cô bị ngân hàng này từ chối. Mệnh lệnh đưa ra là cô có thể nghỉ ở nhà hay làm gì tùy ý nhưng tuyệt đối không được đến cơ quan, không được tham gia vào công việc.

Mãi sau này cô mới được lãnh đạo giải thích, ngoài lý do rất hiển nhiên là để tuân thủ luật lao động, việc bắt nhân việc nghỉ đủ phép là cách để Ngân hàng này kiểm tra chính hệ thống quản lý rủi ro của mình. Nghĩa là nếu cô nghỉ mà công việc của ngân hàng bị đình trệ ở một khâu nào đó, chứng tỏ hệ thống mà họ xây dựng nên có vấn đề.

Vấn đề được giải thích là: rõ ràng vị trí của cô đã không có phương án backup, công việc bị phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân và khi công việc bị phụ thuộc quá nhiều vào một cá nhân thì rủi ro cho cả hệ thống đã bị đẩy lên cao nhất. Khi đó, dù cho phần còn lại của hệ thống hoạt động bình thường, cũng không thể nói đó là một hệ thống tốt được.

Xin lưu ý rằng, ngân hàng nói trên đã có lịch sử hàng trăm năm, hệ thống của nó đã được xây dựng qua rất nhiều thế hệ, hoạt động ở nhiều quốc gia. Nhưng không phải vì thế mà nó bỏ qua những cơ hội để có thể tự kiểm tra lại mức độ rủi ro của chính mình. 

Câu chuyện của cô bạn khiến tôi liên hệ với hệ thống được thiết lập cho Kỳ thi THPT Quốc gia với các gian lận được phát hiện những ngày qua. Đứng từ góc độ quản lý rủi ro cho cả hệ thống, rõ ràng có quá nhiều vấn đề đáng để nêu ra. 

Sau ‘gian lận điểm thi’ có nên tự tin ‘quy trình tốt’?
Chúng ta có bỏ qua cơ hội đánh giá quy trình của một kỳ thi quan trọng?

Thứ nhất là việc tự nó thiếu vắng một cơ chế để kích hoạt việc thanh tra lại quá trình coi thi và chấm thi như đang làm ở các tỉnh hiện nay. Chúng ta tuyên dương báo chí đã quyết liệt khi đưa ra những con số thống kê chỉ rõ điểm thi có vấn đề ở nhiều địa phương. Nhưng lật lại vấn đề, nếu không có báo chí, không có những chuyên gia mất công ngồi thống kê điểm thi và so sánh dưới nhiều góc độ thì tự hệ thống thi THPT, mặc dù là nơi có nhiều thông tin thống kê nhất, lại không có cơ chế để tự phát hiện ra những sai sót của chính mình.

Hay xa hơn, khi những thống kê của chuyên gia dựa trên mô hình “quả chuông”, chỉ hoạt động tốt khi có những can thiệp điểm quá rõ ràng như ở Hà Giang. Tức là quá nhiều người được sửa điểm và sửa đến mức toàn thủ khoa thì mới lộ rõ ra. Nếu người sửa điểm hiểu rõ hơn về mô hình này, chỉ sửa cho một vài em và không sửa quá nhiều thì thống kê trên biểu điểm khó lòng phát hiện nổi.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người băn khoăn hơn nữa là cách mà Bộ GD&ĐT đang tự nhìn nhận về hệ thống của mình. Sáng 24/7, một lần nữa, đại diện Bộ kết luận: “Sự việc ở Sơn La xấu xí, song tổng thể kỳ thi ở các địa phương là tốt”, sau khi đã kết luận tương tự khi cho rằng sự việc ở Hà Giang là một điểm đen, còn lại kỳ thì THPT Quốc gia về tổng thể cũng là tốt. Hay bằng cách khác, tư duy sai lầm về hệ thống cũng đã được thể hiện rất rõ qua nhận định của Bộ GD&ĐT về trường hợp ông Vũ Trọng Lương: “Quy trình là tốt rồi, nhưng con người vẫn là quan trọng”.

Đứng trên quan điểm về quản lý rủi ro cho cả kỳ thi THPT quốc gia, không thể nói một cá nhân, một hiện tượng xấu là số ít, để xóa nhòa rủi ro của toàn hệ thống. Bởi một hệ thống được xây dựng tốt là hệ thống ngăn cản được hoàn toàn rủi ro đến từ phía con người.

 

Có nghĩa là ở đó, bằng cơ chế giám sát, hỗ trợ, mỗi cá nhân không có cơ hội để làm việc xấu, và luôn có cơ chế để phát hiện khi một cá nhân có vấn đề. Ví dụ, về mặt kỹ thuật là tìm cách mã hóa file kết quả quét bài thi của thí sinh để cho các cán bộ trực tiếp như ông Lương không thể can thiệp được, chứ không phải là không mã hóa và trông chờ vào sự liêm chính của các cán bộ tham gia.

