

Tài liệu được công bố ngày 23/1, dài 34 trang đánh dấu một trong những thay đổi quan trọng nhất trong định hướng chiến lược của Mỹ trong những năm gần đây. Bản chiến lược này cho thấy Mỹ chuyển trọng tâm từ các cam kết rộng lớn, ngoài khu vực sang bảo vệ lãnh thổ và các lợi ích của nước này trên khắp Tây bán cầu.
Theo tờ Pars Today, một số nhà phân tích mô tả thay đổi trên là sự trở lại với khái niệm cũ về sân sau của Mỹ, phản ánh việc Washington rút khỏi các cam kết rộng lớn, ngoài khu vực để tập trung vào an ninh gần biên giới. Bản chiến lược quốc phòng 2026 nhấn mạnh, Mỹ sẽ không còn cho phép các đối thủ, đặc biệt là Trung Quốc và Nga, mở rộng ảnh hưởng ở các khu vực trọng yếu của Tây bán cầu.
Các khu vực như kênh đào Panama, Vịnh Mexico (trong tài liệu được gọi là Vịnh Mỹ), Greenland và rộng hơn là khu vực Mỹ Latinh và Caribe được xác định là “những vùng lãnh thổ trọng yếu”, nơi Mỹ cần phải đảm bảo quyền tiếp cận quân sự và thương mại. Lầu Năm Góc tuyên bố sẽ khôi phục ưu thế quân sự của Mỹ ở Tây bán cầu và sử dụng ưu thế này để bảo vệ lãnh thổ cũng như đề phòng các mối đe dọa từ những nước láng giềng.
Một khía cạnh nổi bật của chiến lược là thay đổi cách tiếp cận với các đồng minh truyền thống của Mỹ. Tài liệu kêu gọi các đồng minh ở châu Âu, Tây Á và Đông Á gánh vác trách nhiệm lớn hơn đối với an ninh khu vực.
Lầu Năm Góc sẵn sàng chấp nhận các rủi ro lớn hơn ở những khu vực này và hạn chế hỗ trợ quân sự để dành nhiều nguồn lực hơn cho việc bảo vệ lãnh thổ của Mỹ và Tây bán cầu. Cách tiếp cận như vậy đi kèm với sự chỉ trích rõ ràng về việc các đồng minh quá phụ thuộc vào sự hỗ trợ trong quá khứ của Washington và kêu gọi chia sẻ gánh nặng thực sự.
Từ góc độ các mối đe dọa, chiến lược của Mỹ tập trung vào 3 lĩnh vực chính ở Tây bán cầu gồm di cư hàng loạt, buôn bán ma túy và tội phạm có tổ chức cũng như ảnh hưởng của Trung Quốc. Washington coi sự hiện diện về kinh tế và cơ sở hạ tầng của Trung Quốc tại các quốc gia Mỹ Latinh như đầu tư vào cảng, mỏ và cơ sở hạ tầng năng lượng, được xem là một thách thức nghiêm trọng đối với an ninh quốc gia của Mỹ.
Trên thực tế, tài liệu này báo hiệu rằng kỷ nguyên bỏ qua các hoạt động của Trung Quốc ở "sân sau" của Mỹ đã kết thúc và Washington dự định kiềm chế ảnh hưởng này bằng các công cụ quân sự, ngoại giao và kinh tế.
Sự thay đổi chiến lược bắt nguồn từ một số yếu tố. Đầu tiên, kinh nghiệm từ các cuộc xung đột kéo dài ở Tây Á, vốn tiêu tốn nguồn lực khổng lồ và làm chệch hướng sự chú ý khỏi các mối đe dọa gần hơn. Thứ 2, sự hiện diện ngày càng tăng của Trung Quốc trong vùng thông qua Sáng kiến Vành đai và Con đường cũng như các thỏa thuận dài hạn với nhiều chính phủ Nam Mỹ. Thứ 3, những lo ngại của người dân Mỹ về di cư bất hợp pháp, các băng đảng ma túy được coi là mối đe dọa an ninh, xã hội và kinh tế. Cuối cùng, cách tiếp cận “Nước Mỹ trên hết” của chính quyền Tổng thống Trump, vốn ưu tiên các vấn đề trong nước và các nước láng giềng, là trọng tâm của chiến lược này.
Từ góc nhìn của giới phân tích, chiến lược này có thể dẫn đến việc Mỹ giảm bớt các cam kết toàn cầu và làm suy yếu các liên minh truyền thống. Châu Âu và các nước Đông Á có thể cảm thấy bị Washington bỏ rơi và buộc phải tăng chi tiêu quốc phòng hoặc tìm kiếm các lựa chọn độc lập. Mặt khác, đối với các nước Mỹ Latinh, văn kiện này có thể báo hiệu sự trở lại với chính sách can thiệp mạnh mẽ hơn của Mỹ.
Nhìn chung, Chiến lược Quốc phòng năm 2026 của Lầu Năm Góc không chỉ là văn kiện quân sự, mà còn là một tuyên bố chính trị - chiến lược, báo hiệu rằng sau nhiều thập niên tập trung vào Tây Á và khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Mỹ dự định “ưu tiên giải quyết vấn đề nội bộ của chính mình trước”.
Sự thay đổi này có thể tác động sâu rộng đến trật tự toàn cầu, quan hệ giữa các cường quốc và sự ổn định khu vực. Liệu sự tập trung mới này sẽ củng cố an ninh của Mỹ hay sẽ tạo ra những khoảng trống quyền lực và làm gia tăng cạnh tranh ở các khu vực khác trên thế giới? Câu trả lời sẽ rõ ràng hơn trong những năm tới. Tuy nhiên, chiến lược hiện tại chắc chắn là một trong những tuyên bố quan trọng nhất trong chính sách quốc phòng của Mỹ kể từ Chiến tranh Lạnh.


