Phát biểu phát động phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống năm 2026, ông Nguyễn Minh Phú, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh dù công tác tuyên truyền, vận động đã được các cấp, ngành quan tâm triển khai, tại một số địa bàn, nhất là vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tình trạng này vẫn còn xảy ra.

Thực tế, từ năm 2015-2025, toàn tỉnh Điện Biên có 41.826 cặp vợ chồng kết hôn, trong đó 6.176 cặp tảo hôn, chiếm 14,77%. Hôn nhân cận huyết thống ghi nhận 51 cặp, chiếm 0,12%. 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh ghi nhận 571 trường hợp kết hôn sớm, chiếm 9,7%. Gần 98% số trường hợp thuộc nhóm tuổi từ 14 đến dưới 19 tuổi, lứa tuổi đang học tập tại các cơ sở giáo dục phổ thông.

Theo ông Phú, đây không chỉ là vấn đề chấp hành pháp luật về hôn nhân và gia đình mà còn tác động trực tiếp đến quyền và tương lai của trẻ em, sức khỏe bà mẹ và trẻ em, chất lượng dân số và nguồn nhân lực. Phòng, chống tảo hôn, sâu xa hơn là bảo vệ trẻ em, bảo vệ tương lai thế hệ trẻ, xây dựng gia đình hạnh phúc và cộng đồng phát triển bền vững.

Cán bộ y tế miệt mài tuyên truyền, vận động

Tại xã Si Pa Phìn, 9 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 13 trường hợp tảo hôn, giảm 4 trường hợp so với năm 2025. 9 trường hợp ở độ tuổi từ 14-16, chiếm 69,23%. 100% số người tảo hôn được thống kê tại xã là người dân tộc Mông.

Công tác thay đổi nhận thức về hôn nhân và gia đình được xã triển khai bằng nhiều hình thức, trong đó chú trọng tiếp cận trực tiếp thanh thiếu niên và cha mẹ, người giám hộ.

Bên cạnh tuyên truyền về độ tuổi kết hôn theo quy định, cán bộ Trạm Y tế xã còn cung cấp kiến thức về sức khỏe sinh sản, kỹ năng sống, bình đẳng giới và trách nhiệm của cha mẹ trong bảo vệ trẻ em.

Ông Thào A Lềnh, cán bộ Trạm Y tế xã Si Pa Phìn, cho biết việc lựa chọn hình thức truyền thông được điều chỉnh theo từng nhóm đối tượng, kết hợp phổ biến kiến thức với trao đổi tình huống thực tế để người dân dễ hiểu, dễ tiếp nhận.

Hàng chục buổi truyền thông trực tiếp được xã Si Pa Phìn tổ chức, thu hút gần 800 lượt người tham dự; trong đó có 324 thanh, thiếu niên và 441 cha mẹ, người giám hộ. Song song, hoạt động tư vấn nhóm được triển khai mạnh mẽ.

Đáng chú ý, 7 hộ gia đình được tiếp cận với 23 trường hợp có nguy cơ tảo hôn được tư vấn, vận động; trong đó, 19 trường hợp và gia đình đã đồng thuận, cam kết không tảo hôn.

W-tre em gai2.png
Đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số ngày càng được nâng cao. 

Cùng với các buổi truyền thông chung, cán bộ địa phương phối hợp với trưởng bản, người có uy tín và các đoàn thể phát hiện sớm những trường hợp có nguy cơ kết hôn khi chưa đủ tuổi. Với từng trường hợp, cán bộ gặp gỡ cá nhân hoặc hộ gia đình, tìm hiểu nguyên nhân, giải đáp thắc mắc và vận động thay đổi nhận thức.

Sau khi được tuyên truyền, ông G.A.C, ở bản Long Dạo, đã đồng ý cam kết không để con kết hôn khi chưa đủ tuổi theo quy định, đồng thời tạo điều kiện cho con học nghề để có công việc ổn định.

Các ban, ngành, đoàn thể đa dạng hình thức tuyên truyền

Công tác phòng, chống tảo hôn tại Điện Biên còn có sự tham gia của chính quyền, nhà trường, các tổ chức đoàn thể và người có uy tín tại cộng đồng.

Tại Si Pa Phìn, UBND xã chỉ đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với trưởng bản rà soát tình hình tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống. Trạm Y tế xã thống kê số phụ nữ mang thai, sinh con dưới 18 tuổi. Nhà trường phối hợp với gia đình quan tâm học sinh, động viên các em duy trì việc học, hạn chế nguy cơ bỏ học sớm và kết hôn sớm.

Nội dung tuyên truyền được lồng ghép trong các buổi họp bản, sinh hoạt chi bộ, hoạt động đoàn thể, chương trình giáo dục tại trường học và hệ thống loa truyền thanh.

Tại xã Phình Giàng, 6 tháng đầu năm nay, xã ghi nhận 11 trường hợp tảo hôn trong tổng số 42 người kết hôn, giảm 17 trường hợp so với cùng kỳ năm 2025. Địa phương phối hợp với trạm y tế, cộng tác viên dân số tuyên truyền trực tiếp tại các bản, tập trung vào gia đình có con trong độ tuổi vị thành niên và học sinh; đồng thời vận động các hộ ký cam kết không để con em tảo hôn.

Ở cấp tỉnh, Sở Dân tộc và Tôn giáo phối hợp với Sở Tư pháp và các cơ quan liên quan tuyên truyền cho nhiều nhóm đối tượng, từ cán bộ cơ sở, trưởng dòng họ, già làng, trưởng bản, người có uy tín đến cha mẹ, thanh niên và vị thành niên. Các tài liệu chuyên đề được biên soạn, cấp phát đến cơ sở; nhiều câu lạc bộ tuyên truyền phòng, chống tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống được thành lập.

Toàn tỉnh cũng triển khai các mô hình như “Dòng họ không có tảo hôn”, “Bản không có tảo hôn”, “Xã, phường không có tảo hôn, không có hôn nhân cận huyết thống”.

Ngày 5/11, Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Điện Biên tổ chức hội nghị truyền thông về phòng, chống tảo hôn và xâm hại trẻ em cho học sinh từ khối 6 đến khối 9 Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Si Pa Phìn.

Chương trình kết hợp trò chơi, video, trắc nghiệm và giao lưu tương tác để học sinh tìm hiểu độ tuổi kết hôn theo quy định, nhận diện những hệ lụy của tảo hôn. Các em cũng được trang bị kiến thức nhận diện những hình thức xâm hại trẻ em, kỹ năng ứng phó và tìm kiếm sự trợ giúp khi gặp nguy cơ hoặc bị bạo lực, xâm hại; đồng thời được giới thiệu Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111...

Kết thúc chương trình, đại diện giáo viên và học sinh nhà trường tham gia ký cam kết hành động, chung tay phòng ngừa, đẩy lùi tình trạng tảo hôn, bạo lực và xâm hại trẻ em.