Quay lại câu chuyện về cách ngân hàng nước ngoài ứng xử với hệ thống đã trăm năm của mình. Hãy nhìn cách họ luôn luôn tạo ra cơ hội để kiểm tra lại chính mình, dũng cảm xem rủi ro xuất phát từ con người như là cơ hội để hoàn thiện lại hệ thống và không bao giờ để cả hệ thống trông chờ vào sự tận tụy và liêm chính của một cá nhân.

Còn chúng ta, với hệ thống thi THPT quốc gia mới chỉ thực hiện trong vòng 2 năm, đứng trước những kẽ hở rõ ràng của hệ thống, liệu có nên tiếp tục tự an trấn an rằng hệ thống này là tốt, và quy vấn đề cho những lý do không thể kiểm soát được về mặt con người?

Bùi Phú Châu

Gian lận thi cử: Nếu không quyết liệt, tổn thương xã hội rất ghê gớm

Gian lận thi cử: Nếu không quyết liệt, tổn thương xã hội rất ghê gớm

“Điều quan trọng là tinh thần quyết tâm hướng tới sự công bằng và Bộ GD&ĐT phải có thái độ rõ ràng, không thỏa hiệp, quyết tâm xóa bỏ gian lận.”

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Giáo dục 'chạy' và 'phi lý Hà Giang'

Thật đáng lo ngại khi căn bệnh này di căn đến một bộ phận học trò quen được bao cấp từ thứ văn hoá “chạy” mà người lớn, bậc cha mẹ ban tặng.  

Gian lận thi cử: ‘Trảm’ ông Lương này ‘mọc’ ông Lương khác nếu…

Gian lận thi cử: ‘Trảm’ ông Lương này ‘mọc’ ông Lương khác nếu…

Giáo dục và cải cách giáo dục ở Việt Nam cần phải đi vào thực chất và chỉ có cách đó mới ngăn ngừa được gian trá.     

‘Phù phép’ điểm thi ở Hà Giang và niềm tin bị đánh cắp

‘Phù phép’ điểm thi ở Hà Giang và niềm tin bị đánh cắp

Đối mặt với nhiều bất cập, có lẽ đa số người dân vẫn nuôi dưỡng niềm tin rằng, giáo dục là niềm hy vọng lớn nhất để xây dựng một xã hội văn minh hơn, tiến bộ hơn.    

Gian lận thi cử ở Hà Giang, nơi có những đứa trẻ nhịn đói đi tìm cái chữ

Gian lận thi cử ở Hà Giang, nơi có những đứa trẻ nhịn đói đi tìm cái chữ

Những đứa trẻ chỉ là nạn nhân. Bọn trẻ con từ các bản làng cheo leo vẫn nhẫn nại, nhịn đói tìm đường tới trường.

Đâu là “phi lý Hà Giang”?

Đâu là “phi lý Hà Giang”?

Không chỉ là vi phạm rất nghiêm trọng quy chế thi, mà về nhiều mặt, hành vi này là đặc biệt nghiêm trọng.

Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?

Gian lận thi cử ở Hà Giang: Sau phanh phui quyết liệt là gì?

Muốn giáo dục đi đúng hướng thì phải triệt tiêu những nhu cầu xã hội giả tạo và hình thức.

 
 

Không thể bỏ lỡ

.
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Cơ hội vàng cho Việt Nam
Tiêu điểmicon04/11/2018  
Trong bối cảnh cuộc chiến thương mại dai dẳng giữa Washington với Bắc Kinh, các công ty đã dời cơ sở sản xuất từ Trung Quốc sang các nước láng giềng xung quanh.
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Mỹ không cần "cải tổ" hay "công khai hóa" vì làm thường xuyên
Tiêu điểmicon10/10/2018  
Có nhà báo hỏi Tổng thống Reagan là nước Mỹ có ý định thực thi 'cải tổ' và 'công khai hóa' như Gorbachev đang theo đuổi hay không.
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Năm cuộc 'đại chiến’ chưa từng thấy của ông Donald Trump
Tiêu điểmicon09/10/2018  
Trong lịch sử thế giới cận đại gần 500 năm qua, thế giới chưa từng chứng kiến một nhân vật lãnh đạo nào của một quốc gia hùng mạnh nhất thế giới như Donald Trump.
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
"Gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được"
Tiêu điểmicon08/10/2018  
TBT Đỗ Mười đập tay xuống bàn than: “Trời ơi, các anh hợp tác đầu tư với nước ngoài để lấy được công nghệ về cho đất nước, thế mà gần 10 năm rồi có công nghệ làm cám lợn cũng chưa học được...'  
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Liên minh Nga-Trung: Nắm tay nhau khuynh đảo thế giới
Tiêu điểmicon07/10/2018  
Các cuộc tập trận Nga – Trung quy mô lớn vừa qua là thông điệp: nếu tiếp tục gây sức ép với chúng tôi bằng trừng phạt, thuế quan và triển khai quân sự, chúng tôi sẽ nắm tay nhau và tiến lên phía trước.
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
"Nếu nêu gương suông thì không giải quyết được vấn đề gì cả"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Vấn đề nêu gương của cán bộ đảng viên, một lần nữa, lại được nhấn mạnh ở cấp độ rất cao và quyết liệt tại Hội nghị Trung ương VIII. 
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
"Phấn đấu không đạt thì bị phê bình, tội gì không bịa"
Tiêu điểmicon05/10/2018  
Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động, TS Nguyễn Thị Lan Hương nói: “Quốc hội thực sự có dám đối diện với sự thật là tỷ lệ lao động qua đào tạo có mỗi 23% thôi? So với các nước là thua rất nhiều'.
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tổng Bí thư làm Chủ tịch nước: Bước đột phá của hệ thống chính trị
Tiêu điểmicon06/10/2018  
Tổng Bí thư được bầu chọn làm Chủ tịch nước sẽ tạo điều kiện để thực hiện giám sát quyền lực tốt hơn.    
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tổng bí thư - Chủ tịch nước: "Thời điểm đã chín muồi!"
Tiêu điểmicon04/10/2018  
“Nếu chỉ nghĩ về oai quyền, lợi ích của mình, ai chả muốn bộ máy dưới quyền phình to mãi ra, ai chả thích hoành tráng”.
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Liệu FDI có làm thui chột doanh nghiệp trong nước?
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Hôm nay, ngày 4/10 Hội nghị “Tầm nhìn mới, cơ hội mới cho FDI trong kỷ nguyên mới” sẽ được tổ chức để tổng kết 30 năm thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào Việt Nam.
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
'Trước khi mất, ông Đỗ Mười còn nhắc đi nhắc lại...'
Tiêu điểmicon04/10/2018  
Ông Nguyễn Đình Hương, nguyên Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương, nguyên Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị nội bộ Đảng chia sẻ những tình cảm về cố Tổng Bí thư Đỗ Mười với Tuần Việt Nam.
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Chuyện nêu gương: Người trên ăn ở chính ngôi
Tiêu điểmicon03/10/2018  
Khi anh ăn ở “chính ngôi”, liêm chính, đường hoàng, đĩnh đạc, “người dưới” ắt nể phục, chẳng dám “hỗn hào”, càng không thể làm loạn, “lộn nhào lên trên”.
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán”
Tiêu điểmicon03/10/2018  
“Ông Đỗ Mười là người đặc biệt quyết đoán trong việc làm theo nghị quyết của Đảng. Những gì Đảng đã quyết và giao, ông làm rất triệt để”.
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Ông Đỗ Mười: ‘Ghế tôi là ghế cực nóng, anh nào muốn tôi nhường ngay’
Tiêu điểmicon02/10/2018  
“Anh nói là thành công à? Anh nâng lãi suất lên là đánh vào quốc doanh, làm cho nhiều xí nghiệp quốc doanh đình đốn không hoạt động được. Anh đánh vào giai cấp công nhân, làm biết bao người thất nghiệp”
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Lãnh đạo nêu gương sáng: Xã tắc bình yên, dân nể phục
Tiêu điểmicon02/10/2018  
Khi khẳng định cán bộ là gốc của mọi công việc, thì tấm gương của cán bộ chính là “chất keo” gắn kết bảo đảm cho “cái gốc” ấy trụ vững.
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tham nhũng kiểu “Chí Phèo”
Tiêu điểmicon25/09/2018  
Việc khuyến khích làm giàu thay vì “xoá nghèo” sẽ liên quan đến việc thay đổi quan điểm chủ đạo về ưu tiên chính sách.
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Thử bàn về tiêu chuẩn cán bộ thời công nghiệp 4.0
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Trong thời đại công nghiệp 4.0, tôi nghĩ cán bộ cần có đủ 3 tiêu chuẩn: Đức, tài và bản lĩnh.
Rung lắc ngoại giao và  "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Rung lắc ngoại giao và "tam giác chiến lược Mỹ – Hàn – Triều"
Tiêu điểmicon20/09/2018  
Các xung lực ngoại giao và chiến lược đang thay đổi chóng mặt trên bán đảo Triều Tiên báo trước các thỏa thuận an ninh tiềm năng, sẽ khác nhiều so với bất kỳ sự mong đợi hay tưởng tượng nào cách đây vài năm.
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
“Em nghĩ, thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”
Tiêu điểmicon19/09/2018  
“Em nghĩ thầy rồi sẽ lên 'giàn thiêu' dư luận”, tôi mạo muội nói thẳng những suy nghĩ của mình với riêng Giáo sư Nguyễn Minh Thuyết.
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tập thể quyết định, sao bắt tôi chịu trách nhiệm?
Tiêu điểmicon18/09/2018  
Thực tế có quá nhiều lý do khiến việc xử lý người đứng đầu khi để ngành, cơ quan, tổ chức, đơn vị mình xảy ra tham nhũng không hề đơn giản.
 
 
 
Hoàn thiện thông tin gửi bình luận

HOẶC ĐĂNG NHẬP NHANH BẰNG TÀI KHOẢN